του Δήμου Σερκελίδη
γραμματέα του συλλόγου Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής

Έλεγχος στις φιλοσοφικές ιδέες κορυφαίου Ελληνοαμερικανού  αστροφυσικού – συγγραφέα και φιλοσόφου στο πεδίο της Κοσμολογίας…

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Σε μία πρόσφατη τηλεοπτική εκπομπή κορυφαίος Ελληνοαμερικανός αστροφυσικός- συγγραφέας και φιλόσοφος στο πεδίο της Κοσμολογίας εξέφρασε τις απόψεις του σε θέματα υπαρξιακά για τα οποία υπάρχει σαφής ορθόδοξη χριστιανική διδασκαλία.

Σκοπός του παρόντος σημειώματος είναι να επισημανθούν οι προβληματικές θέσεις του κ. καθηγητού περί ψυχής, πνευματικότητας και Θεού. Η εκπομπή και το όνομα του Καθηγητού σκοπίμως δεν αναφέρονται γιατί οι απόψεις αυτές είναι διάχυτες σε πολύ κόσμο και δεν αποτελούν πρωτότυπες ιδέες του φιλοσοφούντος αστροφυσικού.

Ερωταποκρίσεις

Ερωτηθείς ο κ. καθηγητής τί είναι η ψυχή απαντά: “…. Η ψυχή μπορούμε να πούμε είναι μία μορφή του παγκόσμιου νου, δεν δίνω απάντηση εδώ. Η ψυχή είναι το όλο, μαζί το νοητικό, το συναισθηματικό, αυτό που δεν πιάνεται, δεν είναι χειροπιαστό. Είναι η ίδια ουσία που είναι και η παγκοσμιότητα……”

Τί εννοεί ο κ. καθηγητής  συνδέοντας την ψυχή με τον παγκόσμιο νου και την παγκοσμιότητα; Αν κρίνουμε από τον ορισμό που δίνει παρακάτω στην έννοια Θεός ως παγκόσμια συνειδητότητα, μάλλον με τον όρο παγκοσμιότητα εννοεί τον Θεό. Άρα η ψυχή είναι μια μορφή του Θεού ή έχει την ίδια ουσία με τον Θεό; Το πρώτο σαφώς δεν ταυτίζεται με το δεύτερο. Επίσης η ουσία της ψυχής είναι καθαυτή ίδια με την ουσία του Θεού ή της παγκοσμιότητας ή απλώς όμοια; Και πώς έχει την ίδια ουσία η ψυχή με την λεγομένη παγκοσμιότητα; Και με ποια διαδικασία, γεννητική ή δημιουργική, προέκυψε η ουσία της ψυχής; Με την φυσική γέννηση εκ την παγκοσμιότητας; Μήπως εξ απορροής; Ή μήπως με την πλατωνική έννοια, ως πτώση από τον κόσμο των ιδεών κοκ. Οι απαντήσεις που φιλοσοφικά μπορούν να δοθούν σε τέτοια ερωτήματα τείνουν στο άπειρο, για να χρησιμοποιήσουμε έννοιες από το πεδίο του κ. Καθηγητού.  

Ο κ. καθηγητής αρνούμενος την Θεία Αποκάλυψη περί της φύσεως του ανθρώπου, όπως περιγράφεται στην Παλαιά Διαθήκη, προσπαθεί να απαντήσει με την χρήση του πεπερασμένου φιλοσοφικού νου, καταλήγοντας σε υποθέσεις και εικοτολογίες. Με την προσκόλληση του στην πλατωνική και νεοπλατωνική φιλοσοφία και την ηθελημένη αγνόηση της Θείας Αποκάλυψης στο περί ανθρώπου πρόβλημα, μοιάζει με εκείνον που διατείνεται ότι κατέχει τις λύσεις στα προβλήματα της κβαντομηχανικής αλλά δεν καταδέχεται να μελετήσει τον Μπορ και τον Αϊνστάιν. Ένας τέτοιος άνθρωπος με δυσκολία θα χαρακτηριζόταν από τον κ. Καθηγητή ως επιστήμονας! 

Σε αντίθεση με την φιλοσοφία που έχει ξοδέψει άπειρους τόνους μελάνης για το περί ψυχής και ανθρώπου ζήτημα, όλη η βάση της Χριστιανικής Ανθρωπολογίας βρίσκεται στις πρώτες δύο σελίδες του βιβλίου της Γένεσις, την οποία ως καθηγητής Κοσμολογίας όφειλε να γνωρίζει. Ο Χριστιανισμός διδάσκει ότι ο άνθρωπος είναι δημιούργημα του Θεού σύνθετο, εξ ύλης (καὶ ἔπλασεν ὁ Θεὸς τὸν ἄνθρωπον, χοῦν ἀπὸ τῆς γῆς) και με πνευματική ψυχή (ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πνοὴν ζωῆς, καὶ ἐγένετο ὁ ἄνθρωπος εἰς ψυχὴν ζῶσαν). Ούτε η ψυχή είναι Θεός, ούτε από την ουσία του Θεού.

Στη συνέχεια ο δημοσιογράφος ερωτά τον κ. καθηγητή “Τί είναι ευδαιμονία;” και ο κ. καθηγητής απαντά: “Πολύ ωραία ερώτηση.
Ευ – δαίμων είναι αρχαία λέξη, ο καλός δαίμων, ο καλός θεός. Ευδαιμονία είναι αυτοί οι τρεις νόμοι που ενώνονται όλοι μαζί και έχουν ένα κοινό παρονομαστή, πώς λειτουργεί ο άνθρωπος. Ζω καλά, αλλά όχι ζω καλά πίνοντας το κρασάκι μου και τον καφέ μου. Έχω την εσωτερική ησυχία, ηρεμία. Ορισμένοι το λένε αυτό διαλογισμό, ορισμένοι το λένε κλείνω τα μάτια μου και πάω αλλού…. αυτή η ευδαιμονία είναι πολύ βασική. Εγώ πιστεύω ότι ευδαιμονία και αγάπη είναι το ίδιο πράγμα. Αγάπη, ευδαιμονία, παγκοσμιότητα, συμπληρωματικότητα, αναδρομή, διαδραστικότητα, η Θεά (sic), όλα αυτά τα ωραία ονόματα είναι το ίδιο πράγμα.”

Εδώ, τί να πούμε; Συγχέονται φύρδην μίγδην έννοιες αλλοπρόσαλλες. Τί συνδέει την αγάπη με την ευδαιμονία, την ευδαιμονία με την παγκοσμιότητα, την παγκοσμιότητα με την συμπληρωματικότητα,  την αναδρομή και την διαδραστικότητα (τίνος προς τι;), και όλα τα παραπάνω με την… Θεά (sic)! Και γιατί όχι ο Θεός; Γιατί είναι αναγκαία η χρήση του θηλυκού γένους στην ονομασία του θείου; Μήπως το αρσενοθήλυ όν της θεοσοφίας επηρέασε την εκφορά του λόγου του κ. Καθηγητού;

Στην ερώτηση του δημοσιογράφου αν ο διαλογισμός είναι διαφορετικός από τις θρησκείες ή αν οι θρησκείες είναι ένα είδος διαλογισμού, ο κ. καθηγητής απαντά: “Εγώ πιστεύω όχι (δηλ. ο διαλογισμός δεν είναι διαφορετικός από τις θρησκείες), αλλά οι άνθρωποι που τους αρέσει να κάνουν διαφορές και να μην τις λύνουν…. Ε, οι θρησκείες έχουν τη βάση…. στη φιλοσοφία. Μπορεί να πει κάποιος ότι η φιλοσοφία έχει τη βάση στη θρησκεία. Τέλος πάντων. Οπωσδήποτε η θρησκεία έχει τη βάση από την μία πλευρά την φιλοσοφία. Έχουν βάση τα μαθηματικά….Τα πάντα είναι μαθηματικά. Τα πάντα είναι ο νους. Τα μαθηματικά και ο νους μήπως είναι το ίδιο πράγμα;” 

Αν ο κ. καθηγητής ταυτίζοντας τον διαλογισμό με τις θρησκείες έχει κατά νου τις φυσιολατρικές και ειδωλολατρικές θρησκείες ή το φιλοσοφικοθρησκευτικό νεοπλατωνισμό, θα συμφωνήσουμε ως ένα σημείο για τις ανάγκες της συζήτησης. Αν όμως ομιλεί έχοντας κατά νου την θρησκεία των προγόνων του, τον Χριστιανισμό και την Ορθοδοξία, σφάλλει ασύγγνωστα. Ουδεμία σχέση έχει ο διαλογισμός, ως κίνηση αποκοπής από την πραγματικότητα, ως φυγή από τον κόσμο και ένωση με μια υπερβατική νιρβάνα, ένα νοητικό ταξίδι αλλού, όπως λέει ο ίδιος, με την ορθόδοξη πνευματικότητα. Η πίστη στον Τριαδικό Θεό, η προσευχή σε αυτόν και η λατρεία Του είναι προϋποθέσεις οντολογικής σωτηρίας του όλου ανθρώπου, ψυχής και σώματος, όχι με την φυγή αλλά με την προσωπική ένωση με τον Θεάνθρωπο Ιησού και τους άλλους συνανθρώπους εν Χριστώ. 

Τέλος ο δημοσιογράφος ερωτά τον κ. καθηγητή: “Πιστεύετε στον Θεό;” και εκείνος απαντά: “Πιστεύω στην παγκόσμια συνειδητότητα. Πολλοί το λένε Θεό. Εμένα μου αρέσει ο όρος συνειδητότητα, γιατί είναι πιό επιστημονικός. Αν το εξετάσουμε και το σκάψουμε, δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά, αλλά…. επειδή υπάρχουνε ιστορικά φαινόμενα, πράγματα που γίνανε και δεν έπρεπε να γίνουνε, πράγματα που δεν γίνανε και έπρεπε να γίνουνε, συνήθως αποφεύγω τον όρο θρησκεία, για τον απλούστατο πρακτικό λόγο, αν πω για μια θρησκεία κάποιος θα βρεθεί να μου πει: “τι λες ρε, εγώ είμαι από την άλλη θρησκεία”. Δεν θέλω να μπω σε τέτοια θέματα…”

Τί εννοεί ο κ. καθηγητής λέγοντας “παγκόσμια συνειδητότητα”; Μία συνείδηση που εκτείνεται σε όλο το εύρος του σύμπαντος; Είναι το ίδιο το σύμπαν; Είναι της αυτής ουσίας με το σύμπαν ή έτερης ουσίας; Αν είναι της αυτής ουσίας, άρα η ύλη έχει συνείδηση; Αν είναι έτερης ουσίας, περιορίζεται μέσα στα όρια του σύμπαντος, είναι δηλαδή παγκόσμια; Και πέρα από τα όρια του σύμπαντος; Αν το σύμπαν δεν έχει όρια και είναι αΐδιο μήπως το σύμπαν είναι Θεός; Τα ερωτήματα που μπορούμε να θέσουμε είναι πολλά και οι απαντήσεις που μπορεί να δώσει ο ανθρώπινος νους εξαρτώνται και πάλι από την δύναμη της φαντασίας του. Όμως αυτού του είδους οι φαντασιοκοπίες  οδηγούν απευθείας στα φιλοσοφικομαγικά γνωστικά συστήματα του Σίμωνα του Μάγου, του Κήρινθου, του Καρποκράτη, του Μαρκίωνα, του Βασιλείδη του Ουαλεντίνου, του Μάνη. 

Είναι κρίμα που ένας τέτοιος λαμπρός νους, προικισμένος με τη δύναμη της φιλοσοφικής ενατένισης που ξεφεύγει από την άκρα εξειδίκευση της εποχής μας και επεκτείνεται κατά  βάθος και πλάτος στο χώρο γνώσεως, μένει τόσο ρηχός σε θέματα υπαρξιακά, τα οποία είναι τα όντως ζητήματα ουσίας. Όφειλε εξ επαγγέλματος ως κοσμολόγος να γνωρίζει την Χριστιανική Κοσμολογία και την συναφή της χριστιανική ανθρωπολογίας. Όπως δεν εξηγούνται τα φυσικά φαινόμενα με την νομική επιστήμη ούτε τα μετεωρολογικά φαινόμενα με την φιλολογία έτσι δεν εξηγούνται τα υπαρξιακά ερωτήματα με την κβαντομηχανική, η αξία της οποίας περιορίζεται στον υλικό κόσμο.  

Η εκ πεποιθήσεως άρνηση του κ. καθηγητού να φιλοσοφήσει ακολουθώντας την όντως Σοφία και η επιπολαιότητα στην αντιμετώπιση ζητημάτων υψίστης σημασίας περιγράφεται αιώνες πριν από τον Άγιο Νείλος τον Μοναχό στο προοίμιο του Ασκητικού του Λόγου.
Είναι τόσο επίκαιρος ωσάν να γράφτηκε για την παρούσα περίσταση: “….Φιλοσοφεῖν ἐπετήδευσαν μέν καί Ἑλλήνων πολλοί, καί Ἰουδαίων δέ οὐκ ὁλίγοι, μόνοι δέ τέν ἀληθή φιλοσοφίαν ἐζήλωσαν οἱ τοῦ Χριστοῦ μαθηταῖ, ἐπεί καί μόνοι τήν Σοφίαν αὐτήν ἒσχον διδάσκαλον…. Εἰσί μέν ουν παρ’ αὐτοῖς καθόλου τῆς πράξεως ήμεληκότες, λογικήν δέ φιλοσοφίαν ὡς δοκοῦσιν ἐπανηρημένοι, μετεωρολέσχαι τινές ὂντες, καί τῶν ἀναποδείκτων ἐξηγηταί, οὐρανοῦ μέγεθος και ἡλίου μέτρα καί ἀστέρων μέτρα ἐνεργείας εἰδέναι ἐπαγγελλόμενοι. Ἒστι δέ ὃτε καί θεολογεῖν ἐπεχειροῦντο, ὃπου καί ἡ ἀλήθεια ἀνέφικτος καί ὁ στοχασμός ἐπικίνδυνος….”

Με απόλυτο σεβασμό προς τον κ. καθηγητή αλλά και τον κ. Σαχήνη που μας χαρίζει τόσες σημαντικές εκπομπές. Αντιθέσεις γαρ και οφείλουμε να λέμε τις δικές μας.

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra