Άρθρο της Παναγιώτας Κεμανετζή

Το συγκρητιστικό συγχαρητήριο μήνυμα του κ. Πορφυρίου και οι τραγικές θεολογικές προεκτάσεις του

Το συγκρητιστικό συγχαρητήριο μήνυμα του Πατριάρχη Σερβίας κ. Πορφυρίου προς τους μουσουλμάνους για την θρησκευτική εορτή του Ισλάμ, Κουρμπάν Μπαϊράμ, δημιουργεί έναν ακόμη λόγο έντονης ανησυχίας στον Ορθόδοξο κόσμο. Αν και ο σκοπός των συγχαρητηρίων ήταν να προάγει την ειρηνική συνύπαρξη και την καλλιέργεια των σχέσεων μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων της Σερβίας, η διατύπωσή του φέρνει στην επιφάνεια το άκρατο διαθρησκειακό συγκρητιστικό πνεύμα που σαρώνει τα ανώτατα εκκλησιαστικά κλιμάκια της Ορθοδοξίας.

Συγκεκριμένα, o Πατριάρχης Πορφύριος απέστειλε εκ μέρους της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας ένα εγκάρδιο συγχαρητήριο μήνυμα σε όλους τους Μουσουλμάνους με την ευκαιρία της εορτής του Κουρμπάν Μπαϊράμ (γιορτή των θυσιών), στο οποίο αναφέρει:

«Με την ευκαιρία του επερχόμενου Κουρμπάν Μπαϊράμ, στέλνουμε τα πιο ειλικρινή μας συγχαρητήρια σε όλους τους πιστούς της ισλαμικής πίστης, με εγκάρδιες ευχές ο Παντελεήμων Δημιουργός να τους χαρίσει ευλογίες και πνευματική δύναμη και να περάσουν αυτές τις μεγάλες γιορτές με τους αγαπημένους τους με ειρήνη, υγεία και ευημερία. Είθε οι ημέρες του Κουρμπάν Μπαϊράμ, εμπνευσμένες από την ακλόνητη πίστη του προπάτορα Αβραάμ, να ενδυναμώσουν την πίστη στον Θεό, να είναι γεμάτες με κατανόηση και αμοιβαίο σεβασμό, στο πνεύμα των υψηλών παραδοσιακών αξιών που φέρει αυτή η εορτή».

Η Ορθόδοξη Εκκλησία διαφυλάσσει ακέραιη την μία και μοναδική αλήθεια μέσα στους κόλπους της. Η αγάπη προς κάθε άνθρωπο, ανεξαρτήτως θρησκεύματος, αποτελεί αδιαπραγμάτευτη εντολή του Ευαγγελίου. Η αγάπη αυτή, όμως, δεν μπορεί να αναμειγνύεται με την πλάνη/ψέμα και να εκφράζεται με τρόπο αντορθόδοξο και αντιπατερικό, δημιουργώντας ανησυχία και σύγχυση στον πιστό λαό. Κατά την ορθόδοξη πατερική διδασκαλία, ακριβώς εδώ βρίσκεται ο κίνδυνος της σύγχρονης παναίρεσης του Οικουμενισμού, ο οποίος, όταν υπερβαίνει τα όρια του διαλόγου άνευ αληθείας, καταλήγει σε μία μορφή διαθρησκειακού συγκρητισμού ή ακόμη και σε μία μορφή πανθρησκείας [1].

Συγκεκριμένα, παρακολουθούμε ενεοί την «αναγνώριση» μίας αλλόθρησκης εορτής ως φορέα πνευματικών αξιών, όπου γίνεται λόγος για τις «υψηλές παραδοσιακές αξίες» που φέρει η εορτή του Ισλάμ, Κουρμπάν Μπαϊράμ. Η επίμαχη διατύπωση εκπλήσσει και δημιουργεί ερωτηματικά.

Ακολουθεί αναφορά στον Αβραάμ και στην «ακλόνητη πίστη του», η οποία παρουσιάζεται ως μία κοινή θεολογική αναφορά μεταξύ Ορθοδοξίας και Ισλάμ. Η Ορθοδοξία τιμά τον Δίκαιο Αβραάμ. Η Αγία Γραφή παρουσιάζει ως πρόσωπο θυσίας τον Ισαάκ (Γεν. 22), γεγονός που προεικονίζει τη θυσία του Μονογενούς Υιού του Θεού. Αντιθέτως, το Ισλάμ ταυτίζει το πρόσωπο αυτό με τον Ισμαήλ και συνδέει το γεγονός με διαφορετική θεολογική ερμηνεία [2].

Κατά συνέπεια, η επίκληση της «πίστης του Αβραάμ» δημιουργεί την εσφαλμένη εντύπωση ότι η Ορθοδοξία και το Ισλάμ, έστω σε αυτό το σημείο, παρουσιάζουν μία κοινή βάση, ενώ στην πραγματικότητα και σε αυτό διαφέρουν ριζικά.

Εν συνεχεία, διατυπώνεται από τον Ποιμενάρχη των Σέρβων Ορθοδόξων, ευχή προς τους μουσουλμάνους «για να ενδυναμώσουν την πίστη στο Θεό», μέσω της ισλαμικής εορτής.

Η έκφραση αυτή εγείρει ερωτήματα και δημιουργεί έντονο προβληματισμό, διότι φαίνεται να αναγνωρίζει πως μία αλλόθρησκη εορτή/τελετή αποτελεί μέσο πνευματικής προόδου. H σωτηρία και η Θεία Χάρη όμως προσφέρονται μόνο μέσω των Μυστηρίων της Ορθόδοξης Εκκλησίας και του Κυρίου Ιησού Χριστού. Ο Ορθόδοξος Επίσκοπος επιβάλλεται να εκφράζει ακέραιη την αλήθεια της Ορθόδοξης πίστης.

Όσον αφορά την «πίστη στον Θεό», η Ορθόδοξη Εκκλησία ομολογεί τον Άγιο Τριαδικό Θεό, Πατέρα, Υιό και Άγιο Πνεύμα, σε αντίθεση με το Ισλάμ που απορρίπτει ρητά τόσο την Αγία Τριάδα όσο και την θεότητα του Κυρίου Ιησού Χριστού. Ανατρέχοντας στην Αγία Γραφή, διαβάζουμε τον Κύριο να αναφέρει: «Πας ο αρνούμενος τον Υιόν, ουδὲ τον Πατέρα έχει» (Α΄ Ιω. 2:23). Επομένως, η χρήση της έννοιας του «Θεού», αορίστως και αδιακρίτως, σε διαθρησκειακό πλαίσιο, χωρίς καμία θεολογική διευκρίνιση, αναδεικνύει το ασυγκράτητο συγκρητιστικό πνεύμα του προκαθημένου της Σερβικής Εκκλησίας.

Ακολούθως, ο Πατριάρχης εύχεται ο «Παντελεήμων Δημιουργός» να χαρίσει υγεία, ειρήνη και «πνευματική δύναμη». Η Εκκλησία προσεύχεται υπέρ όλου του κόσμου και πάντων των ανθρώπων. Ωστόσο, η ευχή διατυπώνεται στο πλαίσιο μίας αλλόθρησκης εορτής, δίνοντας την εντύπωση της επιδοκιμασίας του Κουρμπάν Μπαϊράμ.

Σχετικά με την εορτή του Κουρμπάν Μπαϊράμ (γιορτή των θυσιών) γνωρίζουμε ότι κορυφώνεται με τη θυσία ζώων προς ανάμνησιν της υπακοής του Αβραάμ. Όμως οι θυσίες της Παλαιάς Διαθήκης καταργήθηκαν με τη μία και μοναδική θυσία του Κυρίου Ιησού Χριστού επάνω στον Σταυρό. Σχετικά μας ενημερώνει η προς Εβραίους επιστολή του Αποστόλου Παύλου: «μιᾷ γὰρ προσφορᾷ τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκὲς τοὺς ἁγιαζομένους» (Εβρ. 10:14).

Επομένως, η όποια θετική αναφορά σε θρησκευτική εορτή που έχει ως κεντρικό συμβολισμό τη θυσία ζώου δημιουργεί ερωτήματα που σχετίζονται με την παράβλεψη της λυτρωτικής θυσίας του Κυρίου επάνω στον Σταυρό.

Τέλος, χρειάζεται να υπογραμμίσουμε ακόμα μία φορά ότι η ευχή του Ποιμενάρχη, με τον τρόπο που εκφράζεται, δημιουργεί την εντύπωση ότι αναγνωρίζει την ισλαμική λατρεία ως θεολογικά ισότιμη και ευλογημένη, ενώ η αποφυγή τέτοιων εντυπώσεων αποτελεί διαχρονική μέριμνα της Αγιοπατερικής παραδόσεως της Ορθοδοξίας.

Εν κατακλείδι, το ζήτημα δεν αφορά το σεβασμό προς τους μουσουλμάνους ως πρόσωπα, ούτε την ανάγκη ειρηνικής συνυπάρξεως. Η Ορθόδοξη Εκκλησία πάντοτε διδάσκει την αγάπη προς όλους τους ανθρώπους. Ο έντονος προβληματισμός και ανησυχία αφορά την διατύπωση ενός επίσημου Πατριαρχικού μηνύματος, το οποίο δημιουργεί την εσφαλμένη, αντιπατερική και αντορθόδοξη εντύπωση αποδοχής της θρησκείας του Ισλάμ. Η Ορθόδοξη μαρτυρία καλείται να συνδυάζει την αγάπη με την αλήθεια, ώστε να μην οδηγεί σε δογματικές αλλοιώσεις και η ειρηνική συνύπαρξη να μη μετατρέπεται σε διαθρησκειακό συγκρητισμό ή σε μία μορφή πανθρησκείας, όπου η μοναδικότητα της Αποκαλύψεως του Κυρίου διαστρέφεται με πλάνες, ψέματα και ετεροδιδασκαλίες.

Ευχόμαστε, με τη Χάρη του Αγίου Πνεύματος, να διαφυλαχθεί ακέραιη η ενότητα της Εκκλησίας μέσα στην Αλήθεια, πάντοτε με ταπείνωση και θερμή προσευχή. Αμήν.

• [1] https://www.imoph.org
• [2] https://www.paratiritis-news.gr

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI