Της Ολυμπίας
αποκλειστικά για την katanixi.gr

«Ὁ λαός πού καθόταν στό σκοτάδι τῆς ἀγνοίας, ἄς δεῖ τό μεγάλο φῶς τῆς Θεογνωσίας» (Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος)

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Α΄ Μέρος

«Χριστός γεννᾶται, δοξάσατε· Χριστός ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε·

Χριστός ἐπί γῆς, ὑψώθητε· ᾄσατε τῷ Κυρίῳ πᾶσα ἡ γ καί ἐν εὐφροσύνῃ ἀνυμνήσατε, λαοί, ὅτι δεδόξασται»!

Αὐτό τό Θεῖον φῶς τῆς Θεογνωσίας, ἀκόμη κι’ ἐμεῖς οἱ ὀρθόδοξοι πιστοί, ἄν καί ἁμαρτωλοί, τό βλέπουμε σήμερα –διότι πραγματικά ὑπάρχει τόσο αὐτούσιο, ὅσο καί ἀνόθευτο– μέσα ἀπό τήν καθημερινή μελέτη τῆς Ἁγίας Γραφῆς, ἀλλά καί τήν Πατερική Θεολογία.

Ἀδέλφια μου, –ἡ μικρότερη ὅλων, ἁπλή ἀδελφή σας, ὅπως καί «ἐγώ εἰμί γῆ καί σποδός»(Γεν. 19, 27)– μέσα ἀπό τό ἄρθρο αὐτό τῆς ἀγαπημένης katanixi.gr, θά ἤθελα πολύ μαζί μ’ ἐσᾶς ἀσφαλῶς καί μέ τή χάρη τῶν Ἁγίων, καθώς καί τῶν Ἁγίων Πατέρων μας, νά μιλάω πάντοτε μέ χαρά γιά αὐτή τήν ἁγία ἡμέρα τῶν Χριστουγέννων.

Καί ἀκριβῶς αὐτό ἄς «διαλαλῶ», γιά τήν δύναμη καί τή σημασία τῆς μεγάλης αὐτῆς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων.

Ὁ Κυβερνήτης τοῦ κόσμου, ὁ προαιώνιος καί ἀπεριόριστος, ὁ Παντοκράτωρ καί Παντοδύναμος Κύριος, ὁ Υἱός καί Λόγος τοῦ Θεοῦ, γεννιέται συγχρόνως ὡς ἀναλλοίωτος Θεός καί ὡς τέλειος ἄνθρωπος, ἀπό τήν Παρθένο καί Θεοτόκο, ἐνῶ τόσο ἀληθινά ὅσο καί παράδοξα προσλαμβάνει, ἀνακαινίζει καί ἀγκαλιάζει –μέ τήν γεμάτη ἀπό λεος ἀγάπη Του– αὐτόν τό βασανισμένο ὁδοιπόρο τῆς γῆς καί ἁμαρτωλό ἄνθρωπο.

Ἔτσι ὁ Ἴδιος ὁ Κύριος, ὁ ἀρχηγός καί χορηγός τῆς ζωῆς –ἐκείνης πού ποτέ δέν παλιώνει– ὁ Ὁποίος θέλησε ἀπό τήν ἀγάπη Του γιά ἐμᾶς, νά μᾶς σώσει καί νά μᾶς ἀναπλάσει, νά μᾶς ἀνορθώσει καί νά ξαναστεριώσει τήν ἀνθρώπινη φύση, τήν ὁποία καί τήν περιβάλλεται μέ τρόπο ἀπερίγραπτο.

Ὁ Κύριος ἑνώνεται ταπεινά μέ αὐτή τήν ἀνθρώπινη φύση –ἐνῶ ταυτίζεται μαζί της– ὥστε νά καταστήσει τή φθαρτή ἀνθρώπινη σάρκα τοῦ παλαιοῦ ἀνθρώπου, σέ ἄφθαρτη ἑνός καινούργιου ἀνθρώπου.

Καί γιά νά τήν καταστήσει ὄχι μόνον ὡς μία ἀνακαινισμένη φύση, ἀλλά ὡς μία ἀνεξάντλητη πηγή ἁγιασμοῦ, γιά νά ξεπλύνει καί γιά νά καθαρίσει τό μολυσμό τῆς κληρονομικῆς ἁμαρτίας καί αὐτῶν τῶν προπατόρων Ἀδάμ καί Εὔας.

Καί ἔτσι νά ἐπιτελέσει τόν ἐξαγιασμό ὁλόκληρου τοῦ ἀνθρώπινου γένους.

Λέγουν οἱ Ἅγιοι Θεοφόροι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ὅτι ὁ Θεός ἔγινε ἄνθρωπος, γιά νά κάνει τόν ἄνθρωπο θεό. Διότι ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Θεοῦ εἶναι ἡ αἰτία τῆς θεώσεως τοῦ ἀνθρώπου.

Καί ἡ πλήρης ἕνωση μέ τόν Θεό, ἡ θέωσις, γίνεται δυνατή καί κατορθωτή, μέ τήν σάρκωση τοῦ Θεοῦ Λόγου. Αὐτός εἶναι καί ὁ σκοπός τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Θεοῦ.

Ἄν πράγματι ὁ σκοπός τῆς ζωῆς τοῦ ἀνθρώπου ἦταν νά γίνει ἁπλῶς καλύτερος –ὡς μία ἠθική ὕπαρξη– τότε δέν θά ἦταν ἀνάγκη νά ἔλθει στόν κόσμο ὁ Ἰησοῦς Χριστός καί νά πραγματοποιηθεῖ ἀπό Αὐτόν τό Θεῖον ἔργο τῆς σωτηρίας του, μέ τό μυστήριο τῆς Θείας Οἰκονομίας τοῦ ἐνανθρωπήσαντος Υἱοῦ καί Λόγου τοῦ Θεοῦ.

Μέ τήν σάρκωση τοῦ Λόγου τοῦ Θεοῦ, ὅπως θεολογεῖ ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, πραγματοποιεῖται μία δευτέρα κοινωνία Θεοῦ καί ἀνθρώπου.

Ἡ πρώτη κοινωνία ἦταν αὐτή μέσα στό μακάριο Παράδεισο, ἡ ὁποία ὅμως διασπάστηκε λόγω τῆς παρακοῆς καί ἔτσι χωρίστηκε ὁ ἄνθρωπος ἀπό τόν Θεό.

Ὅμως μέ τήν ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ Του, ὁ Πανάγαθος Θεός οἰκονόμησε μία ἄλλη, δευτέρα κοινωνία –τήν ἕνωση δηλαδή Θεοῦ καί ἀνθρώπου– πού νά μήν μπορεῖ πλέον νά διασπαθεῖ. Διότι αὐτή ἡ δευτέρα κοινωνία Θεοῦ καί ἀνθρώπου γίνεται στό Θεῖο πρόσωπο τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ.

Ἡ σάρκωση τοῦ Λόγου καί ἡ θέωση τοῦ ἀνθρώπου εἶναι τό μέγα μυστήριο τῆς Πίστεως καί τῆς Θεολογίας τῆς Ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας μας.

Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος, σέ μία πραγματικά ὑπέροχη ὁμιλία του «εἰς τήν Γέννηση τοῦ Χριστοῦ», λέγει τά ἑξῆς:

Μ᾿ ἕνα λόγο: «Ἄς εὐφραίνωνται οἱ οὐρανοί καί ἄς ἀγάλλεται ἡ γῆ γιά τόν ἐπουράνιο, πού κατόπιν ἔγινε ἐπίγειος». (1)

Ὁ Χριστός παρουσιάζεται μέ ἀνθρώπινο σῶμα, ἀγαλλιᾶσθε μέ τρόμο καί χαρά.

Μέ τρόμο γιά τήν ἐνοχή τῆς ἁμαρτίας καί μέ χαρά γιά τήν ἐλπίδα τῆς σωτηρίας…

Πάλι διαλύεται τό σκοτάδι, πάλι ὑπάρχει τό φῶς.

Πάλι τιμωρεῖται μέ σκοτάδι ἡ Αἴγυπτος καί πάλι ὁ ἰσραηλιτικός λαός φωτίζεται μέ τόν πύρινο στύλο.

Ὁ λαός πού καθόταν στό σκοτάδι τῆς ἀγνοίας, ἄς δεῖ τό μεγάλο φῶς τῆς Θεογνωσίας.

«Τά ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδού γέγονε τά πάντα καινά».

Τό νεκρό γράμμα ὑποχωρεῖ.

Τό πνεῦμα ἐπικρατεῖ.

Οἱ σκιές τοῦ νόμου περνοῦν.

Ἡ ἀλήθεια θριαμβεύει.

Ὁ Μελχισεδέκ, πού ἦταν ἕνας τύπος, τώρα δείχνει ποιόν π ρ ο ε σ ή μ α ι ν ε, δηλαδή τόν Χριστό.

Αὐτός, πού ὡς Θεός δέν ἔχει μητέρα, γεννιέται χωρίς πατέρα.

Διότι στόν δημιουργό τῆς φύσεως δέν ἰσχύουν οἱ φυσικοί νόμοι.

Ὅλα τά ἔθνη χειροκροτῆστε, διότι «παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱός καί ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχή ἐπί τοῦ ὤμου αὐτοῦ καί καλεῖται τό ὄνομα αὐτοῦ μεγάλης βουλῆς ἄγγελος».

Ἄς φωνάζῃ δυνατά ὁ Ἰωάννης Βαπτιστής:

«Ἑτοιμάσατε τήν ὁδόν Κυρίου».

Καί ἐγώ θά φωνάζω τήν δύναμη καί τή σημασία τῆς μεγάλης αὐτῆς ἡμέρας τῶν Χριστουγέννων”.

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, στό λόγο του «εἰς τήν Γέννηση τοῦ Χριστοῦ», μιλάει γιά τό σκοτισμό τοῦ ἀνθρώπινου γένους, τό ὁποῖο πλανήθηκε ἀπό τόν ἔρωτα τῶν δικῶν του ἐμπαθῶν βιωμάτων του, καί τῶν δαιμονικῶν παθῶν, κυρίως ὅμως ἀπό αὐτό τό πάθος τοῦ πλούτου, τῶν ἡδονῶν καίτῆς κενοδοξίας δηλαδή τῆς μάταιης δόξας τοῦ πρόσκαιρου τούτου κόσμου, ὡς ἑξῆς:

Εἰς τήν Γέννησιν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ (περί πλούτου – ἡδονῶν – δόξης)

Σκέψου, ἀγαπητέ μου ἀδελφέ, ὅτι ὅπως εἶναι συναρμολογημένος ἀπ᾿ ὅλα τά κτίσματα αὐτός ὁ αἰσθητός ἀπέραντος κόσμος, ἔτσι ἀκόμη εἶναι καμωμένος ἕνας ἄλλος κόσμος νοητός πού ἀποτελεῖται ἀπό ἁμαρτωλούς, τοῦ ὁποίου τά στοιχεῖα εἶναι οἱ τρεῖς διεστραμμένοι ἔρωτες, πού ἀναφέρει ὁ Θεολόγος Ἰωάννης· δηλαδή:

Ὁ ἔρωτας τοῦ πλούτου.

Ὁ ἔρωτας τῶν ἡδονῶν.

Ὁ ἔρωτας τῆς δόξας.

«Πᾶν τό ἐν τῷ κόσμῳ ἡ ἐπιθυμία τῆς σαρκός καί ἡ ἐπιθυμία τῶν ὀφθαλμῶν καί ἡ ἀλαζονεία τοῦ βίου» (Α´ Ἰωάν. 2, 16).

Αὐτός ὁ πονηρός κόσμος πού ἀντίκειται στόν σκοπό του καί ἐξουσιάζεται ἀπό τόν ἑωσφόρο ὁ ὁποῖος γιά αὐτό καί ὀνομάζεται κοσμοκράτορας εἶναι ὁ μεγάλος ἐχθρός, τόν ὁποῖο ὁ Σαρκωθείς Λόγος τοῦ Θεοῦ καί Πατρός, γεννήθηκε στή γῆ γιά νά πολεμήσει.

Πρῶτα μέ τό παράδειγμά Του τό σιωπηλό.

Καί μετά, στόν κατάλληλο καιρό, μέ τόν λόγο καί τή διδασκαλία.

1. Μέ τή φτώχεια γιατρεύει τόν ἔρωτα τοῦ πλούτου.

Συλλογίσου λοιπόν πῶς πρῶτα πολεμάει μέ τήν φτώχεια Του τόν ἄτακτο ἔρωτα τοῦ πλούτου.

Ὁ κοσμικός ἄνθρωπος νομίζει πώς κάθε καλό τό βρίσκει στά πρόσκαιρα ἀγαθά.

Γι᾿ αὐτό γιά νά τά ἀποτυπώσει ἤ γιά νά μήν τά χάσει ξοδεύει σχεδόν ὅλο τόν καιρό, πού τοῦ ἔδωσε ὅμως ὁ Θεός γιά νά κερδίσει τά αἰώνια ἀγαθά.

Καί ἰδού πού ὁ προαιώνιος Λόγος καί Υἱός τοῦ Θεοῦ καί Πατρός κατεβαίνει ἀπό τόν οὐρανό, γιά νά μᾶς λυτρώσει ἀπ᾿ αὐτή ἄτακτο.

Καί νά ξεριζώσει ἀπό τίς καρδιές μας τήν καταραμένη ρίζα ὅλων τῶν κακῶν, τήν φιλαργυρία, ὅπως τήν χαρακτηρίζει ὁ Ἀπόστολος Παῦλος «Ρίζα γάρ πάντων τῶν κακῶν ἐστίν ἡ φιλαργυρία» (Α´ Τιμ. 6, 10).

Πρόσεξε ὅμως σέ τί εἴδους ταλαιπωρία κατάντησε ἀπό ἀγάπη γιά μᾶς Ἐκεῖνος πού διαμοιράζει τά πλούτη καί τούς θησαυρούς στήν παροῦσα καί στή μέλλουσα ζωή”.

Ἀδέλφια μου, ἄς ψάλλουμε μαζί, τίς θαυμάσιες καταβασίες τῆς Δεσποτικῆς ἑορτῆς τῶν Χριστουγέννων «Χριστός γεννᾶται…», πού προέρχονται ἀπό τόν «πεζό Κανόνα» τοῦ Ἁγίου Κοσμᾶ τοῦ Μελωδοῦ, Ἐπισκόπου Μαϊουμά, καί οἱ ὁποίες ψάλλονται ἀπό 21 Νοεμβρίου μέχρι 24 Δεκεμβρίου.

Τήν 25η Δεκεμβρίου, τήν ἡμέρα τῆς ἑορτῆς –ὅπως καί κατά τήν ἀπόδοση τῆς ἑορτῆς, τήν 31 Δεκεμβρίου– οἱ καταβασίες εἶναι διπλές: Αὐτές δηλαδή τοῦ πεζοῦ κανόνος καί οἱ ἰαμβικές «Ἔσωσε λαόν…», ἀπό τόν «ἰαμβικό Κανόνα» τοῦ Ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Δαμασκηνοῦ. Ἀπό 26 – 30 Δεκεμβρίου ψάλλονται μόνο οἱ ἰαμβικές καταβασίες.

Ὠδή α΄.

Χριστός γεννᾶται, δοξάσατε·

Χριστός ἐξ οὐρανῶν, ἀπαντήσατε·

Χριστός ἐπί γῆς, ὑψώθητε·

ᾄσατε τῷ Κυρίῳ πᾶσα ἡ γῆ

καί ἐν εὐφροσύνῃ

ἀνυμνήσατε, λαοί, ὅτι δεδόξασται.

Ὠδή α΄. (αμβικές)

Ἔσωσε λαόν, θαυματουργῶν Δεσπότης

Ὑγρόν θαλάσσης, κῦμα χερσώσας πάλαι.

Ἑκών δέ τεχθείς ἐκ Κόρης, τρίβον βατήν

Πόλου τίθησιν ἡμῖν· ν κατ᾿ οὐσίαν

Ἶσόν τε Πατρί, καί βροτοῖ δοξάζομεν.

Ἤνεγκε γαστήρ, ἡγιασμένη Λόγον

Σαφῶς ἀφλέκτῳ, ζωγραφουμένη βάτῳ

Μιγέντα μορφῇ, τῇ βροτησίᾳ Θεόν

Εὔας τάλαιναν, νηδύν ἀρᾶς τῆς πάλαι

Λύοντα πικρᾶς· ὅν βροτοί δοξάζομεν.

Ἔδειξεν ἀστήρ, τόν πρό ἡλίου Λόγον

Ἐλθόντα παῦσαι, τήν ἁμαρτίαν Μάγοις

Σαφῶς πενιχρόν, εἰς σπέος τόν συμπαθῆ

Σέ σπαργάνοις ἑλικτόν· ὅν γεγηθότες

Ἶδον τόν αὐτόν, καί βροτόν καί Κύριον.

ἈπολυτίκιονἮχος δ΄.

«Ἡ γέννησίς σου Χριστέ ὁ Θεός ἡμῶν, ἀνέτειλε τῷ κόσμῳ, τό φῶς τό τῆς γνώσεως· ἐν αὐτῇ γάρ οἱ τοῖς ἄστροις λατρεύοντες, ὑπό ἀστέρος ἐδιδάσκοντο, σέ προσκυνεῖν, τόν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης, καί σέ γινώσκειν ἐξ ὕψους ἀνατολήν, Κύριε δόξα σοι».

Δόξα σοι ὁ Θεός, Κύριε δόξα σοι!

Συνεχίζεται…

  • 1. Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Θεολόγος Χριστός γεννᾶται. Ἀποσπάσματα ἐκ τῆς Ὁμιλίας ΛΗ´ «Εἰς τά Γενέθλια τοῦ Σωτῆρος». http://users.uoa.gr/~nektar/
  • 2. Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης Εἰς τήν Γέννησιν τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ (περί πλούτου ἡδονῶν δόξης) http://users.uoa.gr/

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra