Άρθρο του Ελευθέριου Ν. Κοσμίδη

Η διπλωματία εργαλειοποιεί τις θρησκείες και τις οδηγεί και με αυτή την ευκαιρία, ολοταχώς στον πόθο της ενώσεως, ήτοι στον δαιμονικό Οικουμενισμό

Το Άγιον Όρος επισκέφθηκε ο ομογενής Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής, Μιχαήλ Ρήγας, λίγο πριν τη συμμετοχή του στην έκτη Σύμπραξη για Διατλαντική Ενεργειακή Συνεργασία (P-TEC), την οποία διοργάνωσαν από κοινού το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας της Ελλάδας και το Παγκόσμιο Κέντρο Ενέργειας του Ατλαντικού Συμβουλίου, 6-7 Νοεμβρίου 2025, στο Ζάππειο. 

Λίγες ημέρες νωρίτερα ο αμερικανός υπουργός είχε επισκεφθεί και την Ιερά Μονή Αγίας Αικατερίνης Όρους Σινά, όπου συμμετείχε στην ενθρόνιση του νέου Αρχιεπισκόπου Σινά κ. Συμεών.

Τον κ. Ρήγα, που ταξίδεψε με πλοίο για το Άγιον Όρος, υποδέχθηκε στις Καρυές ο Πολιτικός Διοικητής του Αγίου Όρους Αλκιβιάδης Στεφανής και του δώρισε έναν πίνακα που απεικονίζει τις είκοσι κυρίαρχες μονές υπό την σκέπη της Θεοτόκου, προστάτιδας της Αθωνικής Πολιτείας.

Ο ελληνικής καταγωγής αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάικλ Ρήγας, υπογράμμισε τη σημασία του Αγίου Όρους ως θρησκευτικού, πολιτιστικού και γεωπολιτικού πυλώνα στην περιοχή.

Η παρουσία του κ. Ρήγα στην Αθωνική Πολιτεία, τρίτη κατά σειρά, υπογραµµίζει το αυξηµένο ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον και του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραµπ για τον ρόλο και τη σηµασία -ως πνευµατικού και πολιτισµικού συµβόλου του χριστιανισµού- του Αγίου Όρους. 

Στις Καρυές προσκύνησε την εικόνα της Παναγίας «Άξιον Εστί», στον Ιερό Ναό του Πρωτάτου, ενώ επισκέφθηκε τις Μονές Ξενοφώντος και Σίµωνος Πέτρας, όπου και διανυκτέρευσε.

Σύµφωνα µε πληροφορίες, ο κ. Ρήγας εστίασε στη σηµασία της πίστης σε περιόδους αβεβαιότητας, δίνοντας ιδιαίτερη έµφαση στη διάσταση της θρησκευτικής διπλωµατίας. Στη συνάντησή του µε τον κ. Στεφανή αναγνώρισε τον καθοριστικό ρόλο της Ελλάδας ως σταθεροποιητικού παράγοντα στην περιοχή και ως χώρας που διαθέτει βαθιές πολιτισµικές και πνευµατικές ρίζες.

Ο κ. Αλκιβιάδης Στεφανής δήλωσε: «Εκτιμώ ότι στο πλαίσιο, όχι της πίστης του αλλά στο πλαίσιο της αντίληψης της γεωστρατηγικής πραγματικότητας, όταν θα έρθει στην Ελλάδα (σ.σ. ο Τραμπ) θα επισκεφτεί και το Όρος, αντιλαμβανόμενος τη σημασία του».

Ακόμη, ο Αλκιβιάδης Στεφανής, με αφορμή την επίσκεψη του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάικλ Ρήγας στο Άγιον Όρος, ανέφερε:
“Έχει βαθιά γνώση των θεμάτων του Όρους και κατάλαβα ότι η γνώση που είχε δεν ήταν μια γνώση απλώς ενός πιστού αλλά ενός κρατικού λειτουργού, ο οποίος το Όρος το βλέπει μέσα στο πλαίσιο της θρησκευτικής διπλωματίας και αυτό με χαροποίησε ιδιαίτερα, γιατί δεν είναι πολλοί αυτοί που αντιλαμβάνονται τη σημασία της θρησκευτικής διπλωματίας”.

Σε ανάρτησή του, ο πολιτικός Διοικητής Αλκιβιάδης Στεφανής τόνισε ότι «η επίσκεψη του κ. Ρήγα αποτελεί ένδειξη του σταθερού ενδιαφέροντος της διεθνούς κοινότητας για την πνευματική αποστολή και την πολιτιστική αξία της Αθωνικής Πολιτείας. Οι συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν σε κλίμα σεβασμού και ουσιαστικού διαλόγου, με σημείο αναφοράς την παράδοση και τον ιδιαίτερο χαρακτήρα του Ιερού Τόπου» [1].

Στην προσπάθειά μας να κατανοήσουμε τι σημαίνει η δήλωση του Πολιτικού Διοικητή του Αγίου Όρους «δεν είναι πολλοί αυτοί που αντιλαμβάνονται τη σημασία της θρησκευτικής διπλωματίας» κάναμε μια μικρή διαδικτυακή έρευνα που διαρθρώνεται ως εξής:

Τι είναι η θρησκευτική διπλωματία;
Επιμορφωτικά σεμινάρια σχετικά με την Θρησκεία και Πολιτιστική Διπλωματία,
Συνέδρια σχετικά με την εκκλησιαστική διπλωματία,
Αρθρογραφία για τη θρησκευτική διπλωματία,
Η σημασία της διπλωματίας της πίστης και το πώς την αντιμετωπίζει ο ατλαντικός παράγοντας
Επίλογος

Τι είναι η θρησκευτική διπλωματία;

Θρησκευτική Διπλωματία (Ελληνικό Ινστιτούτο Πολιτιστικής Διπλωματίας)
Το ΕΙΠΔ εστιάζει στην ευαισθητοποίηση και κατανόηση του πεδίου της Θρησκευτικής Διπλωματίας. Η Ορθοδοξία είναι χαρακτηριστικό στοιχείο της ελληνικής πολιτιστικής ιδιαιτερότητας και παραμένει σε ενεργό ιστορική  συνέχεια, συνεπώς αποτελεί και ένα από τα βασικά υλικά για την οικοδόμηση της ελληνικής πολιτιστικής πολιτικής και πολιτιστικής διπλωματίας. 

α) Η Προβολή της Ορθόδοξης πίστης και εκκλησιαστικής παράδοσης με διάφορα μέσα αποτελεί  βασική θέση  του τομέα της θρησκευτικής διπλωματίας του ΕΙΠΔ.

β) Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο διαθρησκειακό διάλογο, ο οποίος 

• προωθεί το σεβασμό των δικαιωμάτων των διαφορετικών θρησκευτικών κοινοτήτων,
• ενισχύει την κατανόηση μεταξύ των θρησκειών
• και κατέχει, αυτοτελώς ή ως ουσιαστική πτυχή του διαπολιτισμικού διαλόγου, σημαντική θέση στο πλέγμα των διεθνών σχέσεων [2].

Αν γενικά η διπλωματία συνολικά επιδιώκει την ειρήνη, την ασφάλεια και τη σταθερότητα, άρα και την πολιτική ισότητα όλων των «παικτών» (εθνών, λαών, κρατών, κλπ), ειδικότερα η θρησκευτική, η διαθρησκειακή, η εκκλησιαστική και η δογματική διπλωματία (διαθρησκειακός/διεκκλησιαστικός/διαδογματικός διά-λογος) καλείται να υπηρετήσει και να προωθήσει τον ανοικτό και ισότιμο διάλογο (φιλία και συνεργασία) μεταξύ ανθρώπων, λαών και πολιτισμών, με σκοπό το σεβασμό στον συνάνθρωπο, όχι εννοούμενος αυτός ως απλά ένα άτομο ή ένας πολίτης κάποιου κράτους, αλλά ως πραγματικό πρόσωπο, σε μία παγκόσμια κοινωνία.

Επιμορφωτικά σεμινάρια σχετικά με την Θρησκεία και Πολιτιστική Διπλωματία

Το Πρόγραμμα αποσκοπεί στην επισήμανση των ραγδαίων εξελίξεων που επιφέρει στις Διεθνείς Σχέσεις η παγκοσμιοποίηση και οι σύγχρονες διεθνείς ανακατατάξεις στο πεδίο της Γεωπολιτικής και της Γεω-οικονομίας. Η αναγκαιότητα του προγράμματος συνίσταται στην ανάδειξη του κομβικού ρόλου της πολιτιστικής διπλωματίας και της Γεω-πολιτικής της Ορθοδοξίας, που μπορεί να οδηγήσει στην ειρηνική συνύπαρξη Λαών και Πολιτισμών μέσω επιπλέον και των διαπολιτισμικών διαλόγων με το θρησκευτικό τους υπόστρωμα [3]. 

Συνέδρια σχετικά με την εκκλησιαστική διπλωματία

2019 – Θρησκευτική και εκκλησιαστική διπλωματία στον 21ο αιώνα [4]

«Θρησκεία και διπλωματία έχουν γίνει αλληλένδετες, γιατί η διάσταση της παγκόσμιας σύγχρονης πραγματικότητας και η φύση των συγκρούσεων έχουν θέσει νέες προϋποθέσεις και όρους άσκησης της διπλωματίας στην επίλυση των συγκρούσεων. Γι’ αυτό τον ρόλο τον έχουν οι θρησκευτικοί ηγέτες, οι οποίοι μπορούν μέσω του διαλόγου και των θρησκευτικών παραδόσεων να εμπλουτίσουν μια σειρά παραδοσιακών μοντέλων, για να επέλθει ειρήνευση και επίλυση των συγκρούσεων και της αποκατάστασης της κοινωνικοπολιτικής τάξης με τα συγκρουσιακά και ειρωνικής συμφιλίωσης άτομα και κοινωνικές ομάδες» [5].

2025 – 5ο Διεθνές Συνέδριο Θρησκευτικής Διπλωματίας Πραγματοποιήθηκε πρόσφατα το 5ο Διεθνές Συνέδριο Θρησκευτικής Διπλωματίας με θέμα «Οι Χριστιανοί της Συρίας. Εξελίξεις και Προοπτικές» (Αθήνα, 7 Μαΐου 2025) [6].

«Με διαπιστωμένη την δυναμική της θρησκευτικής διπλωματίας δηλώνουμε περισσότερο από ικανοποιημένοι με την πρωθυπουργική επιλογή. Το Ινστιτούτο Εξωτερικών Υποθέσεων με συμπληρωμένη εμπειρία διοργάνωσης ήδη τεσσάρων Συνεδρίων Διπλωματίας των Θρησκειών, ενδελεχή ενασχόληση με θέματα του Αγίου Όρους, των Πατριαρχείων και των Εκκλησιών της Διασποράς, προετοιμάζοντας το 5ο Διεθνές Συνέδριο Θρησκευτικής Διπλωματίας, το 2025, παρακολουθεί τις επιλογές των κρατών-μελών στην ΕΕ, στο ΝΑΤΟ και στον ΟΗΕ επειδή σχετίζονται με την ανοχή, την πολυπολιτισμικότητα και την Θρησκευτική Διπλωματία. Με πολλή προσοχή επισημαίνουμε την ιδιαίτερη δυναμική της συνολικής εξωτερικής πολιτικής που επιλέγει να προωθήσει η Ελλάδα και πάντοτε συμπληρώνουμε με την εμπειρία μας κενά ή παραλήψεις των διακηρυγμένων πολιτικών μας σε τόσο ευαίσθητα θέματα, όπως της Θρησκευτικής Διπλωματίας. Από την θέση που κατέχουμε στην κοινωνία των πολιτών συμβάλλουμε στην διαμόρφωση δράσεων που υποστηρίζουν τα εθνικά συμφέροντα. Η εξωτερική πολιτική προφανώς και προτάσσει τις ελληνικές επιλογές, όχι αντιθετικά προς την Τουρκία, αλλά κατά συνάφεια ανταγωνιστικά, αξιοποιώντας τα διεθνή δεδομένα και τα ευρω-ατλαντικά γεωστρατηγικά συμφέροντα» [7].

Αρθρογραφία για τη θρησκευτική διπλωματία

Είναι χρήσιμο, λοιπόν, να καταγράψουμε μερικές σκέψεις για τη θρησκευτική διπλωματία και την προστασία της ελληνορθόδοξης κληρονομιάς και παρουσίας εκτός των συνόρων της Ελλάδος.

Ακόμη και κράτη που έχουν θεσπίσει στο εσωτερικό τους την πλήρη θρησκευτική ουδετερότητα, αξιοποιούν τη θρησκευτική τους παράδοση, όταν πρόκειται να προβάλουν τον πολιτισμό τους και να προστατεύσουν τα συμφέροντά τους στο εξωτερικό. (..) 

• Είναι απαραίτητο να ιδρυθεί στο ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών ένα Παρατηρητήριο για τα δικαιώματα και την προστασία των Πρεσβυγενών Πατριαρχείων και των Ορθοδόξων Χριστιανικών κοινοτήτων και μειονοτήτων ανά την Υφήλιο. (..) Επί παραδείγματι μία τέτοια ομάδα θα μπορούσε να έχει εγκαίρως πληροφορηθεί και μεταφράσει την πρωτόδικη απόφαση του Αιγυπτιακού Δικαστηρίου για τη Μονή Σινά, ώστε σε μεγάλο βαθμό να προβλέψει και το περιεχόμενο της δευτεροβάθμιας (Εφετειακής) απόφασης που προέκυψε προσφάτως και προκαλεί προβληματισμό.
• Στην Αλβανία μέσα σε λίγους μήνες η Ορθόδοξη Εκκλησία έχασε, λόγω θανάτου, τρεις Ιεράρχες ελληνικής καταγωγής (..). Θα ήταν χρήσιμο να αξιοποιηθούν, τώρα ή αργότερα,  ως νέοι Μητροπολίτες  κληρικοί προερχόμενοι από την Ελληνική Εθνική Μειονότητα. 
• Επίσης πρέπει να μάς ανησυχήσουν οι έντονες προπαγανδιστικές ενέργειες ορισμένων βαλκανικών Εκκλησιών και Κυβερνήσεων, που επιχειρούν να προσελκύσουν τους Βλαχόφωνους Έλληνες της Αλβανίας.
• Η ρύθμιση για την ευκολότερη εισαγωγή Ορθοδόξων κληρικών και λαϊκών από το Πατριαρχείο Αντιοχείας σε ελληνικά ΑΕΙ είναι ένα θετικό βήμα (..). 

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 30.8.2025 [8]

Η σημασία της διπλωματίας της πίστης και το πώς την αντιμετωπίζει ο ατλαντικός παράγοντας [9]

Διεθνές Κέντρο για τη Θρησκεία και τη Διπλωματία (International Center for Religion and Diplomacy) ICRD: Αυτό το ερευνητικό κέντρο, γνωστό με το αρκτικόλεξο ICRD εδρεύει στην Ουάσινγκτον και είναι μια μη κυβερνητική οργάνωση η οποία δηλώνει ότι η αποστολή της είναι να αποτρέπει και να επιλύει συγκρούσεις που έχουν να κάνουν με ζητήματα πολιτιστικής/θρησκευτικής ταυτότητας και υπερβαίνουν, ως εκ της φύσεώς τους, την εμβέλεια της παραδοσιακής διπλωματίας. Εξ ου και το ICRD αντιμετωπίζει τη θρησκεία ως μέρος της διαδικασίας επίλυσης συγκρούσεων.  

Η επιστημονική θεμελίωση και η μεθοδολογία του ICRD αναπτύσσονται στα εξής τρία βιβλία: 1)«Religion, the Missing Dimension of Statecraft» (Εκδ. Oxford University Press, 1995), 2)«Faith-based Diplomacy: Trumping Realpolitik» (Εκδ. Oxford University Press, 2008) και 3)«Religion, Terror, and Error: U.S. Foreign Policy and the Challenge of Spiritual Engagement» (Εκδ. Praeger, 2011), των οποίων συγγραφέας είναι ο Ντάγλας Τζόνστον (Douglas M. Johnston Jr), ο οποίος είναι ο ιδρυτής και πρόεδρος του ICRD. 

Αυτά τα τρία βιβλία ερευνούν τον θετικό ρόλο που μπορούν να παίξουν η θρησκεία και γενικά πνευματικοί παράγοντες τόσο στην πρόληψη και επίλυση συγκρούσεων  όσο και στην πρόκληση επιθυμητών κοινωνικών αλλαγών ειδικά σχετικά με τα ζητήματα της δικαιοσύνης και της συμφιλίωσης. Επίσης τα προαναφερθέντα βιβλία τονίζουν την ανάγκη να ενσωματωθεί η θρησκεία στην πρακτική τής διεθνούς πολιτικής και παρέχουν συγκεκριμένες οδηγίες για το πώς μπορεί να γίνει αυτό.

Το ICRD έχει αναπτύξει πρακτικά προγράμματα «διπλωματίας της πίστης» (Faith-based Diplomacy), όπως αποκαλεί τη σύνθεση της θρησκείας, της πνευματικότητας και της διπλωματίας, στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ, στο Κασμίρ, στη Μέση Ανατολή, στη Σαουδική Αραβία, στο Πακιστάν και στις ΗΠΑ. 

Ο ιδρυτής και πρόεδρος του ICRD, Ντάγλας Τζόνστον, είναι απόφοιτος της Ακαδημίας του Πολεμικού Ναυτικού των ΗΠΑ και διδάκτωρ Πολιτικής Επιστήμης του Πανεπιστημίου Χάρβαρντ. Σε ηλικία 27 ετών ήταν ο νεότερος σε ηλικία διοικητής πυρηνικού υποβρυχίου στο Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ. 

Πρόγραμμα του Πανεπιστημίου Yale με θέμα «Πίστη και Παγκοσμιοποίηση» (Faith and Globalization): Σε συνεργασία με το «Ίδρυμα Πίστης Tony Blair», το οποίο έχει ιδρύσει ο πρώην Βρετανός πρωθυπουργός Τόνι Μπλερ, το Πανεπιστήμιο Yale μελετά την προαγωγή της συμφιλίωσης και του κομφορμισμού μέσα στην ιδρυμένη «Νέα Παγκόσμια Τάξη» των ατλαντιστών, με εργαλείο την πίστη. Αξίζει να σημειωθεί ότι, στα ερευνητικά και στα προχωρημένα μεταπτυχιακά προγράμματα του Πανεπιστημίου Yale, συμμετέχουν, ως καθηγητές και εποπτεύοντες, υψηλόβαθμα στελέχη των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών (κορυφαίο παράδειγμα ο John Negroponte) και των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων.

James A. Baker III Institute for Public Diplomacy του Rice University: Το Ινστιτούτο James A. Baker III για τη Δημόσια Διπλωματία του Πανεπιστημίου Rice (στο Χιούστον του Τέξας) έχει επίσης αναπτύξει ένα δυναμικό πρόγραμμα ερευνών και σπουδών με αντικείμενο τη διασύνδεση μεταξύ της διπλωματίας της πίστης, της δημόσιας πολιτικής και της διεθνούς ασφάλειας.

St. Elias Seminary and Graduate School:  η μη κερδοσκοπική θρησκευτική και εκπαιδευτική σχολή, που εδρεύει στην περιοχή Χάμιλτον της Βιρτζίνια, έχει αναπτύξει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα διδακτορικών σπουδών στη διπλωματία της πίστης, στο οποίο ο γράφων διετέλεσε ένας εκ των ιδρυτικών διαμορφωτών και καθηγητών (έχω μάλιστα την τιμή να παραμένω μέλος του διδακτικού προσωπικού αυτού του προγράμματος). Το συμβούλιο διοίκησης αυτής της Σχολής περιλαμβάνει τον Αμερικανό πρέσβη δρα Ronald L. Adolphi, στελέχη των αμερικανικών Ενόπλων Δυνάμεων και ιεράρχες της Συρο-ορθόδοξης Χριστιανικής Εκκλησίας, άρχισε δε τη λειτουργία του με σκοπό να εκπαιδευτούν στη διπλωματία της πίστης στρατιωτικοί ιερείς και στελέχοι πολυεθνικών επιχείρησεων που εκτίθενται σε πολυπολιτισμικά και ιδίως πολυθρησκευτικά περιβάλλοντα.

Επίλογος  

Είναι σαφές από τα προηγούμενα πως έχει καλλιεργηθεί επαρκώς τις τελευταίες πέντε δεκαετίες η λογική πως οι θρησκείες είναι εργαλείο της διπλωματίας για την επίτευξη της ειρήνης και όχι μόνο. 

Προκύπτει δηλαδή ως απαραίτητη προϋπόθεση της ίδιας της ύπαρξης των θρησκειών, η μεταξύ τους συνεργασία μέσω των διαθρησκειακών και διαχριστιανικών διαλόγων. 

Η Ορθοδοξία συμπαρασύρεται από αυτό το κλίμα και οι εκκλησιαστικοί της ταγοί αναπαράγουν αυτό το αφήγημα, συνεργάζονται και αναλαμβάνουν τον ρόλο που τους ανατίθεται κάθε φορά. Η Ορθοδοξία έχει μόνον να συστηθεί, να παρουσιάσει τον πλούτο της Παραδόσεως της και την ορθόδοξη βιοτή σαν τον ένα και μοναδικό τρόπο ζωής που οδηγεί στη σωτηρία της ψυχής και όχι στην απώλεια και την αιώνια κόλαση.

Το προφανές για εμάς, πως δεν χωρά διπλωματία σε ζητήματα πίστεως, όταν ο ίδιος ο Κύριος μας διδάσκει, «ἔστω δὲ ὁ λόγος ὑμῶν ναὶ ναί, οὒ οὔ· τὸ δὲ περισσὸν τούτων ἐκ τοῦ πονηροῦ ἐστιν» (Ματθ. 5.37), στις μέρες μας χαρακτηρίζεται συντηρητισμός, φονταμενταλισμός ή όπως αλλιώς αρέσκονται να συκοφαντούν την ανυποχώρητη στάση μας σε δογματικά θέματα πίστεως.

Σαφέστατα να συνεργαστούμε με όλες τις θρησκείες, σαφέστατα να συμμετέχουμε σε κάθε προσπάθεια ειρήνευσης και υπεράσπισης των φτωχών, των αδυνάτων, των καταφρονεμένων, των αναγκεμένων εν γένει. 

Αυτό όμως δεν συνεπάγεται σε καμία περίπτωση συμμετοχή σε αντικανονικές συμπροσευχές και πολύ περισσότερο κοινό ποτήριο με αιρετικούς και σχισματικούς,χωρίς μετάνοια και επιστροφή στην Ορθοδοξία, ή ένωση θρησκειών «ο καθένας με τις παραδόσεις του» όπως ο δαιμονικός μασονοκίνητος Οικουμενισμός προστάζει!

Άλλωστε ακροβατεί στα όρια της χειρότερης υποκρισίας το να νοιαζόμαστε για τη εφήμερη ζωή ενός συνανθρώπου μας και όχι για την αιώνια ζωή του. 

Καλή Φώτιση!

• [1] https://www.facebook.com
• [2] https://helleniculturaldiplomacy.com
• [3] https://kedivim.auth.gr
• [4] https://orthodoxia.info
• [5] https://www.philenews.com
• [6] https://fainst.eu
• [7] https://policyjournal.gr
• [8] https://konstantinosholevas.gr
• [9] https://rieas.gr

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI