Ο ομολογιακός αγώνας του Αγίου Σάββα του Ηγιασμένου 

Άρθρο της Ευαγγελίας Ζουλάκη

Η ομολογία στα συναξάρια των αναχωρητών και των ηγουμένων κοινοβιατών Αγίων (Μέρος A’)

---

Στις 5 του μηνός Δεκεμβρίου η Εκκλησία μας τιμά τον Άγιο Σάββα τον Ηγιασμένο.

Ο Άγιος Σάββας παιδιόθεν αφιερώθηκε στον Κύριο και έδειξε σημάδια αγιότητος. Σε ηλικία δεκαοκτώ ετών έφυγε από την μονή Φλαβιανών (στην οποία είχε πάει από 8 ετών) και κατευθύνθηκε στα Ιεροσόλυμα, για να συναντήσει τον Μέγα Ευθύμιο. Εκείνος με την σειρά του τον έστειλε σε κοινόβιο υπό την καθοδήγηση του Αγίου Θεοκτίστου. Στο κοινόβιο ξεχώρισε για τις πολλές αρετές του. Ιδιαίτερη εντύπωση προκαλούσε η σοβαρότητα και το ήθος του (παρά το νεαρό της ηλικίας του), κάτι που συνετέλεσε στο να τον αποκαλεί ο Μέγας Ευθύμιος «παιδαριογέροντα».

Μαζί με την σωματική αύξηση αύξανε και στο πνεύμα και τις αρετές και ο Κύριος του δώρισε το χάρισμα της θαυματουργίας.

Ο πατριάρχης Ιεροσολύμων Σαλούστριος όρισε τον Άγιο Θεοδόσιο και τον Άγιο Σάββα Αρχιμανδρίτες και έξαρχους όλων των μονών που εξαρτώνταν από την Αγία πόλη. Τον Θεοδόσιο για τους κοινοβιάτες και τον Σάββα για τους αναχωρητές και τους κελιώτες μοναχούς στις Λαύρες.

Σε ηλικία ενενήντα τεσσάρων ετών, του έτους 534 μ.Χ., απεδήμησε εις Κύριον.

Πολλοί και μεγάλοι ήταν οι ασκητικοί αγώνες αυτού του μεγάλου Αγίου. Μεγάλοι και καθοριστικοί όμως ήταν και οι αγώνες του για την ομολογία της Πίστεως!

Κατά την βασιλεία του Αναστασίου (491-518) υπήρξε διχόνοια στην Εκκλησία μεταξύ των Αρχιερέων, καθώς κάποιοι είχαν πέσει στην αίρεση των μονοφυσιτών Διόσκουρου και Σεβήρου, αλλά και ο βασιλιάς ανέβαζε στους αρχιερατικούς θρόνους όσους αναθεμάτιζαν την σύνοδο της Χαλκηδόνας, ενώ τους Ορθόδοξους τους εξόριζε. Ένας από τους αδίκως δεδιωγμένους και εξορισμένους ήταν και ο Αρχιεπίσκοπος Παλαιστίνης Ηλίας. 

Το 512 ο Αρχιεπίσκοπος Ηλίας έστειλε τον Άγιο Σάββα («των ασκητών το κεφάλαιον» όπως τον χαρακτήρισε) μαζί με άλλους μοναχούς στην Κωνσταντινούπολη, στον αυτοκράτορα Αναστάσιο, ο οποίος ευνοούσε τους μονοφυσίτες, με σκοπό να υπερασπιστούν την Ορθοδοξία. 

Ο φτωχός, ταπεινός και ρακένδυτος ασκητής, τον οποίο οι φρουροί των ανακτόρων στην αρχή απομάκρυναν νομίζοντας τον για ζητιάνο, έκανε μεγάλη εντύπωση στον αυτοκράτορα, και καθόλη την μακρά παραμονή του στη βασιλεύουσα ο Αναστάσιος τον καλούσε συχνά στο παλάτι για να ωφεληθεί από τις διδαχές του. Τον έπεισε ο Άγιος, να αναθεωρήσει την άδικη απόφαση του για ισόβια εξορία του Ηλία, επιτρέποντας του μάλιστα να επιστρέψει στον θρόνο του. 

Επιστρέφοντας στην Παλαιστίνη ο Άγιος Σάββας αναγκάστηκε να αγωνιστεί εναντίον του αιρετικού πατριάρχη Αντιοχείας Σεβήρου. Το 516 ο Σεβήρος έχοντας παρασύρει τον αυτοκράτορα στα δίχτυα της πλάνης κατόρθωσε να διώξει και πάλι τον Ηλία σε εξορία. Έστειλε μάλιστα δικά του συνοδικά γράμματα στην Ιερουσαλήμ, τονίζοντας πως αν δεν δεχθεί τα δόγματα του Διόσκορου και του ίδιου να τον βγάλουν από τον θρόνο του.

Λαμπρό ομολογιακό παράδειγμα δίνει με την επιστολή που έστειλε στον βασιλιά ο Άγιος Σάββας [1]:

«Ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ αἰώνιος Βασιλεὺς καὶ Θεὸς τῶν ἀπάντων, ἔδωκεν εἰς τὸ θεοφιλὲς κράτος σου τὰ σκῆπτρα τῆς βασιλείας, διὰ νὰ κυβερνᾶς μὲ τὴν θεοσέβειάν σου ἐν εἰρήνῃ τὰς Ἐκκλησίας καὶ ἐξόχως τὴν μητέρα τῶν Ἐκκλησιῶν, ἀπὸ τὴν ὁποίαν ἤρχισε τὸ τῆς εὐσεβείας μέγα μυστήριον καὶ ἀπ’ ἐντεῦθεν διέβη εἰς τὰ τῆς γῆς πέρατα καὶ τὸ ὅποῖον ἡμεῖς, οἵτινες κατοικοῦμεν εἰς τοῦτον τὸν Ἅγιον Τόπον, ἐφυλάξαμεν ἕως τὴν σήμερον ἀνόθευτον, καθὼς τοῦτο παρελάβομεν ἀπὸ τοὺς Ἁγίους Ἀποστόλους καὶ θέλομεν φυλάξει αὐτὸ ἕως τέλους μὲ τὴν Χάριν τοῦ Θεοῦ, χωρὶς νὰ ἐξελθωμεν οὐδόλως ἀπὸ τὴν ὀρθοτομίαν τοῦ λόγου, οὔτε νὰ φθείρωμεν αὐτὸν μὲ τὰς βεβήλους καινοτομίας τῶν ἑκάστοτε ὑπεναντίων.

Εἰς ταύτην τὴν ἀμώμητον Πίστιν, βασιλεῦ, ἀνετράφη καὶ ἡ βασιλεία σου ἐκ νεότητος·ὅθεν θαυμάζομεν πῶς εἰς τὰς ἡμέρας τῆς εὐσεβείας σου γίνεται εἰς τὴν μητέρα τῶν Ἐκκλησιῶν τόση ταραχὴ καὶ σύγχυσις, καὶ σύρουν οἱ ὑπηρέται σου εἰς τὸ μέσον τῆς ἀγορᾶς, ἐμπροσθεν Ἰουδαίων καὶ ἐθνικῶν, τοὺς Ἱερωμένους καὶ Μοναχούς, τοὺς ἀγίους αὐτούς ἄνδρας, μὲ τοσαύτην καταφρόνησιν, ὡς νὰ ἦσαν κακοῦργοι καὶ ἄνομοι, καὶ ἀναγκάζουν αὐτοὺς νὰ μολύνουν τὴν Πίστιν τὴν ἁγίαν καὶ ἀμόμητον.

 Ὃθεν παρακαλοῦμεν τὸ κράτος σου νὰ προστάξης, νὰ μὴ  μᾶς πειράξωσι πλέον εἰς τὰ ζητήματα τῆς Πίστεως, διότι ἄτοπον  καὶ παράλογον πρᾶγμα εἶναι τὸ καὶ νὰ εἴπη κανεὶς μόνον, ὅτι οἱ τόσοι  ἡμεῖς Ἱεροσολυμῖται Ἀσκηταὶ καὶ οἱ τόσοι ἄλλοι ἐνάρετοι ἄνθρωποι

 δὲν ἐπαιδευθημεν καλῶς εἰς τὴν Πίστιν καὶ τώρα εἰς τὸ γῆρας μας  θέλετε σεῖς νὰ μᾶς ἐρμηνεύσητε τὴν εὐσέβειαν. Ὃθεν φανερὸν εἶναι,  ὅτι αὐτὴ ἡ καινοφανὴς διόρθωσις, ὅπως τὴν ὀνομάζετε, τῆς πατροπαραδότου καὶ ἁγίου Πίστεως, δὲν εἶναι διόρθωσις, ἀλλὰ διαστροφὴ καὶ νόθευσις. Μάλιστα δὲ ὅσοι αὐτὴν παραδέχονται, ἀπέρχονται εις την αιώνιον κόλασιν. 

Όθεν ημεις ουδόλως θέλομεν δεχθή καινοτομίαν τινὰ τῆς Πίστεως, ἐμμενον δὲ εἰς ὅσα παρέδωσαν εἰς ἥμᾶς οἱ θεοφόροι ἡμῶν Πατέρες οἳ τε ἐν Νικαίᾳ τὸ πρῶτον συνελθόντες Τριακόσιοι Δεκαοκτὼ καὶ οἳ τῶν λοιπῶν Ἁγίων Τριῶν Οἰκουμενικῶν Συνόδων καὶ εἴμεθα ἕτοιμοι ὄχι μόνον πᾶσαν θλίψιν καὶ κάκωσιν, ἀλλὰ καὶ μυρίους θανάτους νὰ λάβωμεν, παρὰ νὰ ἐξελθωμεν ἀπὸ τὴν Ὀρθοδοξίαν ἔστω καὶ ἐπ’ ἐλάχιστον. Ἢ δὲ εἰρήνη τοῦ Θεοῦ η ὕπερέχουσα πάντα νοῦν θέλει φρουρήσει τὴν Ἁγίαν Ἐκκλησίαν Αὐτοῦ και θέλει καταπαυσει την επεγερθεισαν εναντίον αυτής ζάλην με νεύμα καὶ πρόσταξιν τοῦ σοῦ κράτους, εἰς δόξαν Αὐτοῦ καὶ καύχημα τῆς ἐνδόξου καὶ θεοφιλοῦς βασιλείας σου».

Όσο βρίσκονταν στην εξορία ο πατριάρχης Ηλίας, ο Άγιος Σάββας παρά το βαθύ του γήρας είχε πάει να τον επισκεφθεί για να τον στηρίξει. 

Μετά τον θάνατο του Αναστασίου, τον αυτοκρατορικό θρόνο ανέλαβε ο Ιουστίνος ο Α´(518-527), ο οποίος έστειλε σε όλη την Οικουμένη προστάγματα να αναλάβουν και πάλι τους θρόνους τους οι Ορθόδοξοι Αρχιερείς και να γράψουν στις ιερές Βίβλους την εν Χαλκηδόνι συγκροτηθείσα Αγία Δ´ Οικουμενική Σύνοδο για να ειρηνεύσει η Εκκλησία. 

Ο Άγιος Σάββας τότε υπερέβαινε τα 80 έτη και παρά την ασθενική του κατάσταση από την πολυχρόνια άσκηση, συνέχισε αγόγγυστα ως νέος να κηρύττει με ζήλο την Ορθοδοξία και να νουθετεί τους πάντες, καθοδηγώντας τους στην Αλήθεια με την διδασκαλία του. 

Ο Άγιος Σάββας ήταν έξαρχος των ερημιτών αλλά και ηγούμενος επτά μοναστηριών. Ο οικιστής αυτός της ερήμου καθοδηγούσε τις ψυχές που του ανέθεσε ο Θεός όχι μόνο στην ασκητική βιοτή αλλά και στην διαφύλαξη της Ορθοδόξου πίστεως δια των αγώνων κατά των αιρέσεων. 

Με όσα νεκροποιά και αντορθόδοξα συντελέστηκαν τις τελευταίες μέρες σε Νίκαια και Φανάρι, με την προσβολή της Α’ Οικουμενικής Συνόδου και καταπάτησης πλήθους Ιερών Κανόνων, ο Άγιος Σάββας αποτελεί τροχοπέδη στην κατρακύλα των Οικουμενιστών και φωτεινό παράδειγμα ομολογίας για ασκητές και ηγουμένους και όσους ποιμαίνουν τον ορθόδοξο λαό.

Τις πρεσβείες του να έχουμε! 

Tῶν ὁσίων ἀκρότης καὶ ἀγγέλοις ἐφάμιλλος ὡς γὰρ ἡγιασμένος ἐδείχθης ἐκ παιδός, Σάββα ὅσιε. Οὐράνιον γὰρ βίον ἀπελθῶν, πρὸς ἔνθεον ζωὴν χειραγωγεῖς διὰ λόγου τε καὶ πράξεως ἀληθοῦς, τοὺς πίστει ἐκβοῶντας σοι. Δόξα τῷ δεδοκότι σοι ἰσχύν, δόξα τῷ σὲ στεφανώσαντι, δόξα τῷ ἐνεργοῦντι διὰ σοῦ πᾶσιν ἰάματα.

• [1] Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας.

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI