Άρθρο της Ευαγγελίας Ζουλάκη

Καθότι το Κολυμπάρι αποτελεί προδοσία της πίστεως… Θα το δεχτούμε ή θα το πολεμήσουμε;

Την Δευτέρα 1η Ιουνίου, εορτή του Αγίου Πνεύματος, ο Πατριάρχης Κων/πόλεως Βαρθολομαίος χοροστάτησε στον πανηγυρίζοντα Ιερό Ναό της Αγίας Τριάδος της Μεγαλωνύμου Κοινότητας Σταυροδρομίου [1].

Στον λόγο που εκφώνησε μετά την Λειτουργία αναφέρθηκε στη δέκατη επέτειο από την σύγκληση της ληστρικής ψευδοσυνόδου του Κολυμπαρίου, οι εργασίες της οποίας ξεκίνησαν τη Δευτέρα του Αγίου Πνεύματος του 2016, υπό την προεδρία του ιδίου.

Κεντρικό σύνθημα της Συνόδου ήταν η φράση του Κοντακίου της Πεντηκοστής «Εις ενότητα πάντας εκάλεσε».

Επεξηγώντας την ο Πατριάρχης τόνισε: «Αυτήν την ενότητα διετράνωσεν η εν Κρήτη Σύνοδος, παρά την απουσίαν, κυριολεκτικώς την δωδεκάτην ώραν, τεσσάρων Ορθοδόξων Αυτοκεφάλων Εκκλησιών. Εις τας Εκκλησίας αυτάς και εις τους αδελφούς Προκαθημένους των απευθύνομεν κάλεσμα να μελετήσουν εκ νέου τα έξι κειμένα – αποφάσεις της Συνόδου, καθώς και την Εγκύκλιο και το Μήνυμα αυτής, και να προχωρήσουν συνοδικώς εις την υιοθέτησίν των. Η πράξις αυτή συνιστά την μόνη ενδεδειγμένη απάντησι και προσήκουσα έκφρασι σεβασμού των κόπων των εκπροσώπων και των Προκατόχων των, αλλά και των θυσιών δεκαετιών, εις τας οποίας υπεβλήθημεν όλαι αι Ορθόδοξοι Εκκλησίαι, με πρωτοστατούσαν την Αγίαν του Χριστού Μεγάλην Εκκλησίαν, η οποία αντιλαμβάνεται τα πρεσβεία της όχι ως προνόμια, αλλά ως ευθύνες θυσιαστικής διακονίας της ενότητος και ευσταθείας των Αγίων του Θεού Εκκλησιών. Η διακονία, ο αγιασμός και η σωτηρία πάντων των ποικιλοτρόπως «κοπιώντων και πεφορτισμένων» είναι ο λόγος της υπάρξεως της Μητρός Εκκλησίας της Κωνσταντινουπόλεως».

Ως γνωστόν, τα τέσσερα Πατριαρχεία που απείχαν από τη Σύνοδο ήταν τα Πατριαρχεία Αντιοχείας, Γεωργίας, Βουλγαρίας και Μόσχας. Βέβαια θεολογικούς- δογματικούς λόγους προέβαλαν μόνο τα δύο εξ αυτών (Γεωργίας και Βουλγαρίας).

Όπως βλέπουμε ο Πατριάρχης, με την ευκαιρία της επετείου των δέκα χρόνων από τη σύγκληση της ψευδοσυνόδου, καλεί τα τέσσερα αυτά Πατριαρχεία που τότε απείχαν από αυτή να υιοθετήσουν και να αποδεχθούν τις αιρετικές της αποφάσεις. Θέλει, δηλαδή, να καταστρέψει ολοσχερώς την Εκκλησία του Χριστού και να μην αφήσει κανένα προπύργιο της Ορθοδοξίας των Αγίων Πατέρων.

Στη συνέχεια του λόγου του, ο Πατριάρχης Βαρθολομαίος τονίζει: «Η Αγία και Μεγάλη Σύνοδος, θεία χάριτι και ευδοκία, επραγματοποιήθη και αποτελεί ήδη ιστορικόν γεγονός, διά το οποίον καυχώμεθα και δοξάζομεν τον αγαθοδότην Θεόν. Ημείς προσωπικώς Τον ευγνωμονούμεν διότι, εν τη ανεξιχνιάστω βουλή Αυτού, μας εκάλεσε προ τριακονταπενταετίας εις τον Πάνσεπτον Οικουμενικόν Θρόνον και μας έδωκεν ως άμεσον ποίμνιον όλους εσάς τους αποτελούντας την ομογένειαν της ιστορικής αυτής Πόλεως, και μένοντας στενώς συνδεδεμένους με την Μητέρα Εκκλησίαν, εις αμοιβαίαν αντίδοσιν αφορμών χαράς και εγκαυχήσεως, ή, εάν έτσι θελήση ο Θεός, και εις συσταύρωσιν και συμπόρευσιν Εκκλησίας και ποιμνίου προς το πάθος. Αλλά τας τοιαύτας θλιβεράς στιγμάς του ιστορικού μας βίου ακολουθεί η ανάστασις, και εμείς συνεχίζομεν την πορείαν μας «ποτέ από το χρέος μη κινούντες»».

Η ψευδοσύνοδος της Κρήτης επισημοποίησε και επικύρωσε αιρετικές απόψεις κυρίως ως προς την εκκλησιολογία της Ορθοδοξίας. Αποτελεί όντως ιστορικό γεγονός, όχι όμως προς καύχηση αλλά προς λύπηση, καθότι προκάλεσε μέγα διχασμό στο πλήρωμα της Εκκλησίας.

Η απουσία του Αγίου Πνεύματος σε αυτή τη δήθεν «Αγία και Μεγάλη» Σύνοδο ήταν πασιφανής. Πλήθος αιρετικών πλανών απέκτησαν συνοδική κατοχύρωση και η Αγία του Χριστού Εκκλησία δεν έχει πάψει από τότε να θρηνεί.

Ενδεικτικά, παραθέτουμε κάποιες από τις αιρετικές Συνοδικές κατοχυρώσεις του Κολυμπαρίου, όπως τις αναπτύσσει συνοπτικά σε σχετικό άρθρο του ο οσιολογιώτατος μοναχός Σεραφείμ Ζήσης [2].

«Το Κολυμπάρι ἀποδέχθηκε τον όρο «Εκκλησία» για τοὺς αἰρετικούς

Το επίμαχο κείμενο τῆς Συνόδου τοῦ Κολυμπαρίου («Σχέσεις τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας πρός τον λοιπόν χριστιανικόν κόσμον») ὀνομάζει τις χριστιανικές αἱρέσεις «Ἐκκλησίες»: «Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἀποδέχεται τήν ἱστορική ὀνομασία τῶν ἄλλων ἑτεροδόξων χριστιανικῶν Ἐκκλησιῶν καί Όμολογιῶν πού δέν εὑρίσκονται σε κοινωνία με αὐτήν» (παρ. §6). Αὐτό ἔρχεται σὲ εὐθεῖα ἀντίθεση με το Σύμβολο τῆς Πίστεως, ὅπου ὁμολογεῖται ἡ πίστη μας «εἰς Μίαν, Ἁγίαν, Καθολικήν καὶ Ἀποστολικήν Ἐκκλησίαν» στο «Πιστεύω» θεωρείται αὐτονόητο, σε συνάρτηση μέ τήν Ἁγία Γραφή καί τήν Παράδοση, ὅτι στη Μία Ἐκκλησία μας αὐτή ὑπάρχει «ἕνας Κύριος, μία Πίστη, ἕνα Βάπτισμα» (Πρός Ἐφεσίους 4, 5). Αντιθέτως, αὐτοί τούς ὁποίους το Κολυμπάρι ὀνόμασε «Εκκλησίες» (Moνοφυσίτες, Παπικοί, Προτεστάντες κ.ά.) ἔχουν δόγματα καταδικασμένα ὡς αἱρετικά ἐπί αἰῶνες ἀπό τήν Ἐκκλησία μας, ἀπό τό 451 ἕως τό 879 καί ἕως τό 1895 (ἄρα δέν ἔχουμε «μία πίστη», τήν ἴδια – γι’ αὐτό ἄλλωστε λέγονται καί ἑτερόδοξοι, «ἑτέρου δόγματος»). Ἔχουν ἀκόμη καί διαφορετικό τρόπο βαπτίσματος (ράντισμα, δῆθεν νοητή ἐπιφοίτηση κ.ἄ.).

Ἀπό τούς Οἰκουμενιστές προβλήθηκε ἡ δικαιολογία, ὅτι ἡ λέξη αὐτή («Ἐκκλησία») εἶναι ἐδῶ «προσφώνηση εὐγενείας» ή «τεχνικός όρος» καί δέν ἔχει τὴν κυριολεκτική της σημασία, Όμως αὐτό εἶναι ἀναληθές. Οἱ Ἅγιοι Πατέρες μᾶς ἐπισήμαναν, ὅτι πρέπει νὰ ἀναζητοῦμε τὸ νόημα που κρύβουν οἱ αἱρετικοί πίσω ἀπό μία διφορούμενη ἢ ἐπιφανειακώς σωστή ορολογία (π.χ. Μ. Ἀθανάσιος PG 25, 545c.560ab). Οἱ ὑπόλοιπες ἀποφάσεις τοῦ Κολυμπαρίου (ὅπως θα δείξουμε παρακάτω) δείχνουν ὅτι τὰ μέλη τῆς Συνόδου τοῦ Κολυμπαρίου πιστεύουν, ὅτι στις αἱρέσεις ἐνεργεῖται ἡ σωτηρία· συνεπώς δὲν τις θεωροῦν αἱρέσεις, ἀλλά «Ἐκκλησία», ἔστω καί «διαφορετική» ή «κάπως ἐλλιπή».

Ἐπίσης, ἀκόμη καί ἄν δεχθοῦμε ὅτι ὁ ὅρος «Ἐκκλησία» χρησιμοποιήθηκε ὡς «προσφώνηση εὐγενείας» ή «τεχνικός όρος», καταχρηστικῶς, και πάλι αὐτό ἀποδεικνύει αἱρετικό φρόνημα, διότι οἱ Ἅγιοι Πατέρες προειδοποιοῦν, ὅτι οἱ αἱρετικοί προσπαθοῦν να «θολώνουν» τήν ὁρολογία, ἐνῷ οἱ Ὀρθόδοξοι προσπαθοῦν πάντοτε να την διαλευκαίνουν καί νά την κάνουν «μονοσήμαντη» (νὰ ἔχει μία μόνον ἔννοια), ὥστε να μη ξεγελώνται οἱ ἀκατάρτιστοι (Μ. Ἀθανάσιος PG 25, 5618 & PG 26. 773d-776a).

Το Κολυμπάρι ἀποδέχθηκε την «Δήλωση τοῦ Τορόντο»

Στο ἐπίμαχο κείμενο τοῦ Κολυμπαρίου («Σχέσεις…») άναφέρεται ὀνομαστικά καί ἐπαινετικά ἡ «Δήλωση τοῦ Τορόντο», ἕνα κείμενο που συμφωνήθηκε το 1950 ἀπό τούς Ὀρθοδόξους καί τὰ ὑπόλοιπα μέλη τοῦ λεγομένου «Παγκοσμίου Συμβουλίου τῶν Ἐκκλησιῶν» (τοῦ ΠΣΕ, πού ἱδρύθηκε το 1948, ὅπου συμμετέχουν Ὀρθόδοξοι, Προτεστάντες, Μονοφυσίτες). Λέγεται στο κείμενο τοῦ Κολυμπαρίου (παρ. §19) ὅτι: «Οἱ Ὀρθόδοξες Ἐκκλησίες-μέλη […] ἔχουν βαθειά τήν πεποίθηση ὅτι οἱ ἐκκλησιολογικές προϋποθέσεις τῆς Δηλώσεως τοῦ Toronto […] εἶναι κεφαλαιώδους σημασίας γιά τήν Ὀρθόδοξη συμμετοχή στο Συμβούλιο», δηλ. στο ΠΣΕ.

Στη «Δήλωση τοῦ Τορόντο», μολονότι γίνονται και κάποιες ὀρθές ἐκκλησιολογικές διευκρινίσεις, ωστόσο λέγεται μεταξύ ἄλλων πλανῶν, ὅτι «Οἱ Ἐκκλησίες-μέλη ἀναγνωρίζουν ὅτι τὸ νὰ ἀποτελεῖ κάποιος μέλος τῆς Ἐκκλησίας του Χριστοῦ εἶναι πιὸ περιεκτικό ἀπό τὸ νὰ ἀποτελεῖ μέλος της δικῆς του Ἐκκλησίας» (κεφ. 4, §3). Συνεπώς, ἡ «Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ» δήθεν δὲν περιορίζεται ἐντός τῆς Ὀρθοδοξίας, ἀλλὰ ὑπάρχει Ἐκκλησία (δηλ. σωτηρία) καί ἐκτός Ὀρθοδοξίας, στον χῶρο τῆς αἰρέσεως, σύμφωνα με τη «Δήλωση του Τορόντο».

Το Κολυμπάρι ἐπικύρωσε τις αἱρέσεις των Συνάξεων Πόρτο Αλέγκρε, Πουσάν, Μπαλαμάντ κ.ά.

Το Κολυμπάρι, μέσῳ τοῦ ἰδίου παραπάνω κειμένου («Σχέσεις…»), ἐπαινεῖ τούς μέχρι τώρα θεολογικούς διαλόγους Ορθοδόξων καί αἱρετικῶν, διότι λ.χ. «ἐκτιμᾷ θετικῶς τὰ θεολογικά κείμενα που ἐκδόθηκαν ἀπό αὐτήν [τή σχετική Επιτροπή τοῦ ΠΣΕ…], τά ὁποῖα ἀποτελοῦν ἀξιόλογο βήμα στην Οἰκουμενική Κίνηση για την προσέγγιση τῶν Χριστιανῶν» (παρ. §21).

Ἡ ἔμμεση αὐτή ἐπικύρωση, ἀκόμη καί ἄν δέν κατονομάζει τις εἰδικότερες θέσεις τῶν κειμένων αὐτῶν, ὅμως τὰ ἐπικυρώνει συλλογικῶς. Ἄλλωστε, μή ξεχνᾶμε ὅτι οἱ Οἰκουμενικές Σύνοδοι Πενθέκτη (β΄ Κανών) καί Ἑβδόμη (α΄ Κανών) ἔδωσαν οἰκουμενικό κῦρος στούς ἱερούς Κανόνες τῶν Τοπικών Συνόδων, χωρίς νά ἀναφέρονται λεπτομερῶς σε αὐτούς.

Μιά προσεκτική ματιά δείχνει τί ἀπαράδεκτα καί αίρετικά ἔχουν γραφεί, δυστυχῶς, στα σημαντικότερα ἀπό τα κείμενα τῶν «Θεολογικών Διαλόγων».

Το κείμενο τοῦ Πόρτο Ἀλέγκρε (ΠΣΕ, Βραζιλία, 2006) λέγει (παρ. §§6-7) ὅτι «Κάθε Ἐκκλησία [εἴτε ἡ Ὀρθόδοξη εἴτε οἱ προτεσταντικές κ.λπ. τοῦ ΠΣΕ] εἶναι ἡ Καθολική Ἐκκλησία, ἀλλά ὄχι ὁλόκληρη. Κάθε Ἐκκλησία ἐκπληρώνει τήν Καθολικότητά της, ὅταν εὑρίσκεται σε κοινωνία με τίς ἄλλες Ἐκκλησίες […] Ὁ ἕνας χωρίς τὸν ἄλλον εἴμαστε πτωχευμένοι» καί ὅτι (§5) «ἐνδέχεται να ὑπάρχουν νόμιμα διαφορετικές διατυπώσεις τῆς πίστεως τῆς Ἐκκλησίας», δηλαδή δέν βλάπτει ή διαφοροποίηση τῶν δογμάτων!

Το κείμενο τοῦ Πουσάν (ΠΣΕ, Νότιος Κορέα, 2013) λέγει μεταξύ πολλῶν ἄλλων πλανῶν, ὅτι «μετανοοῦμε γιά τίς διαιρέσεις μεταξύ τῶν ἐκκλησιῶν μας καί ἐντός αὐτῶν», οἱ ὁποῖες ὑπονομεύουν «τή μαρτυρία μας γιά τό εὐαγγέλιο τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ» (παρ. §14). Μέ ἄλλα λόγια, μετανοοῦμε πού οἱ ἅγιοι Πατέρες μᾶς ἔσωσαν ἀπό τίς αἱρέσεις, ἀποκόπτοντάς τις ἀπό τήν Ἐκκλησία!

Ἡ Συμφωνία τοῦ Balamand (Λίβανος, 1993) μεταξύ Ὀρθοδόξων καί αἱρετικῶν Παπικῶν, λέει (παρ. §§13-14) ὅτι: «Καί ἀπό τίς δύο πλευρές ἀναγνωρίζεται ὅτι αὐτό πού ὁ Χριστός ἐμπιστεύθηκε στήν Ἐκκλησία Του […] δέν μπορεῖ νά θεωρεῖται σάν ἰδιοκτησία τῆς μιᾶς μόνον ἀπό τίς Ἐκκλησίες μας. Στα πλαίσια αὐτά εἶναι προφανές ὅτι κάθε εἴδους ἀναβαπτισμός ἀποκλείεται». Ἐπίσης, ὅτι «ἡ Ὀρθόδοξη καί ἡ Καθολική Ἐκκλησία ἀναγνωρίζονται ἀμοιβαία ὡς “ἀδελφές Ἐκκλησίες”, ὑπεύθυνες ἀπό κοινοῦ γιά τήν διατήρηση τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Θεοῦ στήν πιστότητα πρός τό Θεῖο Σχέδιο, πολύ ἰδιαίτερα δε σε ὅ,τι ἀφορᾶ στήν ἑνότητα»· ἀλλοῦ, διακηρύσσεται (παρ. §30) ὅτι «οἱ εὐθύνες γιά τόν χωρισμό εἶναι μοιρασμένες» μεταξύ Ὀρθοδόξων καί Παπικῶν!

Παρά ταῦτα, ἡ Σύνοδος τοῦ Κολυμπαρίου (ὡς μιά «καθώς πρέπει» (“decent”) αἱρετική Σύνοδος) διακήρυξε παραπλανητικῶς, ὅτι «οἱ διάλογοι πού διεξάγονται ἀπό τήν Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία οὐδέποτε σήμαιναν, οὔτε σημαίνουν καί δέν πρόκειται να σημάνουν ποτέ ὁποιονδήποτε συμβιβασμό σε ζητήματα πίστεως. Οἱ διάλογοι αὐτοί εἶναι μαρτυρία περί τῆς Ὀρθοδοξίας» (Εγκύκλιος, VII, §20)».

Περισσότερα στοιχεία περί της ληστρικής Συνόδου του 2016 μπορεί να βρει κανείς στο εξαίσιο τεύχος του περιοδικού Θεοδρομία με τίτλο «Ούτε Αγία, ούτε Μεγάλη, ούτε Σύνοδος». Το βιβλίο αυτό περιλαμβάνει πλήθος κειμένων, γραμμένα από καταρτισμένους ανθρώπους, τα οποία διαλευκάνουν τα σχετικά με τη ψευδοσύνοδο.

Σε ένα από τα κείμενα του ομολογητή καθηγητή Πατρολογίας της Θεολογικής Σχολής Α.Π.Θ. πρωτοπρεσβυτέρου Θεοδώρου Ζήση που περιλαμβάνονται στο βιβλίο, διαβάζουμε μεταξύ άλλων:

«Ἡ «Σύνοδος» τῆς Κρήτης δὲν εἶναι γέννημα τῆς Ὀρθοδοξίας

Να λοιπόν, ποιά κατάλληλη στιγμή, ποιό εύνοϊκό κλίμα περίμεναν τα κλιμάκια τῆς Νέας Εποχῆς τοῦ Οἰκουμενισμοῦ και τῆς Πανθρησκείας για να τερματίσουν το κοσκίνισμα και το μαγείρεμα ἐπὶ ἕνα σχεδὸν αἰώνει καὶ νὰ συγκαλέσουν εσπευσμένα τὴν ψευδοσύνοδο τῆς Κρήτης. Απατώνται ὅμως, ἂν νομίζουν, ὅτι, ὅπως ξεγέλασαν πολλὲς ἐκκλησιαστικές ηγεσίες καὶ πολλοὺς ἐπισκόπους -εὐτυχῶς ὑπάρχουν καὶ αὐτοὶ ποὺ δὲν ξεγελάστηκαν- θὰ ἐξαπατήσουν καὶ τὴν γρηγοροῦσα συνείδηση τοῦ πληρώματος τῆς Ἐκκλησίας, θα εξαπατήσουν τελικῶς τὸν Θεό, τὸν ίδρυτή και κε φαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, τὸν Χριστὸν Ἰησοῦν, καὶ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα, που οδηγεῖ τὴν Ἐκκλησία εἰς πᾶσαν τὴν ἀλήθειαν καὶ ἀποδιώκει τὰ πνεύματα τῆς πλάνης καὶ τῶν αἱρέσεων. Η «Σύνοδος» τῆς Κρήτης ὡς καρπός και γέννημα αλλοτρίων πνευμάτων θὰ ἀπορριφθεῖ καὶ θὰ σβήσει ἀπὸ τις δέλτους τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας ὡς νόθο γέννημα κακῶν και ἁμαρτωλών ωδίνων, τοῦ ἔρωτα καὶ τῆς ἀγάπης κάποιων προκαθημένων πρὸς τις αἰρέσεις τοῦ Παπισμοῦ καὶ τοῦ Οἰκουμενισμοῦ. Ἐκεῖ κυοφορήθηκε καὶ ἐκεῖ γεννήθηκε δὲν εἶναι τέκνο καὶ γέννημα τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας στην Κρήτη μᾶς τὴν ἔφεραν ἁπλῶς γιὰ ἀναγνώριση, ἀλλὰ το DNA της δὲν εἶναι συμβατὸ μὲ τὰ βιολογικά χαρακτηριστικὰ τῶν Πατέρων τῆς Ὀρθοδοξίας.

Δὲν μᾶς εἶχε προειδοποιήσει ὁ Ἅγιος Παΐσιος γιὰ τὶς ἐρωτικές προτιμήσεις τοῦ Ἀθηναγόρα; Ταιριάζει απόλυτα στὴν συνάφεια: «Ο Πατριάρχης Αθηναγόρας, ὅπως φαίνεται, ἀγάπησε μίαν ἄλλην γυναῖκα μοντέρνα ποὺ λέγεται Παπικὴ Ἐκκλησία, διότι ἡ Ὀρθόδοξος Μητέρα μας, δὲν τοῦ κάνει καμίαν ἐντύπωσι, ἐπειδὴ εἶναι πολὺ σεμνή»» [3].

Ο π. Θεόδωρος, ως επίλογο σε σχετική του μελέτη που βρίσκεται στο προαναφερθέν βιβλίο, γράφει την πραγματική ουσία της υπόθεσης. Θα προδώσουμε τον Χριστό ή θα συνταχθούμε μαζί του; Καθότι το Κολυμπάρι αποτελεί προδοσία της πίστεως… θα το δεχτούμε ή θα το πολεμήσουμε;

Επίλογος π. Θεοδωρου: «Μᾶς ἀφήνει καθόλου περιθώρια ή συνοδικὴ καὶ πατερική Παράδοση νὰ ὀνομάζουμε τὶς αἰρέσεις ἐκκλησίες καὶ νὰ συναποτελοῦμε μαζί τους το «Παγκόσμιο Συμβούλιο Ἐκκλησιῶν»; Θὰ εἴμαστε μὲ τοὺς λατινόφρονες πατριάρχες Ἰωάννη Βέκκο (1275-1282), Ιωάννη Καλέκα (1334-1347) και τὸν ἀποστάτη καρδινάλιο Βησσαρίωνα ἢ μὲ τοὺς ὀρθοδόξους πατριάρχες Μ. Φώτιο (858-867, 877-886), Μιχαήλ Κηρουλάριο (1043-1058), Γερ-μανό Β΄ (1222-1240), Αρσένιο (1255-1259, 1261-1265), Ἰωσὴφ Α΄ (1267-1275, 1282-1283), Γρηγόριο Β΄ Κύπριο (1283-1289), Αθανάσιο Α΄ (1289. 1293, 1303-1310), Γεννάδιο Σχολάριο (1354-;), οἱ περισσότεροι ἀπὸ τοὺς ὁποίους τιμῶνται ὡς Ἅγιοι; Μὲ τοὺς Ἁγίους Γρηγόριο Παλαμᾶ, Μᾶρκο Εὐγενικό, Κοσμᾶ τὸν Αἰτωλό, Νικόδημο Αγιορείτη, Αθανάσιο Πάριο καὶ τοὺς ὁσιομάρτυρες τῆς Καντάρας καὶ τοῦ Ἁγίου Ὄρους; Ἡ ἀπάντηση εἶναι εὔκολη καὶ προφανής. Λυπούμαστε γιὰ ὅσους ἀποδέχονται καὶ πολὺ περισσότερο γιὰ ὅσους ἐγκωμιάζουν τὴν «Σύνοδο» τῆς Κρήτης».

• [1] https://www.orthodoxianewsagency.gr
• [2]https://agiosiosif.gr
• [3] Θεοδρομία, Ούτε Αγία, Ούτε Μεγάλη, ούτε Σύνοδος, Εταιρεία Ορθοδόξων Σπουδών, 2016

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI