«Φρόντιζε ὅμως καί νά συμμαζεύῃς τόν νοῦ σου τότε γιά νά προσέχης στά λόγια τῆς προσευχῆς» (Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης)

Ἐπιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Μέρος 36ον

«Ἀδελφοί μου, ἐνδυναμοῦσθε ἐν Κυρίῳ καί ἐν τῷ κράτει τῆς ἰσχύος Αὐτοῦ. Ἐνδύσασθε τήν πανοπλίαν τοῦ Θεοῦ πρός τό δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρός τάς μεθοδείας τοῦ διαβόλου» (Πρός Ἐφεσ. 6, 10-11).

Σέ αὐτόν τόν πνευματικό πόλεμο ἐναντίον τοῦ διαβόλου στούς ἀγωνιστές συμβαίνουν πολύ συχνά πτώσεις, διότι τό «ἄπτωτο εἶναι ἴδιο τῶν ἀγγέλων»

Οἱ ἄνθρωποι μπορεῖ συνεχῶς νά πέφτουν στήν ἁμαρτία, ἀλλά ἔχουν ἄμεσα καί τή δυνατότητα μέ τήν μετάνοια νά σηκώνονται, ἐνῶ οἱ δαίμονες, ἀφοῦ ἔπεσαν μιά φορά, δέν ὑπάρχει πλέον ἐλπίδα νά σηκωθοῦν. 

Αὐτές οἱ συχνές πτώσεις τῶν ἀγωνιστῶν συμβαίνουν εἴτε ἀπό τήν ἀμέλειά τους, εἴτε ἀπό σκόπιμη παιδαγωγική ἐγκατάλειψη τοῦ Θεοῦ, εἴτε ἀπό τήν πραγματική ἀποστροφή τῆς Θείας Χάριτος. 

Ἐπειδή μετά ἀπό τίς πτώσεις συνήθως ἀκολουθεῖ ἡ βαθιά λύπη, σέ αὐτή τή δεύτερη περίπτωση ἡ ἀποκατάσταση εἶναι σύντομη, διότι ὁ Θεός δέν μᾶς ἀφήνει ἐπί μακρόν διάστημα σέ αὐτή τήν πτωτική κατάσταση.

Ὁ διάβολος ὅμως, διά τῆς δικῆς μας ἐπιμονῆς στήν ἀμετανοησία, ἐπιτείνει μέ κάθε τρόπο αὐτή τήν θλιβερή κατάσταση, ἐνῶ συνήθως σπρώχνει καί τούς ἀγωνιστές στήν ἀπελπισία, ἐνθυμίζοντάς τους τήν παρρησία πού εἶχαν μέ τήν προσευχή τους πρίν ἀπό τήν πτώση τους στήν ἁμαρτία. 

Ὅμως στόν πόλεμο κυρίως κατά τῆς «ἀπογνώσεως» ἐκπλήσσει τήν ψυχή τῶν μετανοημένων ψυχῶν τους, ἡ συγκαταβατικότητα τῶν Ἁγίων Πατέρων μας, οἱ ὁποῖοι ἐνῶ εἶναι αὐστηροί ἀσκητές καί σέ μεγάλα μέτρα ἀρετῆς, ὄχι μόνο δέν τούς ἀποκαρδιώνουν, ἀλλά ἐνθαρρύνουν ἀκόμη καί αὐτούς πού ὑποκύπτουν καθημερινά σέ κάποια πάθη. 

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος, στό ἔργο του ὁ «Ἀόρατος Πόλεμος», γιά αὐτόν τόν «Ἀόρατον» Πόλεμο τοῦ Κυρίου ἐναντίον τοῦ διαβόλου, γράφει τά ἑξῆς: 

Κεφάλαιο ΜΖ´

Ἡ προσευχή πού γίνεται διά μέσου μελέτης καί θεωρίας

“Ἐπειδή καί ἡ διάνοια μέ τήν ὁποία ὁ νοῦς θεωρητικά μεταβαίνει ἀπό ἕνα νόημα σέ ἄλλο καί κάνει τούς συλλογισμούς του ὁνομάζεται λόγος διανοητικός.(122) 

Γι᾿ αὐτό καί ἡ θεωρία καί μελέτη ὅταν γίνεται μέ τόν παρόμοιο διανοητικό λόγο στά Θεῖα καί πνευματικά νοήματα, ἀπό τούς Ἁγίους Πατέρες θεωρεῖται ὡς προσευχή (123).

Καί ὅταν στό τέλος τῆς παρόμοιας μελέτης ζητήσουμε ἀπό τόν Θεό νά μᾶς δώσῃ κάποια χάρι καί ἀρετή πού ἐπιθυμοῦμε, μέ τήν δύναμι τῶν νοημάτων ἐκείνων πού μελετήσαμε. 

Γιατί κατά κάποιον τρόπο ἡ μεταβατική ἐκείνη κίνησις τοῦ νοῦ καί θεωρία καί μάλιστα αὐτή πού γίνεται μέ κάποια κ α τ ά ν υ ξ ι ν καί μέ τά θεοφιλῆ πάθη τῆς καρδιᾶς, εἶναι νοητή φωνή καί προσευχή, τήν ὁποία ὁ Κύριος πού εἶναι ὁ πρῶτος Νοῦς καί ποιητής τῶν νόων. 

Γι᾿ αὐτό καί σύ, θέλοντας νά προσευχηθῇς γιά κάποιο διάστημα χρονικό, γιά παράδειγμα γιά μισή ὥρα γιά μία καί περισσότερη ὥρα, μπορεῖς νά προσθέσῃς στήν προσευχή σου καί μιά μελέτη πνευματική.

Ὅπως ἡ ζωή καί τό πάθος τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἀναφέροντας καί καταθέτοντας πάντοτε τίς πράξεις Του στήν ἀρετή ἐκείνη πού ἐσύ ζητεῖς καί ἐπιθυμεῖς.

Ὅπως, γιά παράδειγμα, ἄν ἐπιθυμῇς καί θέλῃς νά λάβης τήν ἀρετή τῆς ὑπομονῆς, θά μελετήσῃς κάπως τό Μυστήριο τῆς Μαστιγώσεως καί τοῦ δαρμοῦ τοῦ Κυρίου μέ τόν ἑξῆς τρόπο:

Α´. Ὅτι μετά τήν ἐντολή τοῦ Πιλάτου στάθηκε ὁ Ἰησοῦς στόν καθωρισμένο τόπο κατασυρμένος ἀπό τούς ὑπηρέτες τῆς ἀδικίας μέ κραυγές καί ἐμπαιγμούς γιά νά τόν μαστιγώσουν.

Β´. Ὅτι παρέμεινε γυμνωμένος ἀπό αὐτούς πού ἦσαν πολύ λυσσασμένοι καί ἔμειναν οἱ καθαρώτατες αὐτές Σάρκες ὁλόγυμνες καί ἀσκέπαστες.

Γ´. Ὅτι τά χέρια Του πού δέν ἔφταιξαν ποτέ, σφίχθηκαν μέ σκληρό σχοινί καί παρέμειναν δεμένα στό στῦλο.

Δ´. Ὅτι τό σῶμα Του παρέμεινε καταπληγωμένο καί καταξεσχισμένο ἀπό τίς μαστιγώσεις καί τούς δαρμούς, καί ἔτσι σάν ποτάμι ἔτρεξε κατά γῆς τό Θεϊκό Του Αἷμα.

Ε´. Ὅτι οἱ δαρμοί, προστιθέμενοι ὁ ἕνας στόν ἄλλο καί στόν ἴδιο τόπο, τόν καταξέσχισαν καί ἔτσι χειροτέρεψαν καί ἐρεθίσθηκαν περισσότερο οἱ πληγές Του, πού προηγουμένως ὑπῆρχαν στά Ἄχραντα Μέλη Του (124).

Αὐτές οἱ μελέτες καί ἄλλες παρόμοιες κατά πρῶτον θά κάνουν τίς ἐσωτερικές διαθέσεις τῆς ψυχῆς σου νά αἰσθάνωνται ὅσο τό δυνατόν πιό ζωντανά τίς πικρότατες ἀνησυχίες καί τά σκληρά βάσανα πού ὑπέφερε ὁ Ἀγαπητός σου Κύριος σέ ὅλα τά μέρη τοῦ ἁγιωτάτου Σώματός Του, καί σέ ὅλα μαζί.

Καί στή συνέχεια, θά σοῦ δώσουν τήν διάθεσι νά ἀποκτήσῃς τήν ὑπομονή. 

Μετά ἀπό τίς ἐξωτερικές πληγές τοῦ Σώματος, πέρασε στήν ἁγιωτάτη Ψυχή Του καί σκέψου, ὅσο μπορεῖς καί ὅσο μπορεῖ νά χωρέσῃ ὁ νοῦς σου, τήν ὑπομονή καί τήν πραότητα μέ τίς ὁποῖες ὑπέφερε τόσες θλίψεις, χωρίς νά χορτάσῃ ποτέ τήν δίψα πού εἶχε γιά νά ὑποφέρῃ περισσότερα καί μεγαλύτερα βάσανα γιά τήν δόξα τοῦ Πατρός Του καί γιά τήν δική σου εὐεργεσία.

Κατόπιν σκέψου ὅτι ὁ ἴδιος ὑποφέρει ἀπό μία ζωντανή ἐπιθυμία στό νά θέλῃς καί σύ νά ὑποφέρῃς τήν δοκιμασία πού ἔχεις· καί ὅτι παρακαλεῖ τόν Πατέρα του, γιά νά δώσῃ καί σέ σένα τήν χάρι, γιά νά σηκώσῃς μέ ὑπομονή τόν σταυρό καί τήν θλῖψι πού βασανίζει ἐσένα καί κάθε ἄλλον ἄνθρωπο. 

Φρόντιζε ὅμως καί νά συμμαζεύῃς τόν νοῦ σου τότε γιά νά προσέχης στά λόγια τῆς προσευχῆς.

Ἔτσι γι᾿ αὐτές τίς μελέτες καί τίς θεωρίες, θέλησε καί σύ νά ὑποφέρῃς μέ μία καρδιά ὑπομονετική τό κάθε τί. 

Καί κατόπιν, στρέφοντας τό νοῦ σου στόν οὐράνιο Πατέρα, εὐχαρίστησέ Τον πού μόνον γιά τήν δική σου ἀγάπη ἔστειλε στόν κόσμο τόν Μονογενῆ Του Υἱό, νά ὑποφέρῃ τόσα σκληρά βάσανα καί παρακαλεῖ συνέχεια γιά σένα.

Ἔπειτα ζήτησέ Του τήν ἀρετή τῆς ὑπομονῆς μέ τήν δύναμι τῶν ἔργων καί παρακλήσεων τοῦ Υἱοῦ Του.

Κεφάλαιο ΜΗ´

Ἄλλος τρόπος προσευχῆς διά μέσου μελέτης

Μπορεῖς ἀκόμη νά προσευχηθῇς καί μέ τόν τρόπο αὐτόν καί νά μελετήσῃς πάνω στά ἴδια τά πάθη τοῦ Κυρίου, γιά νά λάβης τό αἴτημά σου. 

Γιά παράδειγμα· ἀφοῦ μέ προσοχή συλλογισθῇς τά πάθη τοῦ Κυρίου μας καί μέ τόν λογισμό σου δῇς τήν προθυμία τῆς καρδιᾶς Του μέ τήν ὁποία τά ὑπέφερε, ὅπως εἴπαμε παραπάνω, ἀπό τό μέγεθος τῶν βασάνων καί τήν ὑπομονή Του, θά περάσῃς σέ ἄλλους δυό στοχασμούς: 

Ὁ ἕνας εἶναι τῆς ἀξιομισθίας Του, δηλαδή τῶν ἀμέτρητων μισθῶν πού ὁ Ἰησοῦς ἔγινε αἴτιος τόσο στόν ἑαυτό Του, ὡς ἄνθρωπος, ὅσο καί σέ ὅλο τό ἀνθρώπινο γένος, γι᾿ αὐτά τά πάθη καί τήν ὑπομονή Του. 

Καί ὁ ἄλλος εἶναι τῆς χαρᾶς καί τῆς δόξας τοῦ Πατρός Του, τήν ὁποία ἔλαβε γιά τήν τέλεια ὑποταγή τοῦ Υἱοῦ Του πού ὑπέφερε τά πάθη αὐτά.

Αὐτά τά δυό παρουσιάζοντάς τα στήν Θεία Του Μεγαλειότητα θά ζητήσῃς ἐξ αἰτίας τῆς δυνάμεως αὐτῶν τήν χάρι καί τήν ἀρετή πού ἐπιθυμεῖς. 

Καί αὐτό μπορεῖς νά τό κάμνῃς ὄχι μόνο σέ κάθε εἶδος τῶν παθῶν τοῦ Κυρίου, ἀλλά καί σέ κάθε ἄλλη μερική πρᾶξι, ἐσωτερική καί ἐξωτερική, πού ἔκανε Αὐτός σέ ὅλη Του τή ζωή”.

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ἐδῶ μᾶς συμβουλεύει πατρικά, κυρίως μέ τήν ταπείνωση καί πάντοτε μέσα ἀπό τήν πράξη μέ σοφά λόγια, ὡς ἑξῆς: «Καί ἄρχισε τό ἔργο, καί πολέμησε γιά νά νικήσῃς· καί βέβαια ἀπό αὐτά θά ἀποκτήσῃς τήν ὁλοκληρωτική ἐλπίδα στόν Θεό. 

Μέ τά τέσσερα αὐτά ὅπλα ὁπλίσου, ἀδελφέ μου, σάν ὁπλισμό πολύ ἀσφαλῆ καί ἀναγκαῖο, γιά νά γίνῃς νικητής σέ αὐτόν τόν ἀόρατο πόλεμο καί γιά νά λάβης τό στεφάνι

Καί αὐτά εἶναι: Τό α΄ νά μήν ἐμπιστεύεσαι ποτέ τόν ἑαυτόν σου, τό β΄ νά ἔχῃς πάντα ὅλο σου τό θάρρος καί τήν ἐλπίδα στό Θεό, τό γ΄ νά ἀγωνίζεσαι πάντα· καί τό δ΄ νά προσεύχεσαι».

Ἀδελφοί μου, ἐμεῖς ἄς ζητήσουμε νά ἐνδυναμωθοῦμε ἀπό τόν Ἴδιο τόν Κύριο, ἄς ἐνδυθοῦμε τήν πανοπλία τοῦ Θεοῦ, ἄς ἀντισταθοῦμε γιά νά δυνηθοῦμε κατά τήν ἡμέρα ἐκείνη τῆς πονηρίας, νά ἀναδειχθοῦμε νικητές. 

Ἄς ἐργαστοῦμε μέσα ἀπό τήν ἰσχυρή δύναμη τοῦ Θεοῦ, γιά τήν κατάκτηση τῶν ἐπουρανίων ἀφθάρτων ἀγαθῶν, τῆς δικαιοσύνης, κι’ ἀκόμη αὐτῆς τῆς θεωρίας τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ σύμφωνα μέ τόν Ψαλμό τοῦ Δαυΐδ: «γώ δέ ἐν δικαιοσύνῃ ὀφθήσομαι τῷ προσώπῳ Σου χ ο ρ τ α σ θ ή σ ο μ α ι ἐν τῷ ὀφθῆναι μοι τήν δόξαν Σου» (Ψαλμός 16, 15). 

Ἀμήν, γένοιτο!

Συνεχίζεται…

  • 122. «Ἀόρατος Πόλεμος» Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου. Ἀπόδοση στή νέα Ἑλληνική: Ἱερομόναχος Βενέδικτος. Ἔκδοση Συνοδείας Σπυρίδωνος Ἱερομονάχου, Νέα Σκήτη, Ἅγιον Ὄρος. http://users.uoa.gr https://www.imaik.gr
  • 123. Λέγει ὁ Ἅγιος Ἰσαάκ: «Πρέπει νά γνωρίζετε καί τό ἑξῆς ἀδελφοί· ὅτι κάθε συνομιλία πού γίνεται στά κρυφά καί κάθε μέριμνα ἀγαθῇς διανοίας ἐν Θεῷ καί κάθε μελέτη τῶν πνευματικῶν καθορίζεται μέ τό ὄνομα τῆς εὐχῆς (δηλαδή ὀνομάζεται προσευχή) καί κρύβεται μέσα στό ὄνομα αὐτό· εἴτε ἀναφέρεις διάφορες ἀναγνώσεις, ἤ φωνές τοῦ στόματος ἤ δοξολογία τοῦ Θεοῦ, ἤ λυπηρῶν φροντίδα ἐν Κυρίῳ, εἴτε γονυκλισίες, εἴτε στιχολογία Ψαλτηρίου εἴτε τά ὑπόλοιπα, ἀπό τά ὁποῖα ἀποτελεῖται ἡ διδασκαλία τῆς ἀληθινῆς εὐχῆς» (Λόγος λε´).
  • 124. Αὐτό ἦταν ἑπόμενο νά συμβῇ ὁπωσδήποτε. Γιατί καθώς διηγεῖται ὁ Κορνήλιος ὁ Ἰταλός τά ὄργανα τῆς μαστιγώσεως τοῦ Κυρίου μας ἦταν ἁλυσίδες, βούνευρα, βέργες ἀγκαθωτές καί σχοινιά πού εἶχαν δεμένα στίς ἄκρες ἀγκίστρια. Οἱ Δήμιοι πού τόν μαστίγωναν στόν ἀριθμό ἦταν ἑξήντα. Ἔτσι δέν τοῦ ἄφησαν μέρος χωρίς πληγές. Ἄνοιξαν οἱ φλέβες καί τό αἷμα ἔτρεχε σάν ποτάμι, σέ σημεῖο ὥστε ἀπό τούς πολλούς δαρμούς οἱ σάρκες του ἐξαφανίσθηκαν καί μποροῦσαν νά μετρήσουν ἕνα ἕνα τά κ ό κ κ α λ ά Του, ὅπως προφήτεψε γι᾿ αὐτά ὁ Προφήτης Δαυΐδ λέγοντας, “ἀπαρίθμησαν ὅλα τά ὀστᾶ μου”, «ἐξηρίθμησαν πάντα τά ὀστᾶ μου, αὐτοί δέ κατενόησαν καί ἐπεῖδόν με» (Ψαλμός 21, 18). Αὐτή ἡ διήγησις φαίνεται ὅτι συμφωνεῖ μέ τά Εὐαγγέλια. Γιατί τόσο ὁ Ματθαῖος ὅσο καί ὁ Μᾶρκος ἀναφέρουν ὅτι αὐτοί πού ὑπηρέτησαν στήν μαστίγωσι καί τούς ἄλλους ἐμπαιγμούς τοῦ Κυρίου ἦταν ὅλη ἡ σπεῖρα, δηλαδή ὅλο τό στρατιωτικό τάγμα τοῦ Πιλάτου, ὅπως ἑρμηνεύει ὁ Θεοφύλακτος· πρᾶγμα τό ὁποῖο σημαίνει ὅτι πιθανόν καί εἶναι ἑπόμενον νά ὑπερβαίνῃ καί τόν ἀριθμό τῶν ἑξήντα.

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra