Της Ολυμπίας
αποκλειστικά για την katanixi.gr

«Οἱ Χριστιανοί ὀφείλουν νά μετανοοῦν διαρκῶς ἀπό τά βάθη τῆς ψυχῆς τους» (Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης)

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

ΙΣΤ΄ Μέρος

Εἶπεν ὁ Κύριος: «Τῷ γάρ ἔχοντι παντί δοθήσεται καί περισσευθήσεται, ἀπό δέ τοῦ μή ἔχοντος καί ὅ ἔχει ἀρθήσεται ἀπ᾿ αὐτοῦ» (Ματθ. 25, 29).

Εἰς ἐκεῖνον ὁ ὁποῖος μέ τήν ἐργασίαν καί τήν τιμιότητά του ἔχει αὐξήσει αὐτό πού τοῦ ἐδόθη, θά τοῦ δοθοῦν καί ἄλλα πολλά μέ τό παραπάνω.

Ἁπό ἐκεῖνον δέ πού τοῦ ἐδόθησαν μέν χαρίσματα, ἀλλά δέν τά ἐκαλλιέργησε, θά τοῦ ἀφαιρεθῇ, καί αὐτό πού τοῦ ἐδόθη”.

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁ καταγόμενος ἐκ τῆς νήσου Νάξου, εἶναι γνωστό ὅτι διέθετε πραγματικά μία ἀξιοθαύμαστη μνήμη.

Ὁ Ἅγιος Νικόδημος ηὐλογήθη παρά Θεοῦ. Καί ἔλαβε τήν δωρεάν τῆς ἐξαιρέτου μνήμης ὡς θεόσδοτον κεφάλαιον. Εἰργάσθη καί ὁ ἴδιος μετά ζήλου. Καί τό τάλαντόν του ηὐξήθη εἰς «τριάκοντα καί ἑξήκοντα καί ἑκατόν» καρπούς καί «παραγωγήν ἔργων περισπουδάστων καί θαυμαστῶν» (Ματθ. 13, 8).

Τόσον ἡ συγγραφική του παραγωγή, ὅσον καί ἡ ὑπ᾿ αὐτοῦ ἀπό στήθους ἀπαγγελία τῶν ἱερῶν ἀναγνωσμάτων, κατά τάς ἱεράς Ἀκολουθίας τῆς Ἐκκλησίας, ἐγίνετο ἄνετα μέ τήν βοήθειαν τοῦ πλουσίου θησαυροῦ τῆς ἀπεράντου μνήμης του. (57)

Τοῦ ἁγίου Νικοδήμου ἡ μνήμη εἶναι τόσον εὐρεῖα καί κριτική πάντοτε καί ὄχι μηχανική εἰς βαθμόν ἀπίθανον. Καί θά πρέπει νά ὁμολογήσωμεν ὅτι εἶναι χαρισματική. Δώρημα τέλειον ἄνωθεν καταβαῖνον ἐκ τοῦ Πατρός τῶν φώτων.

Σπουδαίαν ἀπόδειξιν τῆς ἀκενώτου μνήμης τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου παρέχει πρωτίστως τό ὑπ᾿ αυτοῦ γραφέν:

«Συμβουλευτικόν ἐγχειρίδιον». Τό ἔγραψεν εὑρισκόμενος εἰς τήν ἐρημόνησον Σκυροπούλαν (ἔναντι τῆς Σκύρου, παρά τήν Εὔβοιαν).

Ἐκεῖ ἐφησυχάζων ἐστερεῖτο ὄχι ἁπλῶς παντός βοηθήματος, ἀπαραιτήτου διά μίαν τοιαύτην συγγραφήν, ἀλλά καί αὐτοῦ τοῦ χάρτου καί τῆς μελάνης, ὅπως ὁ ἴδιος βεβαιώνει.

Ἀφορμήν, διά νά γράψῃ τό «Συμβουλευτικόν ἐγχειρίδιον»«περί φυλακῆς τῶν πέντε αἰσθήσεων», ἔδωκεν εἰς αὐτόν ὁ συγγενής του Μητροπολίτης Εὐρίπου Ἱερόθεος.

Τοῦ ἔστειλε μίαν ὡραιοτάτην ἐπιστολήν καί τόν παρεκάλει νά τοῦ ἀπευθύνῃ, διά τῆς ἐν λόγῳ συγγραφής του, τάς ἀναγκαίας συμβουλευτικάς παραινέσεις, πρός τήν ἀπαραίτητον κατά Χριστόν κατάρτισιν καί τελείωσίν του, μάλιστα ὡς ἐπισκόπου, ὀφείλοντος νά εἶναι πρότυπον καί ὑπογραμμός τῶν πιστῶν κατά πάντα.

Καί νά εὐαρεστῇ τῷ Θεῷ, ἁγιαζόμενος καί χειραγωγῶν πρός τήν ἁγιότητα τό πεπιστευμένον εἰς αὐτόν ποίμνιον τῆς ἐπισκοπικῆς του εὐθύνης.

Ὀρθῶς ἔχει ἐπισημανθῇ ὅτι τό ἔργον τοῦτο τοῦ ἱεροῦ Νικοδήμου εἶναι δημιουργία ἐκ τοῦ μηδενός.

Ὁ συγγραφέας ἀναπτύσσει καί κατοχυρώνει ἁγιογραφικῶς τάς θέσεις του. Καί μέ ἁγιογραφικάς μαρτυρίας καί παραπομπάς –ἀπό μνήμης– ἐπιβεβαιώνει τάς παρατηρήσεις του.

Μετά μίαν γενικήν καί ἐμπεριστατωμένην ἠθικήν ἀνθρωπολογίαν, προβαίνει εἰς διεξοδικήν ἐξέτασιν μιᾶς ἑκάστης τῶν πέντε αἰσθήσεων τοῦ ἀνθρώπου.

Καί προβαίνει εἰς παρουσίασιν τῶν ἠθικῶν κινδύνων, πού ἀπειλοῦν τούς μή ἐπαγρυπνοῦντας διά τήν διαφύλαξιν τῆς ἠθικῆς των ἀκεραιότητος, ἀπό ἁμαρτωλῶν προσβολῶν προκαλουμένων ἐκ τῶν πέντε αἰσθήσεων.

Τό ἁγιογραφικόν λόγιον «ἀνέβη θάνατος διά τῶν θυρίδων» ἀφορᾷ εἰς τάς πέντε αἰσθήσεις μας, ὡς θυρίδας εἰσόδου ἀντιστοίχων πειρασμῶν.

Καί τό «Συμβουλευτικόν ἐγχειρίδιον» τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου, εἰς τά εἰδικά κεφάλαια «περί φυλακῆς τῶν αἰσθήσεων» ὑποδεικνύει τούς καθ᾿ ἕκαστον αἰσθητήριον ἠθικούς κινδύνους· καί ἀντιστοίχως τούς τρόπους καί τά ὅπλα τῆς καταπολεμήσεως αὐτῶν.

Τό ἐν λόγῳ «Συμβουλευτικόν ἐγχειρίδιον» εἶναι ἔργον μιᾶς καταπληκτικῆς μνήμης· ἀλλά βεβαίως καί μιᾶς πλουσίας καί «καθαρᾶς καρδίας», ἐκ τῆς ὁποίας ἐπήγαζον «καινά καί παλαιά» Θεῖα λόγια καί σωτήρια.

Ὁπωσδήποτε ὅμως ἕνα ἔργον τόσον περιεκτικόν καί τόσον βαθύ, μολονότι ἐγράφη ἀπό μνήμης, εἶναι βέβαιον ὅτι ὀφείλεται ἐν πολλοῖς εἰς τόν Θεῖον φωτισμόν τοῦ συγγραφέως του… θά ὁμολογήσωμεν τό τοῦ Εὐαγγελίου· ὅτι «πᾶς γραμματεύς μαθητευθείς εἰς τήν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν… ἐξάγει ἐκ τοῦ θησαυροῦ αὐτοῦ καινά καί παλαιά» (Ματθ. 13, 52).

Καί οἱ «ὑπό Πνεύματος Ἁγίου ἀγόμενοι» (Ρωμ. 8.13) καί βιοῦντες τήν ἁγιότητα, διαθέτουν ἐν τῇ καρδίᾳ αὑτῶν ταμεῖον γνώσεως τῆς ἀληθείας, καί μίαν ἀμεσότητα καί σύνδεσμον ἐπαφῆς μέ τά Θεῖα ῥήματα ζωῆς αἰωνίου, φερόμενα διά στόματος καί διά τοῦ λόγου αὐτῶν, ὡς ἀπό πηγαίας μνήμης.

Ὀρθῶς, ἑπομένως, ὑποστηρίζεται –καί ὁμολογεῖται περί τοῦ ἁγίου Νικοδήμουὅτι· «εἰς τά συγγραφικά ἔργα του ὑπῆρξε κένωσις ἐκ βάθους τῶν θησαυρισμάτων τῆς ἁγίας του καρδίας» (Θεοκλήτου Μοναχοῦ Διονυσιάτου «Ἅγιος Νικόδημος Ἁγιορείτης», β´ ἔκδ. σελ. 164).

Ἔτερος δέ συγγραφεύς βεβαιώνει περί τοῦ ἁγίου μας ὅτι· «εἰς τοιοῦτον ἥλασε μνήμης, ὥστε καί ὅλα κεφάλαια ἀπεστομάτιζε τῆς Γραφῆς, ρητῶν ἐδάφιά τε καί σελίδας καί πλείστας μαρτυρίας τε καί γνώμας Πατέρων, ὧν καί τούς τόπους τῶν λόγων καί τόμων ἀνεπισφαλῶς ἐκ μνήμης ἐγίγνωσκε» (Ὀνούφριος Ἰβηρίτης· βλ. αὐτόθι σελ. 157).

Καταπληκτική ὅμως ὑπῆρξε καί ἡ περί τήν λειτουργικήν ζωήν τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν μνήμη τοῦ Ἁγίου.

Καί ἰδού ὡς χαρακτηριστικόν παράδειγμα ἕνα περιστατικόν τῆς ἀπεράντου μνήμης του:

Εἶναι γνωστόν εἰς τό Ἅγιον Ὄρος καί ἔχει ὡς ἑξῆς· ἐν ἡμέρᾳ Μεγάλου Σαββάτου, ἐκκλησιαζόμενος εἰς τόν Ναόν τοῦ Πρωτάτου, παρεκλήθη νά ἐκτελέσῃ χρέη ἀναγνώστου, μετά τήν μικράν εἴσοδον.

Εἶχεν ὅμως σκοπίμως ἀποκρυβῆ τό βιβλίον τοῦ Τριῳδίου· καί ἦτο ἡ ὥρα τῆς ἀναγνώσεως τῶν Προφητειῶν.

Ὁ ὑπεύθυνος Τυπικάρης –διά νά τεθῇ ὑπό δοκιμασίαν ἡ περιλάλητος μνήμη τοῦ μοναχοῦ Νικοδήμου– ἀπηυθύνθη πρός αὐτόν διά τήν κάλυψιν τοῦ κενοῦ.

Καί τόν παρώτρυνε νά ἀπαγγείλῃ τά προβλεπόμενα ἀναγνώσματα, τά ὁποῖα σημειωτέον ἦσαν μακρότατα καί πολυάριθμα, κατά τό ἁγιορειτικόν Τυπικόν.

Ἀνυποψίαστος ὁ ἅγιός μας ἀρχίζει νά ἀπαγγέλλῃ, τήν μίαν μετά τήν ἄλλην, τάς ὡρισμένας Προφητείας, ἀπό στήθους, χωρίς βιβλίον, ὑπό τά ὄμματα καί τόν θαυμασμόν τῶν Μοναχῶν, εἰς διάρκειαν μιᾶς ὁλοκλήρου ὥρας, ἄνευ τῆς παραμικρᾶς δυσκολίας ἤ διακοπῆς!

Θαῦμα μνήμης! Δῶρον Θεοῦ ἀναμφιβόλως. Καί καρπός τοῦ ζήλου καί τῆς λιπαρᾶς μελέτης τῶν λειτουργικῶν κειμένων ὑπό τοῦ Ἁγίου· καί τῆς οἰκειώσεως αὐτοῦ μέ τά ἐν τῷ ναῷ τελούμενα καί ψαλλόμενα καί ἀναγινωσκόμενα.

Καί κατά τό Ἀριστοτελικόν λόγιον· «οὐδέν ἐν τῷ νοΐ, ὅ μή πρότερον ἐν τῇ αἰσθήσει» ἡ ἀποθησαύρισις εἰς τήν μνήμην τοῦ Ἁγίου τόσου πλούτου ἁγιογραφικῶν, ἁγιοπατερικῶν, θεολογικῶν καί ἐν γένει ἐκκλησιαστικῶν κειμένων ἐξηγεῖ τῆν ἄνεσιν τῆς ἀπομνημονεύσεως πλείστων ἐξ αὐτῶν, τοῦ Κυρίου πάντως συνεργοῦντος.

Λόγιος Ἁγιορείτης, ἱστορήσας τά κατ᾿ αὐτόν, ἀποφαίνεται ὅτι “ὅλην τήν Ὀρθόδοξον πνευματικότητα ἀπομάξας ἐν τῇ θείᾳ του ψυχῇ ὁ Νικόδημος, ἔμαθε τήν θεωρίαν διά τῆς πράξεως, καταστήσας ἑαυτόν σκεῦος ἱερόν, ἐν τῷ ὁποίῳ ἀπέθεσε τό ἄρωμα τῆς Θείας γνώσεως, ἤν καί ἐξεκένωσεν εἰς τό «Συμβουλευτικόν ἐγχειρίδιόν» του”. (Θεοκλήτου Μοναχοῦ Διονυσιάτου).

Οἱ κ υ ρ ι ώ τ ε ρ ε ς ἐντολές τοῦ Εὐαγγελίου, ὑπό τοῦ Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου:

16. Οἱ Χριστιανοί ὀφείλουν νά μετανοοῦν διαρκῶς ἀπό τά βάθη τῆς ψυχῆς τους.

Ἐκεῖνο τόν καιρό ἐμφανίσθηκε στήν ἔρημο τῆς Ἰουδαίας ὁ Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής, κηρύττοντας καί λέγοντας: «Μετανοεῖτε, γιατί ἔφτασε ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν» (Ματθ. 3, 1-2). (58)

Ἀπό τότε ἄρχισε ὁ Ἰησοῦς νά κηρύττει καί νά λέει: «Μετανοεῖτε, γιατί ἔφτασε ἡ Βασιλεία τῶν Οὐρανῶν» (Ματθ. 4, 17).

Ἄν δέν μετανοήσετε, θά χαθεῖτε ὅλοι σας μέ τόν ἴδιο τρόπο (Λουκ. 13, 3).

Μετανοῆτε, ἀδελφοί, καί ἐπιστρέψτε στό Θεό, γιά νά ἐξαλειφθοῦν οἱ ἁμαρτίες σας καί νά βρεῖτε ἀνακούφιση ἀπό τόν Κύριο (Πράξ. 3, 19).

Μετανόησε καί κάνε πάλι τά προηγούμενα καλά ἔργα, πού ἔκανες.

Ἀλλιῶς, ἄν δέν μετανοήσεις, ἔρχομαι γρήγορα καταπάνω σου καί μετακινῶ τό λυχνοστάτη σου, δηλαδή τήν Ἐκκλησία σου, ἀπό τόν τόπο του (Ἀποκ. 2, 5).

Ὁ Ὅσιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, στό ἔργο του ὁ «Ἀόρατος Πόλεμος», γράφει τά ἑξῆς:

Νά θυμᾶστε ὅτι ὑποχεσθήκατε στό ἅγιο Βάπτισμα ὅτι ἀπαρνῆσθε καί πολεμᾶτε τόν σατανᾶ καί ὅλα τά ἔργα του καί κάθε λατρεία του καί κάθε ἁμαρτία του, τά ὁποῖα ἔργα του εἶναι αὐτά τῆς φιληδονίας, τῆς φιλοδοξίας καί τῆς φιλαργυρίας καί τά ὑπόλοιπα πάθη. (59)

Ὁπότε καί νά ἀγωνίζεστε, ὅσο μπορεῖτε, γιά νά κατατροπώσετε, γιά νά τόν ντροπιάσετε καί γιά νά τόν νικήσητε μέ ὅλη σας τήν τελειότητα.

Ποιά δέ εἶναι ἡ πληρωμή καί ὁ μισθός, πού ἔχετε νά πάρετε γιά αὐτή τή νίκη σας;

Πολύς καί μεγάλος.

Καί ἀκοῦστε ἀδελφοί μου,αὐτό αὐτολεξεί ἀπό τό ἴδιο τό στόμα τοῦ Κυρίου, ὁπού μᾶς τό ὑπόσχεται στήν Ἱερή Ἀποκάλυψι.

1. «Σέ ὅποιον νικήσει θά τοῦ δώσω νά φάῃ τόν καρπό ἀπό τό δένδρο τῆς ζωῆς, πού βρίσκεται στόν Παράδεισο τοῦ Θεοῦ μου» (Ἀποκ. 2, 7).

2. «Τόν νικητή δέν θά τόν πειράξη ὁ δεύτερος θάνατος» (Ἀποκ. 2, 11).

3. «Σέ ὅποιον νικήσῃ θά τοῦ δώσω ἀπό τό κρυμμένο μάννα» (Ἀποκ. 2, 17).

4. «Στό νικητή θά τοῦ δώσω τήν ἐξουσία πού κι’ ἐγώ πῆρα ἀπό τόν Πατέρα μου κι’ ἀκόμη θά τοῦ δώσω τό ἄστρο τό πρωινό» (Ἀποκ. 2, 28).

5. «Τόν νικητή θά τόν ντύσῃ ὁ Θεός μέ τά λευκά ροῦχα τῆς νίκης· δέν θά διαγράψω τό ὄνομά του ἀπό τό βιβλίο τῆς ζωῆς καί θά τόν ἀναγνωρίζω ὡς δικό μου μπροστά στόν Θεό καί τούς ἀγγέλους του» (Ἀποκ. 3, 5).

6. «Τόν νικητή θά τόν κάνω στῦλο στό ναό τοῦ Θεοῦ μου» (Ἀποκ. 3, 12).

7. «Τόν νικητή θά τόν βάλω νά καθίσῃ μαζί μου στόν θρόνο μου» (Ἀποκ. 3, 21).

8. «Ὁ νικητής θά τά κληρονομήσῃ ὅλα, κι’ ἐγώ θά εἶμαι Θεός του κι’ αὐτός παιδί μου» (Ἀποκ. 21, 7).

Βλέπετε ἀξιώματα;

Βλέπετε μισθούς;

Βλέπετε τό ὀκταπλάσιο αὐτό στεφάνι, τό ὁποῖο εἶναι γεμάτο ἄνθη καί ἁμαράντινο, ἀλλά πολλά περισσότερα στεφάνια θά σᾶς πλέξουν ἀδελφοί, ἄν νικήσετε τόν διάβολο.

Σέ αὐτό λοιπόν μαθητεύετε, στό νά ἀγωνίζεστε καί νά ἐγκρατεύεστε «γιά νά μή πάρη κανένας τό στεφάνι σας» (Ἀποκ. 3, 11).

Ἀμήν, γένοιτο!

Συνεχίζεται…

  • 57. Ἡ ἀπέραντος μνήμη τοῦ Ἁγίου Νικοδήμου τοῦ Ναξίου
    Ἀνακοίνωσις εἰς τό Ἐπιστημονικόν Συνέδριον «Ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης ὁ Νάξιος, 250 χρόνια ἀπό τήν γέννησίν του». Νάξος 14-17 Ἰουλίου 2000. Μητροπολίτου Πατρῶν Νικοδήμου (†2008) http://users.uoa.gr/
  • 58. Οἱ κυριώτερες ἐντολές τοῦ Εὐαγγελίου τοῦ Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου. http://users.uoa.gr/
  • 59. Ὁσίου Νικοδήμου τοῦ Ἁγιορείτου «Ἀόρατος Πόλεμος»
    Ἀπόδοση στή νέα Ἑλληνική: Ἱερομόναχος Βενέδικτος
    Ἔκδοση Συνοδείας Σπυρίδωνος Ἱερομονάχου, Νέα Σκήτη, Ἅγιον Ὄρος http://users.uoa.gr/

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra

Δείτε σχετικά:
– Το Συναξάρι του Οσίου Νικοδήμου Μοναχού του Αγιορείτου (Α΄ Μέρος, Β΄, Γ΄, Δ΄Ε΄ΣΤ΄Ζ΄Η΄Θ΄Ι΄ΙΑ΄ΙΒ΄ΙΓ΄ΙΔ΄, ΙΕ΄)