Άρθρο της Ελένης Παπασταματάκη

Με την προσευχή, όμως όχι μόνο με αυτή, όπως επιμένουν να υπερασπίζονται οι σημερινοί παραδοσιακοί ιερείς και μοναχοί, αλλά και με πύρινα κηρύγματα και συγγράμματα κατά των Λατίνων και της ψευδοένωσης του Μπρεστ στήριζε το Ορθόδοξο ποίμνιο

Έναν μεγάλο Άγιο, έναν λαμπρό Ομολογητή εορτάζει η Ορθόδοξη Εκκλησία μας στις 5 του μηνός Σεπτεμβρίου, τον Άγιο Αθανάσιο του Μπρεστ, που αντιστάθηκε στην βρωμερή αίρεση των Λατίνων έως θανάτου.

Είναι Άγιος αναγνωρισμένος από την Ρωσική Εκκλησία και θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους προστάτες Αγίους των Ορθοδόξων, στις περιοχές της Πολωνίας και της Λευκορωσίας, γιατί κράτησε όρθιο το λάβαρο της Ορθοδοξίας εν καιρώ κινδυνευούσης πίστης, όταν το πολωνικό στέμμα προσπαθούσε δια της βίας να επιβάλει στους Ορθοδόξους την Ουνία.

Ο Άγιος Αθανάσιος γεννήθηκε την εποχή που πραγματοποιήθηκε η απόφαση για ένωση της Ορθόδοξης Εκκλησίας με τους παπικούς, με την Σύνοδο του Μπρέστ το 1596. Εκείνα τα μαύρα χρόνια, η πολωνική εξουσία με συνεργάτες τάγματα Ιησουιτών, αλλά και την συνδρομή εκκλησιαστικών ταγών που πρόδωσαν την πίστη και υποτάχθηκαν στην Ουνία, υπογράφοντας αυτήν την προδοτική Σύνοδο του Μπρεστ, ανάγκαζαν δια της βίας τον Ορθόδοξο λαό να γίνουν Ουνίτες.

Ο λαός όμως, αν και είχε ανάξιους εκκλησιαστικούς ηγέτες, αντιστάθηκε σθεναρά. Με την βοήθεια του Θεού άρχισαν να δημιουργούν εκκλησιαστικές κοινότητες με σκοπό να διατηρήσουν ανόθευτη την Ορθόδοξη πίστη τους. Υπέμειναν διωγμούς και υπέφεραν βιαιότητες, γι’ αυτό κατέφευγαν σε απομακρυσμένους άγριους τόπους ή ενώνονταν σε ορθόδοξες ομάδες κάτω από την προστασία αριστοκρατών ορθοδόξων.

Το πλήγμα από την ενωτική Σύνοδο του Μπρεστ ήταν βαρύ, καθώς όλοι οι αρχιερείς της Μητρόπολης Κιέβου υπέγραψαν την ένωση πλην δύο που αρνήθηκαν να γίνουν Ουνίτες. Από τους πρωταγωνιστές στον αγώνα κατά της Ουνίας αναδείχθηκε ο Πατριάρχης Αλεξανδρείας Άγιος Μελέτιος Πηγάς, ο οποίος στήριζε τους Ορθοδόξους στα Πολωνολιθουανικά εδάφη μέσω πυκνής αλληλογραφίας.

Κατά των αποφάσεων της ενωτικής Ουνιτικής Συνόδου του Μπρεστ στάθηκαν δύο Ομολογητές Άγιοι, ό Άγιος Αθανάσιος Ηγούμενος της Μονής Μπρεστ και ο Άγιος Ιώβ της Λαύρας του Ποτσάεφ.

Ο Άγιος Αθανάσιος γεννήθηκε, λοιπόν, αυτή την δύσκολη εποχή. Είχε αριστοκρατική καταγωγή, αλλά η οικογένεια του ήταν φτωχή. Όμως το σημαντικό ήταν ότι η οικογένεια του ήταν μέλος της Ορθόδοξης Κοινότητα του Μπρεστ.

Ο Αθανάσιος έλαβε υψηλή μόρφωση και γνώριζε άριστα ρωσικά, πολωνικά, ελληνικά και λατινικά, αλλά επίσης ήταν γνώστης των Πατέρων της Εκκλησίας, όσο και των φιλοσόφων και θεολόγων της Δύσης. Για τον λόγο αυτό έγινε οικοδιδάσκαλος, αλλά εγκατέλειψε αυτή την ζωή, για να ακολουθήσει τον μοναχικό βίο. Σε ηλικία 30 ετών πήγε στο Μοναστήρι του Αγίου Πνεύματος στο Βίλνο, το έτος 1627.

Αναφέρεται στο βίο του Αγίου, σε κάποια από τις μετακινήσεις του, ότι συνάντησε έναν ανάπηρο, τον πήρε στην πλάτη του και αυτός του δίδαξε την νοερά προσευχή του Χριστού και έπειτα εξαφανίστηκε. Όπως ο ίδιος ομολογούσε αργότερα ο Θεός τον προσκάλεσε με αυτό το γεγονός, για να αναλάβει τον αγώνα της υπεράσπισης της Πίστης.

Ακολούθως αναζητώντας πιο αυστηρή ασκητική ζωή μεταφέρθηκε στο Μοναστήρι του Δούμποφ, όπου χειροτονήθηκε και έγινε ιερομόναχος. Δυστυχώς το μοναστήρι το 1636 κατελήφθει από τους Ιησουίτες, οπότε ο Άγιος Αθανάσιος με την αδελφότητα μετακόμισαν στο μοναστήρι του Κουπιάτσκι.

Το μοναστήρι του Κουπιάτσκι ιδρύθηκε σε τόπο όπου φανερώθηκε θαυματουργικά η Εικόνα της Θεοτόκου, το Νοέμβριο του 1182. Την εκκλησία της Μονής την έκαψαν οι Τάταροι και η θαυματουργή Εικόνα για 250 χρόνια είχε σκεπαστεί με στάχτες. Τον ΙΕ’ αιώνα η Εικόνα ξαναβρέθηκε και το μοναστήρι αναστηλώθηκε. Το 1655 το μοναστήρι έπεσε στα χέρια των Ουνιτών, οπότε την Εικόνα της Θεοτόκου του Κουπάτσκι την μετέφεραν στο Ναό της Αγίας Σοφίας. Με αυτήν την Εικόνα, όπως θα δούμε στη συνέχεια, είναι συνδεδεμένη η ζωή του Αγίου Αθανασίου.

Στο Μοναστήρι του Κουπιάτσκι όταν εγκαταστάθηκε ο Άγιος Αθανάσιος, ανέλαβε το διακόνημα να συγκεντρώσει χρήματα για την αναστήλωση του Ναού της Θεοτόκου. Προσευχήθηκε θερμά στην θαυματουργή Εικόνα της Θεοτόκου και η Παναγία του είπε σε όραμα «Ο Τσάρος θα χτίσει για μένα το Ναό. Πήγαινε σε αυτόν.» Ο Άγιος Αθανάσιος υπάκουσε και πήγε στην Μόσχα, ταξιδεύοντας με πολλούς κινδύνους αλλά και θαυμαστά οράματα. Έκανε αυτό το ταξίδι με σκοπό να εκθέσει στον Τσάρο την κακή κατάσταση των Τοπικών Αρχών έναντι των Ορθοδόξων στις βορειοδυτικές περιοχές της Ρωσίας, αλλά και να ζητήσει την συνδρομή του Τσάρου για την ανακαίνιση της Μονής. Σύμφωνα με το όραμα η Παναγία βοήθησε και ο Τσάρος του έδωσε πλούσια δώρα, οπότε και πραγματοποιήθηκε η ανακαίνιση του Ναού.

Το 1640 οι μοναχοί της Ιεράς Μονής του Αγίου Συμεών Στυλίτη του Μπρεστ τον πρότειναν για Ηγούμενό τους όπως και τελικά εξελέγη.

Έκτοτε αρχίζουν οι μεγάλοι αγώνες του Αγίου έναντι του ύπουλου θηρίου της Ουνίας και του παπικού προσηλυτισμού. Από την αρχή αγωνίστηκε για την βελτίωση των συνθηκών ζωής των Ορθοδόξων. Τα φλογερά κηρύγματά του ενίσχυαν τους διωκόμενους πιστούς και τους στήριζαν στην Ορθόδοξη πίστη.

Με την προσευχή, όμως όχι μόνο με αυτή, όπως επιμένουν να υπερασπίζονται οι σημερινοί παραδοσιακοί ιερείς και μοναχοί,  αλλά και με πύρινα κηρύγματα και συγγράμματα κατά των Λατίνων και της ψευδοένωσης του Μπρεστ, ο Άγιος επί οκτώ έτη αγωνιζόταν σθεναρά επαναφέροντας πολλούς πλανηθέντες στην ποίμνη του Χριστού.

Βλέποντας ο Άγιος με πόνο ψυχής τις βιαιότητες των Πολωνών αλλά και των Ιησουιτών ιεραποστόλων που με απάνθρωπες μεθόδους προσπαθούσαν να αποσπάσουν τους Ορθοδόξους στην δική τους πίστη, αποφάσισε να μεταβεί στον Βασιλιά της Πολωνίας Βλαδισλάβο Δ’, προκειμένου να μεσολαβήσει, ώστε οι Ορθόδοξοι να μην υποφέρουν τέτοια δεινά.

Ενώ όμως ο Βασιλιάς κάμφθηκε από τις παρακλήσεις του Αγίου Αθανασίου και εξέδωσε διάταγμα, ώστε να δοθούν προνόμια στις Ορθόδοξες κοινότητες του Μπρεστ, ως και την εξασφάλιση της Ορθοδόξου Εκκλησίας, δυστυχώς οι τοπικοί άρχοντες του Μπρεστ δεν τήρησαν την διαταγή. Απάντησαν στον Άγιο «Όταν θα γίνετε Ουνίτες, τότε θα τα πάρετε όλα».

Ο Άγιος Αθανάσιος με μεγάλη στεναχώρια, βλέποντας ότι οι επίσκοποι στην Βαρσοβία δεν μιλούσαν, αν και εκεί οι Ουνίτες και οι Πολωνοί έβαζαν φωτιές στις Εκκλησίες των Ορθοδόξων ενώ ήταν γεμάτες πιστούς, κατέφυγε σε θερμή προσευχή: «Δίκαιε Θεέ, η αδικία έφτασε στο απροχώρητο σημείο, έπαψαν πλέον να φροντίζουν για την Ορθόδοξη πίστη και για την σταθεροποίηση της δόξης του Θεού, σαν όλοι να ντρέπονται…».

Μόνη παρηγοριά του Αγίου ήταν η προσευχή και ώρες πολλές στέκονταν μπροστά στην θαυματουργή Εικόνα της Παναγίας του Κουπιάτσκι και καθώς μια φορά διάβαζε τους χαιρετισμούς, άκουσε φωνή:

«Αθανάσιε, πήγαινε να πεις τα παράπονα σου μπροστά στην Βουλή και δείξε σε όλους την δική μου Εικόνα που είναι πάνω στον Σταυρό. Πες μπροστά στον Βασιλιά και το πολωνικό κράτος, πες ότι τους περιμένει τιμωρία από το Θεό, η οποία σε λίγο θα πραγματοποιηθεί αν δεν αλλάξουν τακτική. Πρώτα πρέπει να καταδικάσουν την Ουνία, εδώ είναι η πρώτη ανάγκη και ύστερα όλα θα διορθωθούν».

Το 1647 ο Άγιος Αθανάσιος μίλησε ενώπιον του πολωνικού συμβουλίου υπέρ της Ορθοδοξίας και κατά της Ψευδοένωσης του Μπρεστ. Σύμφωνα με τα λόγια της Θεοτόκου, ο Άγιος Αθανάσιος μοίρασε μικρές Εικόνες της Παναγίας που περιείχαν λόγια για τον κίνδυνο της τιμωρίας τους, διότι επροστάτευαν την Ουνία και καταπίεζαν τους Ορθοδόξους. Μίλησε με θάρρος υπέρ της Ορθοδόξου Πίστεως σύμφωνα με την Ορθόδοξη καρδιά του.

Και τότε αυτό ξεσήκωσε την μήνιν των προδοτών Ορθοδόξων Ιεραρχών, οι οποίοι είχαν γίνει Ουνίτες για να μην χάσουν τα προνόμια.

Μάλιστα! Ο Άγιος υπέφερε πολλά για την Ορθοδοξία, και από τους προδότες επισκόπους που αρνήθηκαν την Ορθοδοξία και έγιναν Ουνίτες!

Σαν πόσο μοιάζουν οι αλλοτινοί καιροί με το σήμερα…

Αυτοί οι προδότες Ουνίτες και τώρα Ιεράρχες τον έλεγαν τρελό και τον έβαλαν φυλακή, τον έπαυσαν από ιερέα και τον έστειλαν για δίκη στον Μητροπολίτη Κιέβου Πέτρο Μογίλα. Ο Μητροπολίτης Κιέβου τον δικαίωσε και έκρινε άδικη την απόφαση της Βαρσοβίας.

Επέστρεψε και πάλι στο Μοναστήρι του ο Άγιος Αθανάσιος, αλλά όχι για πολύ, καθώς η Παναγία τον προέτρεψε να πάει στην πολωνική Βουλή και να μιλήσει εναντίον της Ουνίας και των Ρωμαιοκαθολικών. Δεν πρόλαβε όμως να πάει, γιατί τον συνέλαβαν Πολωνοί στρατιώτες και τον φυλάκισαν με ψευδείς κατηγορίες για συνεργασία με την Μόσχα.

Από την φυλακή ο Άγιος έγραψε επιστολή στον κράλη της Πολωνίας, όπου του επεσήμανε τους ανηλεείς διωγμούς της Ορθοδόξου Εκκλησίας και θυμίζοντας την υπόσχεση του ότι θα βοηθούσε τους Ορθοδόξους. Πείστηκε ο κράλης και τον αποφυλάκισε, με την προϋπόθεση να τον πάρει μαζί του ο Μητροπολίτης Κιέβου, Πέτρος Μογίλα, όπως και έγινε. Μετά τον θάνατο του Μητροπολίτη ο Άγιος Αθανάσιος επέστρεψε στο Μοναστήρι του στο Μπρεστ.

Εν τω μεταξύ ο διωγμός είχε γίνει σφοδρότερος με αποτέλεσμα την πραγματοποίηση εξέγερσης του λαού της Μικρορωσίας και απαίτηση της απομάκρυνσης πολωνολιθουανικών δυνάμεων. Εξαιτίας αυτού, κατηγόρησαν και πάλι τον Άγιο Αθανάσιο για συνεργασία με τους επαναστάτες, αλλά καθώς δεν βρήκαν στοιχεία, τον κατηγόρησαν για περιφρόνηση της «αγίας ουνίας».

Σε ερώτηση του επισκόπου Γκεμπίτσκυ αν ύβριζε την «αγία ουνία» ο Ομολογητής Άγιος Αθανάσιος απάντησε:

«Πράγματι είναι καταραμένη!»

Μετά από αυτήν την απάντηση του έβαλαν χειροπέδες και τον έριξαν στην φυλακή και πάλι. Οι Ιησουίτες με πονηρία και βία προσπαθούσαν να τον κάνουν να προδώσει την Ορθοδοξία και να ασπαστεί την Ουνία.

Το γενναίο παλληκάρι του Χριστού, ο Άγιος Αθανάσιος, παρά τις σωματικές και ηθικές κακώσεις εκ μέρους των δεσμοφυλάκων και των παπικών εκκλησιαστικών αρχών, συνέχισε να ελέγχει τους ενωτικούς και να αναθεματίζει την Ψευδοένωση και τους απαντούσε με θάρρος:

«Ας γνωρίζουν οι Ιησουίτες ότι, όπως τους αρέσει να μένουν στις περιποιήσεις αυτού του κόσμου, έτσι μου αρέσει τώρα να πεθάνω για την Ορθοδοξία»

Ο διευθυντής των φυλακών είπε στους Ιησουίτες. «Αυτός τώρα είναι στα δικά σας χέρια, να κάνετε με αυτόν ό, τι θέλετε».

Τότε τον πήραν στο δάσος στο Μπρεστ και τον βασάνιζαν με την φωτιά, καίγοντάς τον με κάρβουνα. Αφού άνοιξαν τον λάκκο και ετοίμασαν το τουφέκι, οι δόλιοι Ιησουίτες για τελευταία φορά τον προκάλεσαν να αλλάξει την πίστη του και να δεχτεί την Ουνία.

Τότε ο Άγιος τους απάντησε « Ότι είπα νωρίτερα, με αυτό και θα πεθάνω».

Ο στρατιώτης πυροβόλησε, αλλά ο Άγιος παρέμεινε όρθιος, σταύρωσε τα χέρια του στο στήθος, σήκωσε το βλέμμα στον ουρανό και έπεσε μόνος του σιγά σιγά στον λάκκο. Ενώ ήταν ακόμα ζωντανός, έριξαν επάνω του χώμα και άμμο. Εκείνη τη νύχτα, σε ουρανό καθαρό χωρίς σύννεφα, οι αστραπές φώτιζαν τον ουρανό.

Ένας ακόμα Άγιος Ομολογητής παρέδιδε την ψυχή του στα χέρια του Σωτήρα Χριστού.

Οι μαθητές του την 1^η Μαΐου 1649 πήραν κρυφά το Άγιο Λείψανο, το οποίο μετά από οκτώ μήνες παρέμεινε άφθαρτο, και το ενταφίασαν στο Μοναστήρι του Αγίου Συμεών του Μπρεστ. Επάνω στο Λείψανο εμφανίστηκε ουράνιο φως και πολύς κόσμος θεραπεύτηκε.

Τις πρεσβείες του Ομολογητή Αγίου Αθανασίου του Μπρεστ να έχουμε σε αυτούς τους μαύρους χρόνους της βαριάς εκκλησιαστικής προδοσίας και της Ουνιτοποίησης των πάντων.

Για τον Ορθόδοξο λαό αυτοί οι Άγιοι αποτελούν τους φωτεινούς οδοδείκτες που δείχνουν το δρόμο προς την Βασιλεία των Ουρανών!

• [1] https://www.impantokratoros.gr
• [2] https://greekdownloads.wordpress.com
• [3] https://fdathanasiou.wordpress.com

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI