του Ελευθέριου Ν. Κοσμίδη, Contributor Editor
αρθρογραφεί για katanixi.gr

Εκπαιδευόμαστε στην ασφάλεια μιας φυλακής, χωρίς να μας συγκλονίζει το γεγονός της φυλάκισης…

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Είναι ανάγκη να βάλουμε κάποια πράγματα στη θέση τους. Είναι επίσης ανάγκη να τα ιεραρχήσουμε, ώστε να μπορούμε να επικοινωνούμε ξεκάθαρα. 

Έχει διαμορφωθεί στην εποχή μας μια συνθήκη που μας εμποδίζει να επικοινωνούμε απλά και ξεκάθαρα και αυτή είναι η σχετικοποίηση της αλήθειας. Η σχετικοποίηση της αλήθειας είναι επόμενο να επεκτείνεται στις αξιολογικές κρίσεις που κάνουμε, τις αξίες που διαμορφώνουμε, τη νοοτροπία μας και τελικά τη συμπεριφορά μας.  Όταν η αλήθεια δεν είναι κάτι το απόλυτο, όταν δεν υπάρχει εξ αντικειμένου αλήθεια αλλά δεχόμαστε μόνο την υποκειμενική, την σχετική αλήθεια ως μόνη αλήθεια, υπονομεύουμε συθέμελα κάθε έννοια επικοινωνίας.

Η  διαρκώς αυξανόμενη και μάλιστα εκθετικά χρήση των μέσων μαζικής επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης μας απομακρύνει συνεχώς από το απόλυτο χαρακτήρα της αλήθειας.  Ο πολιτισμός των “breaking news” και της “επικαιρότητας” – “trending topic” στην τηλεόραση, η κουλτούρα του “πρωτοσέλιδου” στις εφημερίδες και ακόμη χειρότερα το φαινόμενο της είδησης που γίνεται “viral”, δηλ. διαδίδεται με την ταχύτητα “ιογενούς ασθένειας”,  απονευρώνουν κάθε δυνατότητα κριτικής σκέψης και ελέγχου των γεγονότων.

Η κατά κράτος επικράτηση του επείγοντος έναντι του σημαντικού μας εκπαιδεύει σε μια κουλτούρα στην οποία δηλητηριάζεται η αλήθεια, χρεοκοπεί η κοινή λογική, αποθεώνεται η προσωπική άποψη, καλλιεργείται η τοξικότητα στο δημόσιο διάλογο  και τελικά βασιλεύει η κακία και η ανθρωποφαγία.

Η έκθεση σε τέτοια επικοινωνιακά περιβάλλοντα, όπου με εντελώς τεχνητό τρόπο ο άνθρωπος έρχεται αντιμέτωπος με κάποιο γεγονός και αυτοστιγμεί γίνεται φορέας της αντίδρασης και της γνώμης χιλιάδων άλλων “φίλων” ή “ακολούθων”, έχει σοβαρές παρενέργειες. 

Είναι αδύνατο στην πραγματικότητα και εντελώς ανώφελο για μια είδηση να ζητήσουμε τη γνώμη και την αντίδραση των άλλων. Πρακτικά θα έπρεπε να σταθούμε σε κάποιο βολικό σημείο ενός πολυσύχναστου δρόμου μιας μεγαλούπολης και να ρωτάμε τη γνώμη των περαστικών για το θέμα.

Ακόμα και αν κανείς επιχειρήσει να βιώσει το πραγματικό ανάλογο του πολιτισμού, στον οποίο μας εκπαιδεύουν τα Μ.Μ.Ε. και τα social media, κάποια ερωτηματικά παραμένουν αναπάντητα:   

  • Σε τι θα βοηθήσει άραγε, αν μάθουν όλες τις σχετικές αλήθειες  – απόψεις των άλλων σε σχέση με τη δική μας σχετική αλήθεια -άποψη;
  • Θα θυμόμαστε όλες τις απαντήσεις;
  • Μήπως θα αλλάξει τη δική μας άποψη για το θέμα;
  • Αν στον πραγματικό κόσμο γίνεται αντιληπτό πως πρόκειται για μία παράλογη και ανώφελη διαδικασία, η “κοινή γνώμη” στις τηλεοράσεις και τα “trending topics” στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, γιατί άραγε διαμορφώνουν τη νέα επικοινωνιακή πραγματικότητα; 

Θα κρατήσουμε μόνο το γεγονός πως σίγουρα στην καθημερινότητα μας δεν εκπαιδευόμαστε στην απλή και ξεκάθαρη επικοινωνία.

Ενισχυτικό της ριζικής αναδιαμόρφωσης του επικοινωνιακού μας πολιτισμού είναι και η αίσθηση του επείγοντος, μια επίπλαστη δυνατότητα της “αμεσότητας”, η οποία καταδυναστεύει την έννοια του προσωπικού χρόνου και παραβιάζει κάθε έννοια ζωτικού προσωπικού χώρου. 

Όταν κάποιος είναι επί 24 ώρες διαθέσιμος για κάθε είδους επικοινωνία, από αμέτρητα κανάλια, μάλλον δεν έχει προσωπική ζωή ή ακόμα χειρότερα νιώθει πως αυτή πλέον είναι η ζωή του. 

Αν κοιτάξουμε 50 χρόνια πίσω, στα χρόνια της επιστολικής αλληλογραφίας, μπορούμε να κάνουμε μια σύγκριση για όσα χάσαμε, με το επίπλαστο κέρδος της αμεσότητας: τον ρομαντισμό, την προσμονή, τη μέριμνα, τον πόθο της συνάντησης, και τελικά την αξία της δια ζώσης επαφής.

Εκπαιδευόμαστε να μη νιώθουμε την αίσθηση της απόστασης που μας χωρίζει από το συνομιλητή μας στην οθόνη. Όταν έχω τη δυνατότητα να συνομιλώ, με το μετανάστη συγγενή μου στην Αμερική, με τον προϊστάμενό μου στη Γερμανία και με το γιό μου ή την κόρη μου στο διπλανό δωμάτιο, μέσω μιας οθόνης, εκπαιδευόμαστε στην ασφάλεια μιας φυλακής, χωρίς να μας συγκλονίζει το γεγονός της φυλάκισης. 

Η ψευδαίσθηση της επικοινωνίας δεν μας αφήνει περιθώριο να εννοήσουμε πως σε ένα περισσότερο ολοκληρωτικό μέλλον, σε μία επόμενη καραντίνα, δίχως διασύνδεση στο ίντερνετ, η σβηστή οθόνη θα γίνει η βίαιη συνειδητοποίηση της φυλακής στην οποία δεσμωθήκαμε οικειοθελώς. 

Καλή μετάνοια!    

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra