Άρθρο της Παναγιώτας Κεμανετζή

Εκκοσμίκευση ίσον αποδόμηση των Ιερών συμβόλων της Πατρίδας

Η είδηση 

Νέο έγγραφο που σηματοδοτεί πιθανές εξελίξεις με αρνητικό πρόσημο για την Ορθοδοξία στην Ελλάδα δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα ΕΣΤΙΑ. Το επίμαχο έγγραφο της Γ.Γ. Θρησκευμάτων του Υπουργείου Παιδείας εστάλη προς το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους εν όψει της διαμόρφωσης των θέσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας για την δίκη στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο με θέμα την κατάργηση των θρησκευτικών εικόνων στις αίθουσες των δικαστηρίων μετά από προσφυγή της Ένωσης Αθέων.

Η Γ.Γ. Θρησκευμάτων ανακάλυψε ότι για κάποιο περίεργο λόγο το Υπουργείο Παιδείας δεν ενημερώθηκε για τις προπαρασκευαστικές ενέργειες που γίνονται στο Νομικό Συμβούλιο του Κράτους για την διαμόρφωση των θέσεων της Ελληνικής Δημοκρατίας στην δίκη που θα διεξαχθεί.

Ο Αρχιεπίσκοπος Ιερώνυμος και η Γενική Γραμματεία Θρησκευμάτων, ετεροχρονισμένα εξέφρασαν τους προβληματισμούς τους ότι η απομάκρυνση των εικόνων- που συνδέονται άρρηκτα με την ιστορική και πολιτισμική ταυτότητα του ελληνικού λαού- ενδέχεται να τροποποιήσει αρνητικά τον εθνικό και θρησκευτικό χαρακτήρα της χώρας. 

Παράλληλα, οι ενέργειες αυτές ανοίγουν το δρόμο και σε ευρύτερες αμφισβητήσεις σε εθνικά σύμβολα (πχ. αφαίρεσης του σταυρού από την Ελληνική σημαία), με αποτέλεσμα την πρόκληση κοινωνικών αντιδράσεων. 

Λίγα λόγια για την Ένωση και τις δράσεις της 

Πρόκειται, όπως η ίδια η Ένωση Αθέων [1] δηλώνει, για «μία ανθρωπιστική οργάνωση που δεν αναγνωρίζει καμία διάκριση μεταξύ ανθρώπων και προωθεί τους σκοπούς της αποκλειστικά με ειρηνικά μέσα». Η προϊστορία της εντοπίζεται σε ένα διαδικτυακό φόρουμ με τίτλο «Αθεΐα», όπου συναντήθηκαν άνθρωποι με κοινό στόχο την εκκοσμίκευση της ελληνικής πολιτείας και την ίδρυση ενός σωματείου, το οποίο σήμερα αριθμεί αγνώστου αριθμού μέλη.

Τι διαβάζουμε στις ανακοινώσεις και στις δράσεις της Ένωσης Αθέων:

• Απαλλαγή από το μάθημα των Θρησκευτικών (με συχνές αναφορές)
• Διαχωρισμός Εκκλησίας και κράτους
• Ευθανασία (ως ανθρώπινο δικαίωμα)
• Στήριξη σε εκδηλώσεις Pride
• Υποστήριξη της αποτέφρωσης
• Διοργάνωση «φανερού δείπνου» τη Μεγάλη Παρασκευή
• Κατάργηση άρθρων περί βλασφημίας
• Στήριξη σατιρικής σελίδας με βλάσφημο περιεχόμενο κατά σύγχρονου μεγάλου Αγίου της Ορθόδοξης Εκκλησίας
• Σατιρική στάση απέναντι σε θρησκευτικά σύμβολα ή θέματα πίστεως
• Απόπειρες αποδόμησης των Γραφών (π.χ. «Βίβλος για σκεπτικιστές»)
• Αγαθοεργίες χωρίς θρησκευτικό υπόβαθρο (χωρίς Θεό)
• Παρεμβάσεις στο στρατό για ζητήματα θρησκευτικών καθηκόντων

Σκέψεις και εύλογοι προβληματισμοί

Είναι αξιοσημείωτο ότι, ενώ προβάλλεται ως ένα σωματείο που υπερασπίζεται τα ανθρώπινα δικαιώματα και παρουσιάζει μία συνεκτική επιχειρηματολογία υπέρ της εκκοσμίκευσης του κράτους, η πρακτική του συχνά φαίνεται να μη συνάδει πλήρως με τη στάση που διακηρύττει.

Παρατηρείται ότι μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς του εστιάζει στην αποδόμηση της Ορθοδοξίας -συχνά με καθαρά κοσμικά κριτήρια- αλλά και σε μορφές κριτικής που αγγίζουν τη χλεύη ή τον εμπαιγμό. Τέτοιες πρακτικές δύσκολα μπορούν να χαρακτηριστούν ως «αποκλειστικά ειρηνικές», όπως η ίδια η οργάνωση δηλώνει. Ιδίως όταν στρέφονται εναντίον της θρησκείας που επίσημα αναγνωρίζεται ως επικρατούσα και συνδέεται με την ταυτότητα της ελληνικής κοινωνίας.

Ενέργειες όπως η δημόσια στήριξη σατιρικών σελίδων με βλάσφημο περιεχόμενο, τα μειωτικά λογοπαίγνια για ιερά σύμβολα ή δράσεις που προσβάλουν την Ορθόδοξη πίστη (όπως η Αγία οινοπνευματοποσία, ο «φανερός» δείπνος με κρεατοφαγία τη Μεγάλη Παρασκευή) προκαλούν εύλογα αντιδράσεις. Και όλα αυτά, συχνά χωρίς τον αναγκαίο σεβασμό προς το σύνολο της ελληνικής κοινωνίας που κατά την ιστορική διαδρομή της αυτοπροσδιορίζεται εδώ και αιώνες μέσα από την Ορθοδοξία. 

Από τη μία πλευρά γίνεται επίκληση στο σεβασμό των δικαιωμάτων και, από την άλλη, κατατίθενται προσφυγές για ζητήματα όπως οι εικόνες σε δημόσια κτήρια, οι θρησκευτικοί όρκοι, η διδασκαλία των Θρησκευτικών. Και όλα αυτά, τη στιγμή που σε ορισμένα ζητήματα παρέχεται ήδη η δυνατότητα επιλογής, όπως ο πολιτικός όρκος αντί θρησκευτικού, η απαλλαγή από μαθήματα ή καθήκοντα, ελεύθερα, χωρίς περιορισμούς, χωρίς επιβάρυνση, για όσους το επιθυμούν.

Έτσι τίθεται ένα εύλογο ερώτημα: κατά πόσο γίνεται σεβαστό το δικαίωμα της πλειοψηφίας, όταν μία μειοψηφία επιδιώκει να επιβάλλει αλλαγές που επηρεάζουν συλλογικά σύμβολα και πρακτικές;

Παράλληλα, παρατηρείται μία αντίφαση: ενώ προβάλλεται η αθεΐα, εξακολουθούν να διατηρούνται στοιχεία που προέρχονται από τη θρησκευτική παράδοση, όπως οι αργίες (π.χ. Χριστούγεννα που η Ένωση Αθέων την ταυτίζει με τα ηλιούγεννα), οι ονομαστικές εορτές και οι ευχές που τις συνοδεύουν, η πρωτοχρονιάτικη πίτα ή άλλες κοινωνικές πρακτικές. Ακόμη και οι αγαθοεργίες παρουσιάζονται ως «χωρίς Θεό», κάτι που εγείρει το ερώτημα: γιατί υπάρχει ανάγκη τέτοιας επισήμανσης, εφόσον η έννοια του Θεού θεωρείται για αυτούς ανύπαρκτη;

Λίγα λόγια για τη σημαία μας

Η διατήρηση του Σταυρού, του Ιερού συμβόλου της Ορθοδοξίας, στα εθνικά σύμβολα στηρίζεται επιπλέον σε ιστορικά, πολιτισμικά και πολιτικά επιχειρήματα που συνδέονται με τη συνέχεια του ελληνικού κράτους.

Καταρχάς, αναδεικνύεται η ιστορικότητα του ελληνικού έθνους: ο σταυρός συνδέεται άμεσα με την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και εκφράζει τη σχέση Ορθοδοξίας και εθνικής ταυτότητας κατά την περίοδο της Οθωμανικής κυριαρχίας. Δεν αποτελεί απλώς ένα θρησκευτικό σύμβολο, αλλά στοιχείο ιστορικής συνέχειας. Στο σημείο αυτό αξίζει να αναφερθεί και η θέση της Ένωσης Αθέων, η οποία συχνά παρουσιάζει την Εκκλησία ως θεσμικό παράγοντα που λειτούργησε ανασταλτικά για την Επανάσταση, βασιζόμενη -μεταξύ άλλων- σε προσεγγίσεις όπως εκείνες του Γιάννη Σκαρίμπα στο έργο του το «Το 21 και η Αλήθεια» [2]. Ωστόσο, ο Σκαρίμπας αμφισβητείται ως προς την τοποθέτησή του στο θέμα που διαπραγματεύεται και διατυμπανίζει ως αληθές στα βιβλία του [3].

Επιπλέον, προβάλλεται η πολιτισμική διάσταση της Ελλάδας. Η Ορθοδοξία έχει επηρεάσει βαθιά τη γλώσσα, τα ήθη, τις παραδόσεις και τις εορτές της χώρας μας. Ταυτόχρονα, ιστορικά συνδέεται και με τη συγκρότηση του ελληνικού κράτους. Με αυτή τη λογική, η παρουσία του σταυρού δεν θεωρείται επιβολή Πίστης, αλλά έκφραση πολιτισμικής ταυτότητας.

Επίσης, η ύπαρξη του συμβόλου δεν συνεπάγεται υποχρέωση στην Ορθόδοξη Πίστη. Κανένας πολίτης δεν εξαναγκάζεται να πιστεύει ή να συμμετέχει σε θρησκευτικές πρακτικές, ούτε περιορίζονται τα δικαιώματά του. Μία αλήθεια που για κάποιον αδιόρατο λόγο αγνοείται από την Ένωση συστηματικά και επίμονα. 

Πέραν τούτου, η έννοια της «ουδετερότητας» δε σημαίνει απαραίτητα απογύμνωση του κράτους από κάθε ιστορικό και πολιτισμικό στοιχείο. Τα κράτη έχουν εθνική ταυτότητα και εθνικά σύμβολα και τα διέπει η συνέχεια από το παρελθόν μέχρι και σήμερα. Η κατάργηση των συνδέσμων των χρονικών περιόδων δεν προσφέρει τίποτα θετικό στην ιστορία του Κράτους μας. 

Επιπροσθέτως, τίθεται ο προβληματισμός της απογύμνωσης από την ιστορική της διάσταση: η αφαίρεση του σταυρού θα μπορούσε να αποκόψει το κράτος από την ιστορική του πορεία, δημιουργώντας μία τεχνητή ουδετερότητα. Η πρώτη ελληνική σημαία που φέρει Σταυρό επάνω της υφάνθηκε το 1808, σε μοναστήρι της Σκιάθου, κατά την προετοιμασία του αγώνα εναντίον των κατακτητών [4]. Πώς θα μπορούσε ένα τέτοιο ιστορικό γεγονός να παρακαμφθεί στο όνομα της ουδετερότητας και για ποιον σοβαρό λόγο; Και γιατί δεν δημιουργείται παρόμοιος προβληματισμός σε άλλες χώρες, οι οποίες φέρουν σταυρό επάνω τους, όπως της Νορβηγίας ή της Σουηδίας και συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα;

Τέλος, προβάλλεται και η δημοκρατική αρχή της πλειοψηφίας: τα εθνικά σύμβολα, ως συλλογικές αναφορές, οφείλουν να αντανακλούν τη βούληση και την ταυτότητα της κοινωνίας, ενώ τυχόν αλλαγές προϋποθέτουν ευρεία συναίνεση. Και αυτό μεταφράζεται ως δικαίωμα των πολιτών που συνιστούν την πλειοψηφία, στοιχείο που συνάδει με τα όσα επικαλείται η Ένωση περί σεβασμού στις ατομικές και συλλογικές επιλογές.

Συνοψίζοντας:

Από κοινωνικής σκοπιάς, η ελληνική κοινωνία έχει ιστορία, ταυτότητα και σύμβολα που εκφράζουν τη συνέχεια και την παράδοσή της. Η διατήρησή τους δεν αποτελεί επιβολή αλλά έκφραση αυτής της πραγματικότητας. Η ελευθερία της έκφρασης είναι αυτονόητη, όμως όταν η κριτική μετατρέπεται σε απαξίωση και πίεση προς την πλειοψηφία, διαταράσσεται η ισορροπία.

 Όσον αφορά την ορθοτομούσα Ορθοδοξία των Αγίων θεοφόρων Πατέρων, αυτή έχει διέλθει μέσα από δυσμενείς ιστορικές και εκκλησιαστικές συνθήκες και έχει σταθεί όρθια έως και σήμερα, παρότι εξακολουθεί να δοκιμάζεται από συγκρητιστικές τάσεις, οικουμενιστικές εκτροπές και αγνωστικιστικές αμφισβητήσεις. Παρ’ όλα αυτά, υπήρξε, είναι και θα παραμείνει ο μόνος φωτεινός φάρος, συνοδοιπόρος του Έθνους και της Πίστεως, παρά τις αντιδράσεις όσων επιμένουν σε μία Ελλάδα «χωρίς Θεό».

• [1] https://union.atheia.gr
• [2] https://www.facebook.com
• [3] https://eranistis.net/wordpress
• [4] https://www.servou.gr

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI

Δείτε σχετικά:
– Επίσκοπος Αυγουστίνος Καντιώτης: Έχουν σύστημα οι άθεοι να γκρεμίσουν την Εκκλησία του Χριστού
– Την Επανάσταση δεν την έκαναν άθεοι ή θρησκευτικά αδιάφοροι, αλλά Πιστοί Ορθόδοξοι Χριστιανοί!