«Ὁπότε ὅλος ὁ ἀόρατος πόλεμος, πρῶτα σέ αὐτό μένει, δηλαδή, στό νά μή γέρνει ἡ ἀνώτερη θέλησι στή κατώτερη» (Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης)

Ἐπιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Μέρος 11ον

«Ἀδελφοί μου, ἐνδυναμοῦσθε ἐν Κυρίῳ καί ἐν τῷ κράτει τῆς ἰσχύος Αὐτοῦ. Ἐνδύσασθε τήν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ πρός τό δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρός τάς μεθοδείας τοῦ διαβόλου» (Πρός Ἐφεσ. 6, 10-11).

Οἱ Ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας μεταδίδουν αὐτήν τήν ἀληθινή Θεογνωσία τήν ὁποίαν ἔλαβαν ἐκ πείρας στό «πανεπιστήμιο τῆς Ἐρήμου», ὑπογεγραμμένη «τῷ δακτύλῳ τοῦ Θεοῦ», γι᾿ αὐτό πάντοτε ὁ αὐθεντικός λόγος τους ὁδηγεῖ μέ ἀσφάλεια τίς ψυχές τῶν ὀρθοδόξων πιστῶν πρός τήν σωτηρία.

Οἱ Ἅγιοι Πατέρες ἀποδεικνύονται ὄντως ὡς ἄριστοι, διακριτικοί παιδαγωγοί, μεθοδικοί διδάσκαλοι, ὡς φιλόστοργοι, χριστομίμητοι ποιμένες καί ὡς σοφοί ἰατροί, καθώς ὁ λόγος τους εἶναι ἀπόσταγμα εἴτε τῆς μακροχρόνιας μοναχικῆς τους πείρας, εἴτε τῶν ἀσκητικῶν τους ἀγωνισμάτων, εἴτε τῆς ἀναβάσεώς τους στήν κορυφή τῆς θεοδρόμου Κλίμακος τῶν ἀρετῶν, ἔχοντας τήν ἐμπειρία τῆς ἐλλάμψεως τοῦ Ἀκτίστου Φωτός τῆς Θεότητος. 

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ἀναδεικνύεται ὡς ἕνας ἀκριβής γνώστης τῆς ἀνθρώπινης ψυχῆς, καθοδηγητής πρός τήν κάθαρση καί τό φωτισμόν αὐτῆς, διά τοῦ ἐντοπισμοῦ ὅλων τῶν παθῶν ἀλλά καί τῶν πολλῶν ἀδυναμιῶν ἐντός αὐτῆς. 

Καί ὡς ἐμπειροπόλεμος πολεμιστής, ὁ ἴδιος στά πεδία τῶν μαχῶν ὑπέρ τῆς ἐν Χριστῷ πίστεως καί ὀλοθρευτής τῶν δαιμόνων, μέ τή γνώση τῶν μέτρων καί χαρισμάτων τῆς ψυχῆς, προτείνει τά πνευματικά ἀγωνίσματα, ὑπέρ τοῦ ἀγῶνα τῆς ἐλευθερίας τῆς ψυχῆς.

Μέ τόν φωτισμό τοῦ Παναγίου Πνεύματος προβάλλει μέσα ἀπό τό ἔργο του ὡς ἕνας ἱκανώτατος στρατηγός γιά νά καταρτίσει στήν «τέχνη» τοῦ πνευματικοῦ πολέμου τήν «παράταξη» τῶν πιστῶν ἀγωνιστῶν τοῦ Χριστοῦ, καθώς γνωρίζει τίς μεθοδεῖες καί τίς πανουργίες τοῦ ἐχθροῦ διαβόλου –καί ἀποκαλύπτει ὅλες τίς πονηρές παγίδες του– σέ τοῦτον τόν «Ἀόρατο Πόλεμο»

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος, στό ἔργο του ὁ «Ἀόρατος Πόλεμος», γιά αὐτόν τόν «Ἀόρατον» Πόλεμο τοῦ Κυρίου ἐναντίον τοῦ διαβόλου, γράφει τά ἑξῆς: 

Κεφάλαιο ΙΒ´

Τά πολλά θελήματα καί οἱ ἐπιθυμίες, πού ὑπάρχουν στόν ἄνθρωπο καί ἡ μάχη πού ὑπάρχει ἀνάμεσά τους 

“Γνώριζε ὅτι στόν πόλεμο αὐτό, δύο θελήσεις ὑπάρχουν μέσα μας ἀντίθετες ἀναμεταξύ τους: (29)

μία, τοῦ λογικοῦ καί γι᾿ αὐτό λέγεται, θέλησις λογική, καί ἀνώτερη. 

ἄλλη, τῆς αἰσθήσεως καί γι᾿ αὐτό ὀνομάζεται, θέλησις αἰσθητική καί κατώτερη, ἡ ὁποία ἀκόμη πιό συνηθισμένα, ὀνομάζεται θέλησις ἄλογη, θέλησις διαθέσεως σάρκας καί πάθους.

Μέ τήν ἀνώτερη καί λογική θέλησι ἐπιθυμοῦμε ὅλα τά καλά.

Καί μέ τήν κατώτερη καί παράλογη θέλησι, ἐπιθυμοῦμε ὅλα τά κακά.

Λοιπόν, ὅταν ἐμεῖς θέλουμε κανένα πρᾶγμα μέ μόνον τήν αἴσθησι, ἕως πού δέν ταιριάζουμε μέ τήν ἀνώτερη καί λογική θέλησι νά τό θέλουμε, δέν λογαριάζεται, ὅτι τό θέλουμε στά ἀλήθεια. 

Ὁπότε ὅλος ὁ ἀόρατος πόλεμος, πρῶτα σέ αὐτό μένει, δηλαδή, στό νά μή γέρνει ἡ ἀνώτερη θέλησι στή κατώτερη

Γιατί, ἡ λογική θέλησι, ἡ ὁποία βρίσκεται ἀνάμεσα στή θέλησι τοῦ Θεοῦ, πού μένει πάνω της καί σέ ἐκείνη τῆς αἰσθήσεως, πού εἶναι κάτω της, πολεμεῖται πάντα καί ἀπό τή μία καί ἀπό τήν ἄλλη. 

Ἐπειδή καί κάθε μία ἀπό αὐτές θέλει νά τήν παρασύρῃ καί νά τήν ὑποτάξη στόν ἑαυτό της. (30) 

Γι᾿ αὐτό, μεγάλη δοκιμασία καί κόπο, καί μάλιστα στήν ἀρχή, δοκιμάζουν ἐκεῖνοι, πού συνήθισαν στό κακό, ὅταν ἀποφασίσουν νά ἀλλάξουν τήν κοσμική καί σαρκική τους ζωή καί νά παραδοθοῦν στήν ἀγάπη καί ὑπηρεσία τοῦ Θεοῦ. 

Γιατί, τίς ἀντιθέσεις πού δέχεται ἡ λογική θέλησί τους, ἀπό τήν θέλησι τοῦ Θεοῦ καί ἀπό τήν θέλησι τῆς αἰσθήσεως, οἱ ὁποῖες μένουν ἀπό τό ἕνα μέρος καί ἀπό τό ἄλλο καί τήν πολεμοῦν, εἶναι τόσο δυνατές, πού μέ μεγάλη δοκιμασία τίς αἰσθάνονται, πρᾶγμα τό ὁποῖο δέν συμβαίνει σέ ἐκείνους, πού συνήθισαν ἤδη, ἤ στίς ἀρετές ἤ στίς κακίες καί πού ἀναπαύονται νά ζοῦν ἤ σέ ἐκεῖνες ἤ σέ αὐτές.

Γιατί, οἱ μέν ἐνάρετοι, συμφωνοῦν εὔκολα στήν θέλησι τοῦ Θεοῦ, οἱ δέ κακοί, κλίνουν σέ ἐκείνη τῆς αἰσθήσεως, χωρίς καμία ἀντίθεσι. (31)

Ὁπότε, ἄς μήν καυχᾶται κανείς, πώς μπορεῖ νά ἀποκτήσῃ τίς ἀληθινές χριστιανικές ἀρετές καί νά ὑπηρετήσῃ τόν Θεό, καθώς πρέπει, ἄν δέν βιάσῃ στά ἀλήθεια τόν ἑαυτό του γιά νά ἐγκαταλείψη ὄχι μόνο τίς μεγαλύτερες εὐχαριστήσεις, ἀλλά ἀκόμη καί τίς μικρότερες, στίς ὁποῖες ἦταν πρίν ἀφοσιωμένος μέ κοσμική ἀγάπη. 

Καί ἀπό αὐτό συμβαίνει νά φθάνουν στήν τελειότητα πολύ λίγοι. (32)

Γιατί, ἀφοῦ κατάκτησαν μέ κόπο τίς μεγαλύτερες εὐχαριστήσεις, δέν θέλουν μετά ἀπό αὐτά νά πιέσουν τόν ἑαυτό τους, στό νά νικήσουν καί τίς μικρότερες καί ἀσήμαντες ἐπιθυμίες τους, καί οἱ ὁποῖες κάθε ὥρα τούς κατακτοῦν.

Γιά παράδειγμα· ὑπάρχουν μερικοί, πού δέν παίρνουν τό ξένο πρᾶγμα, ἀλλά ὅμως ἀγαπᾶνε μέ ὑπερβολή τό δικό τους.

Εἶναι ἄλλοι πού δέν ζητᾶνε τιμές μέ ἀθέμιτα καί ἄπρεπα μέσα· ὅμως, δέν τίς συχαίνονται, καθώς ἔχουν χρέος, ἀλλά καί τίς ἐπιθυμοῦν, καί κάποιες φορές τίς γυρεύουν μέ ἄλλους διαφόρους τρόπους. 

Ἄλλοι πάλι, κρατᾶνε τίς νομοθετημένες νηστεῖες κατά τήν ὑποχρέωσί τους, ὅμως κυριεύονται ἀπό τήν ἀδηφαγία καί τήν βουλιμία, τρώγοντας περισσότερο ἀπό αὐτό πού τούς εἶναι ἀρκετό. 

Ἄλλοι ζοῦν μέ ἐγκράτεια, ὅμως δέν ξεκολλᾶνε ἀπό κάποιες παρέες, πού τούς ἀρέσουν, οἱ ὁποῖες τούς προξενοῦν μεγάλο ἐμπόδιο στήν πνευματική ζωή καί στή ἕνωσι μέ τό Θεό.

Καί μάλιστα, οἱ ἐκεῖνες οἱ συναναστροφές, πού γίνονται μέ πρόσωπα νέα καί εὐλαβῆ, ἀπό τά ὁποῖα ὅσο λιγώτερο φοβᾶται κάποιος, τόσο περισσότερο πρέπει νά τά ἀποφεύγῃ. (33)

Ὁπότε, ἀπό αὐτά πού εἴπαμε, ἀκολουθεῖ σέ αὐτούς τό γεγονός ὅτι κάνουν τά καλά ἔργα, ἀτελῆ, ἐλλιπῆ καί ταιριασμένα μέ τήν ἐπιθυμία τῆς τιμῆς καί τῶν ἐπαίνων τοῦ κόσμου. 

Ἀπό αὐτά, σάν ἐπακόλουθο ἔρχεται τό νά μή προκόβουν στό δρόμο τῆς σωτηρίας, ἀλλά νά ἐπιστρέφουν καί πίσω καί νά ξαναπέφτουν στά πρῶτα κακά. 

Γιατί δέν ἀγαπᾶνε τήν ἀληθινή ἀρετή, οὔτε φαίνονται εὐχάριστοι στό Θεό, πού τούς λύτρωσε πρίν ἀπό τήν τυραννία τοῦ διαβόλου.

Ἀπό αὐτά ἀκόμη ἀκολουθεῖ νά εἶναι αὐτοί ἀμαθεῖς πάντα καί τυφλοί στό νά μή βλέπουν τόν κίνδυνο πού βρίσκονται σέ κάποια στιγμή, πού νομίζουν πώς εἶναι ἀσφαλεῖς καί ἀκίνδυνοι.

Καί ἐδῶ φανερώνεται μία πλάνη, τόσο περισσότερο ἐπιζήμια, ὅσο εἶναι λιγώτερο γνωστή· ἐπειδή, εἶναι πολλοί πού ἀκολουθοῦν τήν πνευματική ζωή, ἀγαπᾶνε ὅμως περισσότερο ἀπό ὅ,τι πρέπει τόν ἑαυτό τους (ἄν καί στήν πραγματικότητα δέν γνωρίζουν νά τόν ἀγαποῦν). 

Γιατί, καταπιάνονται περισσότερο, μέ ἐκεῖνα τά ἀγωνίσματα, πού γέρνει ἡ ἐπιθυμία τους καί ἀφήνουν τά ἄλλα, πού ἔρχονται σέ ἀντίθεσι μέ τή φυσική τους κλίσι καί στίς ἐπιθυμίες τῶν αἰσθήσεων, τίς ὁποῖες, ἔπρεπε μέ κάθε δίκαιο νά πολεμοῦν μέ ὅλες τους τίς δυνάμεις.

Γιά αὐτό, ἀγαπητέ ἐν Κυρίῳ, ἀδελφέ μου, σοῦ παραγγέλνω νά ἀγαπᾷς πάντα τήν δυσκολία καί τή δοκιμασία, πού φέρνει μαζί του αὐτός ὁ πόλεμος, ἀκόμη καί ἄν νικηθῇς κάποτε σέ αὐτόν

Γιατί λέει ὁ Σειράχ· “Μή μισήσῃς κουραστική ἐργασία”. «Μή μισήσῃς ἐπίπονον ἐργασίαν καί γεωργίαν ὑπό ῾Υψίστου ἐκτισμένην» (Σειράχ 7, 15). 

Γιατί ἐδῶ βρίσκονται τά πάντα. 

Ἐπειδή καί ὅσο πιό δυνατά ἀγαπήσῃς τή δυσκολία πού δείχνει στούς ἀρχάριους ἡ ἀρετή καί ὁ πόλεμος, τόσο περισσότερο καί πιό γρήγορα θά νικήσῃς.

Τί λέω; 

Ἐάν ἐσύ ἀγαπήσῃς περισσότερο τόν βασανιστικό πόλεμο τῶν παθῶν, παρά τίς δικές σου ἀρετές καί τίς νίκες, φυσικά πολύ πιό γρήγορα θά ἀποκτήσῃς κάθε καλό.

Κεφάλαιο ΙΓ´

Πῶς πρέπει νά πολεμᾷ κάποιος ἐναντίον τῆς παραλόγου θελήσεως τῶν αἰσθήσεων καί σχετικά μέ τίς πράξεις πού πρέπει νά πραγματοποιήσῃ ἡ θέλησις, προκειμένου νά ἀποκτήσῃ τίς συνήθειες τῶν ἀρετῶν;

Κάθε φορά, πού παράλογη ἐπιθυμία τῶν αἰσθήσεων ἀπό τό ἕνα μέρος καί ἡ θέλησις τοῦ Θεοῦ ἀπό τό ἄλλο, πολεμοῦν τήν λογική σου ἐπιθυμία καί θέλει κάθε μία νά νικήσῃ, πρέπει νά γυμνάζεσαι ἐσύ μέ πολλούς τρόπους γιά νά νικήσῃ ὁλοκληρωτικά ἡ ἐπιθυμία τοῦ Θεοῦ.

Καί α´, ὅταν πολεμηθῇς ἀπό τίς κινήσεις καμμιᾶς παράλογης ἐπιθυμίας τῶν αἰσθήσεων, πρέπει νά ἀντισταθῇς δυνατά, γιά νά μή γίνῃ ἀποδεκτή ἀπό ἐκεῖνες ἡ ἀνωτέρω θέλησις τοῦ λογικοῦ.

Καί β´, ἀφοῦ σταματήσουν, σήκωσε αὐτές πάλι κατεπάνω σου γιά νά τίς νικήσῃς καί νά τίς διώξης μακριά σου μέ μεγαλύτερη σφοδρότητα καί δύναμι.

Καί πάλι, μετά ἀπό αὐτά, ἀνακάλεσε αὐτές στόν γ´ πόλεμο, στόν ὁποῖο θά συνηθίσῃς νά τίς μισήσῃς μέ ὅλη σου τήν ψυχή καί τίς συχαίνεσαι. (34)

Αὐτοί οἱ τρεῖς πόλεμοι, πρέπει νά γίνωνται σέ κάθε μας ἄτακτη ἐπιθυμία (ἐκτός ἀπό τά πάθη τά σαρκικά, γιά τά ὁποῖα θά μιλήσω στό κατάλληλο σημεῖο).

Τελευταῖα, πρέπει νά κάνῃς καί πράξεις ἀντίθετες μέ καθένα ἀπό τά πάθη σου.

Γιά παράδειγμα, ἄν κάποιος σέ ἀτίμασε καί σύ νιώθης πόλεμο ἀπό τίς κινήσεις τῆς ἀνυπομονησίας, πρόσεχε καλά καί θά νιώσῃς ὅτι αὐτές οἱ κινήσεις πολεμοῦν πάντα τήν ἀνώτερη καί λογική θέλησι καί προσπαθοῦν νά τήν ὑποτάξουνε καί νά τήν κάνουν νά συγκατατεθῇ.

Ὁπότε, ἐσύ στόν α´ πόλεμο ἀντιστάσου στίς κινήσεις αὐτές μέ ὅλες σου τίς δυνάμεις καί βιάσου νά μή παρεκλίνης, οὔτε νά κάνῃ συγκατάθεσι σέ αὐτές ἡ λογική σου ἐπιθυμία, λέγοντας καί σύ μαζί μέ τόν Ὡσηέ: 

Ἀντιτασσόμενος θά τούς συντρίψω”, «ἀλλ᾿ ἀντιτασσόμενος ἀντιτάξομαι αὐτοῖς» (Ὡσηέ 1, 6), καί νά μή σταματήσῃς ποτέ αὐτή τήν μάχη, ἕως ὅτου γνωρίσεις, ὅτι ὁ ἐχθρός σχεδόν κουρασμένος παρέμεινε σάν νεκρωμένος καί νικημένος.

Πρόσεχε ὅμως καλά καί φυλάξου ἀπό τήν πονηριά τοῦ διαβόλου. 

Γιατί, ὅταν αὐτός καταλάβη ὅτι ἀντιστεκόμαστε δυνατά στίς κινήσεις κάποιου πάθους, ὄχι μόνο δέν τίς ξεσηκώνει τότε καταπάνω μας, ἀλλά καί ἄν εἶναι σηκωμένες, προσπαθεῖ νά τίς σταματήσῃ, νά μή μᾶς πολεμοῦνε, γιά νά μήν ἀποκτήσουμε μέ τήν ἐκγύμνασι ἐκείνη τήν συνήθεια τῶν ἀρετῶν.

Καί ἐπιπλέον, γιά νά μᾶς κάνῃ νά πέσουμε καί σέ κενοδοξία καί σέ ὑπερηφάνεια, κάνοντάς μας μέ τρόπο ἐπιδέξιο νά νομίσουμε πώς σάν γενναῖοι στρατιῶτες κατατροπώσαμε γρήγορα τούς ἐχθρούς μας.

Γι᾿ αὐτό ἐσύ, ἀγαπητέ, πέρασε στόν β´ πόλεμο, δηλαδή ξεσήκωσε κατεπάνω σου μέ τήν ἐνθύμησι ἐκείνους τούς λογισμούς, πού σοῦ ἔγιναν αἰτία τῆς ἀνυπομονησίας· καί μέ συχνές ἐπιθυμίες καί μέ περισσότερη βία ἀπό τήν πρώτη, καταδίωξε τίς κινήσεις τους μακριά ἀπό σένα, λέγοντας μέ τόν Δαυΐδ

“Θά κυνηγήσω τούς ἐχθρούς μου καί δέν θά ὑποχωρήσω μέχρις ὅτου νά τούς ἐξολοθρεύσω”. «Καί τούς ἐχθρούς μου ἔδωκάς μοι νῶτον καί τούς μισοῦντάς με ἐξωλόθρευσας» (Ψαλμός 17, 41). 

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ἐδῶ μᾶς συμβουλεύει πατρικά, κυρίως μέ τήν ταπείνωση καί πάντοτε μέσα ἀπό τήν πράξη μέ σοφά λόγια, ὡς ἑξῆς: «Καί ἄρχισε τό ἔργο, καί πολέμησε γιά νά νικήσῃς· καί βέβαια ἀπό αὐτά θά ἀποκτήσῃς τήν ὁλοκληρωτική ἐλπίδα στόν Θεό. 

Μέ τά τέσσερα αὐτά ὅπλα ὁπλίσου, ἀδελφέ μου, σάν ὁπλισμό πολύ ἀσφαλῆ καί ἀναγκαῖο, γιά νά γίνῃς νικητής σέ αὐτόν τόν ἀόρατο πόλεμο καί γιά νά λάβης τό στεφάνι

Καί αὐτά εἶναι: Τό α΄ νά μήν ἐμπιστεύεσαι ποτέ τόν ἑαυτόν σου, τό β΄ νά ἔχῃς πάντα ὅλο σου τό θάρρος καί τήν ἐλπίδα στό Θεό, τό γ΄ νά ἀγωνίζεσαι πάντα· καί τό δ΄ νά προσεύχεσαι».

Ἀδελφοί μου, ἐμεῖς ἄς ζητήσουμε νά ἐνδυναμωθοῦμε ἀπό τόν Ἴδιο τόν Κύριο, ἄς ἐνδυθοῦμε τήν πανοπλία τοῦ Θεοῦ, ἄς ἀντισταθοῦμε γιά νά δυνηθοῦμε κατά τήν ἡμέρα ἐκείνη τῆς πονηρίας, νά ἀναδειχθοῦμε νικητές. 

Ἄς ἐργαστοῦμε μέσα ἀπό τήν ἰσχυρή δύναμη τοῦ Θεοῦ, γιά τήν κατάκτηση τῶν ἐπουρανίων ἀφθάρτων ἀγαθῶν, τῆς δικαιοσύνης, κι’ ἀκόμη αὐτῆς τῆς θεωρίας τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ σύμφωνα μέ τόν Ψαλμό τοῦ Δαυΐδ: «γώ δέ ἐν δικαιοσύνῃ ὀφθήσομαι τῷ προσώπῳ Σου χ ο ρ τ α σ θ ή σ ο μ α ι ἐν τῷ ὀφθῆναι μοι τήν δόξαν Σου» (Ψαλμός 16, 15). 

Ἀμήν, γένοιτο!

Συνεχίζεται…

  • 29. «Ἀόρατος Πόλεμος» Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου. Ἀπόδοση στή νέα Ἑλληνική: Ἱερομόναχος Βενέδικτος. Ἔκδοση Συνοδείας Σπυρίδωνος Ἱερομονάχου, Νέα Σκήτη, Ἅγιον Ὄρος. http://users.uoa.gr https://www.imaik.gr
  • 30. Οἱ τρεῖς αὐτές θελήσεις, ὀνομάζονται καί νόμοι ἀπό τόν Ἀπόστολο Παῦλο (Ρωμ. κεφ. 7). Ἡ λογική θέλησις, νόμος τοῦ νοῦ, ὁ παράλογος νόμος πού βρίσκεται στά μέλη καί ἀντιστρατεύεται τό νόμο τοῦ νοῦ, ἡ ἐπιθυμία τοῦ Θεοῦ, νόμος πνευματικός καί νόμος τοῦ Θεοῦ, μέ τόν ὁποῖο συνδέεται ὁ νόμος τοῦ νοῦ, προσθέτει δέ καί τέταρτο νόμο, τόν τῆς ἁμαρτίας· ὁ ὁποῖος εἶναι, κατά τήν ἐρηνεία τοῦ θείου Δαμασκηνοῦ, ἡ ἀπό τόν ἐχθρό ἐξαπολυμένη ἐπίθεσις τῶν κακῶν λογισμῶν, στήν ὁποία αἰχμαλωτίζει τόν νοῦ ὁ νόμος πού βρίσκεται στά μέλη· τήν δέ λογική ἐπιθυμία, καί νόμο τοῦ νοός, ὁ θεῖος Δαμασκηνός, ὀνομάζει συνείδησι. (Βιβλίο Θεολογία κεφ. 99).
  • 31. Ἐπειδή, κατά τόν Σολομῶντα «Ὅταν ἔλθη ἀσεβής εἰς βάθος κακῶν, καταφρονεῖ».(Παρ. ιη´ 3).
  • 32. Γιατί τόσο μεγάλο καί λεπτό πρᾶγμα εἶναι ἡ τελειότητα καί ἡ ἕνωσις μέ τόν Θεόν, ὥστε ἕνα τόσο μικρό ἐμπόδιο, ὅσο εἶναι μία μοναχή τρίχα, μπορεῖ νά τήν στερήσῃ ἀπό μᾶς καί νά μή μᾶς ἀφήσῃ νά ἑνωθοῦμε μέ τόν Θεό, καθώς λέγει ὁ  Ἅγιος Συμεών ὁ Νέος Θεολόγος (Λόγ. νζ´). «Ἤγουν, ἄν ἔχωμεν ἀπό ἀμέλειάν μας κανένα μικρό λογισμόν, ἤ δισταγμόν ἀπιστίας, ἤ διψυχίας, ἤ δειλίας, ἤ ἄλλο κανένα πάθος καί προσπάθειαν, δέν θέλομεν ἀξιωθῇ νά ἔχωμεν ἐγκάτοικον τόν Θεόν εἰς τήν ψυχήν μας».
  • 33. Σημείωσε ἐδῶ, ἀδελφέ, καί γιά κάποιες φυσικές κλίσεις ἤ πάθη, τά ὁποῖα οὔτε θανάσιμα ἁμαρτήματα λέγονται, οὔτε συγγνωστά, μέ τό νά μή γίνωνται ἀπό τήν προαίρεσί μας, εἶναι ἐξαρτημένα ἀπό τήν ἰδιοσυγκρασία τῶν σωμάτων αὐτά δέ ὀνομάζονται ἀτελειότητες, ἐλαττώματα καί ψεγάδια φυσικά, καθώς λόγου χάρι, εἶναι πολλοί ἀπό τή φύσι τους πικροί καί μελαγχολικοί· ἄλλοι αὐστηροί καί ὀξύθυμοι· ἄλλοι ἐλαφροί στό λογισμό καί ἀσύστατοι, ἄλλοι πεισματώδεις· ἄλλοι φιλόφιλοι καί ἄλλοι ἔχουν ἄλλα φυσικά ἐλαττώματα. Ὁπότε καί κατά αὐτῶν τῶν ἐλαττωμάτων πρέπει νά πολεμᾶμε, διορθώνοντας τίς ὑπερβολές καί τίς ἐλλείψεις τους μέ τήν διάκρισι τοῦ σωστοῦ λόγου καί μετατρέποντας αὐτά σέ ἀρετές. Γιατί κανένα φυσικό, ὅσο καί ἄν εἶναι ἄγριο, δέν ἀντιστέκεται τόσο στήν προαίρεσι, πού μέ τήν χάρι τοῦ Θεοῦ καί μέ τόν κόπο καί τήν ἐπιμέλεια τή δική μας, νά μήν μπορῇ νά νικηθῇ. Λέγω δέ νά πολεμοῦμε καί αὐτά, γιατί ἄν καί φυσικά καί ὄχι καί προαιρετικά, μᾶς ἐμποδίζουν ὅμως ἀπό τήν τελειότητα.
  • 34. Ὅσοι μέν ἀφοῦ πρόκοψαν στήν πρακτική ἔγιναν δυνατοί στό λογισμό, μέ τό νά ἐλευθερωθοῦν ἀπό κάθε ψεύτικη καί παράλογη δόξα, ἀπόκτησαν δέ σωστό λόγο μέσα ἀπό τή θεωρία τῶν ἀληθινῶν καί πνευματικῶν λόγων, αὐτῶν πού βρίσκονται μέσα στήν Θεία Γραφή, ὅσο καί στήν κτίσι, αὐτοί μποροῦν νά ἀντιστέκωνται καί νά πολεμοῦν τά πάθη καί τούς λογισμούς μέ ἀντίδρασι ὀξύθυμη, δηλαδή, πότε μέ ρητά τῆς Ἁγίας Γραφῆς, τά ἀντίθετα στά πάθη πού τούς πολεμοῦν καί στούς λογισμούς, καθώς μέ αὐτήν τήν ἀντιλογία ὁ Κύριος πολέμησε καί νίκησε τίς τρεῖς προσβολές πού τοῦ ἔφερε ὁ πειρασμός, τῆς φιληδονίας, φιλοδοξίας καί φιλαργυρίας. Καί ἄλλοτε μέ τόν ὀρθό καί φυσικό λόγο, τόν ἀποδεικνύοντα τό ψεῦδος καί τήν ἀπάτη τῶν σπαρμένων λογισμῶν καί τῶν πολεμούντων παθῶν, γι᾿ αὐτό καί αὐτοί λέγονται ἀληθινά ὅτι πολεμοῦν κατ᾿ εὐθεῖαν τούς ἐχθρούς καί τοὺς νικοῦν καί στεφανώνονται. Ὅσοι ὅμως εἶναι ἀδύνατοι στό λογισμό, εἶναι καλύτερα νά πολεμοῦν τούς λογισμούς καί τά πάθη πλάγια· δηλαδή, ἀμέσως μόλις τούς πολεμήσουν οἱ λογισμοί ἤ τά πάθη, νά τρέχουν στόν Θεόν μέ τήν προσευχή, ἕως πού νά καταπαύσουν μέ τήν προσευχή καί τίς κινήσεις τῶν παθῶν καί τίς ὁμιλίες τῶν λογισμῶν, καθώς διδάσκει ὁ Ἀββᾶς Ἰσαάκ. (Ἄν καί αὐτό δέν λέγεται κυρίως πόλεμος, ἀλλά φυγή πολέμου γιά τήν ἀδυναμία πού ὑπάρχει). 
  • Ὅμως, καί οἱ ἀσθενεῖς αὐτοί, κάποτε, ἤ ὅταν μέ ὑπερβολή τούς ἐνοχλοῦν τά πάθη καί οἱ λογισμοί, ἤ ὅταν γνωρίζουν τόν ἑαυτόν τους πώς ἔχει δύναμι κατά καιρό, πρέπει νά πολεμοῦν καί κατ᾿ εὐθεῖαν τους λογισμούς καί τά πάθη, γιά νά φανῇ καί ἡ δική τους ἀνδρεία καί τό ἐλεύθερο τῆς προαιρέσεως αὐτῶν καί μισόκακο, καθώς καί αὐτό βλέπουμε στό ἴδιο τόν Ἀββᾶ Ἰσαάκ. «Ἐάν δέ γένηται φησι καιρός ἀντιστῆναι καί παλαίσαι πρός αὐτά (τά πάθη δηλαδή) καί τοῦτο ποιήσωμεν». Πλήν, ὅταν κατ᾿ εὐθείαν πολεμοῦμε τά πάθη καί τούς λογισμούς, ἀκαταμάχητη βοήθεια εἶναι τό νά κρατοῦμεν ὡς ὅπλο πολεμικό, ἤ μέ τήν καρδιάν ἤ μέ τά χείλη, τό ὄνομα τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, ἤτοι τό «Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ Υἱέ τοῦ Θεοῦ ἐλέησόν με», καθώς καί μπροστά λέμε στό ις´ κεφάλαιο. Γιατί μέ αὐτόν τόν τρόπο καί τούς ἐχθρούς πολεμοῦμε καί νικοῦμε καί σέ αὐτό δέν ὑπερηφανευόμαστε, μέ τό νά καταγράφουμε τή νίκη αὐτή στό νικοποιό ὄνομα τοῦ Κυρίου. Σημείωσε, ὅτι ὄχημα μέγιστο καί δυνατώτατο εἶναι στόν πόλεμο τῶν λογισμῶν καί τῶν παθῶν ἡ καταφρόνησις. Δηλαδή, τό νά καταφρονῇ κάποιος σάν γαυγίσματα σκύλων τίς προσβολές τῶν λογισμῶν καί τίς κινήσεις τῶν παθῶν καί μάλιστα τούς λογισμούς ἐκείνους καί τά πάθη, πού ἔφθασε νά πολεμήσῃ πρωτύτερα καί νά διώξη, αὐτά δέ πάλι μέ ἀναίδεια τόν ἐνοχλοῦν καί γενόμενος σοβαρός καί σιωπηλός στόν ἑαυτό του, νά μή θέλῃ, οὔτε νά γυρίσῃ νά τά δῆ, οὔτε νά τά ἀκούσῃ ἐκπληρώνοντας τό ψαλμικό ἐκεῖνο πού λέει: “Ἐγώ ὅμως ἔκανα σάν κουφός πού δέν θέλει ν᾿ ἀκούῃ καί ἄλαλος πού δέν ἀνοίγει τό στόμα του”, «ἐγώ δέ ὡσεί κωφός οὐκ ἤκουον καί ὡσεί ἄλαλος οὐκ ἀνοίγων τό στόμα αὐτοῦ» (Ψαλμός 37, 14). Ἀλλά νά τρέχῃ στό δρόμο τῆς ἀρετῆς καί τῆς προκοπῆς του, χωρίς νά ἐμποδίζεται ἀπό τά μηδαμινά φόβητρα τῶν λογισμῶν καί ὅποιος τό ἀγαπᾷ, ἄς χρησιμοποιήσῃ αὐτό τό ὅπλο καί θά ὠφεληθῇ πολύ.

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra