Άρθρο της Παναγιώτας Κεμανετζή

Σκέψεις και προβληματισμοί με αφορμή το ΙΗ’ Πανελλήνιο Λειτουργικό Συμπόσιο

Περί συμποσίων ο λόγος

Ως συνέδριο (συμπόσιο) ορίζεται η σύσκεψη πολλών προσώπων με σκοπό τη λήψη αποφάσεων για σημαντικά ζητήματα. Ένα επιστημονικό συνέδριο, διεθνές ή εντός της Επικρατείας, έχει συνήθως χαρακτήρα διερευνητικό, ενημερωτικό, με εκτενή μελέτη και εμβάθυνση του αντικειμένου που πραγματεύεται. Παράλληλα, εργάζεται και για την επίλυση ή την εξομάλυνση των όποιων προβλημάτων εμφανίζονται είτε εγχώρια είτε διακρατικά.¹  

Ένα τέτοιο συνέδριο ήταν και το ΙΗ’ Πανελλήνιο Λειτουργικό Συμπόσιο Στελεχών Ιερών Μητροπόλεων, το οποίο διοργάνωσε² η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος στο Συνεδριακό Κέντρο της Ιεράς Μητροπόλεως Περιστερίου, υπό την αιγίδα του Αρχιεπισκόπου Αθηνών και πάσης Ελλάδος κ.κ. Ιερωνύμου με θέμα: «Το ήθος και ο χαρακτήρας της λατρείας της Ορθοδόξου Εκκλησίας».
Στο συνέδριο έλαβαν μέρος 77 εκπρόσωποι από 74 Ιερές Μητροπόλεις της Ελλάδος, συμπεριλαμβανόμενων Επισκόπων και Καθηγητών Θεολογικών σχολών της Ορθοδοξίας, που παρουσίασαν τις εργασίες τους από τις 6 – 8 Ιουνίου 2023.

Επί του ΙΗ’ Πανελληνίου Λειτουργικού Συμποσίου.

Όσον αφορά το ΙΗ’ Πανελλήνιο Λειτουργικό Συμπόσιο Στελεχών Ιερών Μητροπόλεων, οι ομιλητές του συνεδρίου, κατά τη διάρκεια των εργασιών, έκαναν εισηγήσεις σχετικά με το κεντρικό θέμα: «Το ήθος και ο χαρακτήρας της λατρείας της Ορθοδόξου Εκκλησίας».
Παραθέτουμε δύο χαρακτηριστικά αποσπάσματα με το ανάλογο σχόλιο:

 Απόσπασμα 1^ο:
«Λατρεία σημαίνει την υποταγή, τον σεβασμό κάποιου προς τον κατακτητή του. Κατά την έννοια αυτή, η λατρεία είναι η εγκάρδια και απόλυτη υποταγή και αφοσίωση της ψυχής του ανθρώπου προς τον Θεό…» επισήμανε ο Μητροπολίτης Καισαριανής, Βύρωνος και Υμηττού κ. Δανιήλ, Πρόεδρος της Οργανωτικής Επιτροπής και της Ειδικής Συνοδικής Επιτροπής Λειτουργικής Αναγεννήσεως.

Σχόλιο: Η ειδική συνοδική επιτροπή, της οποίας προεδρεύει ο Μητροπολίτης Καισαριανής, ιδρύθηκε προβάλλοντας, εκ πρώτης, ευγενή κίνητρα και προθέσεις, αλλά δικαίως έφερε την αντίδραση του π. Θεοδώρου Ζήση, καθώς «επί τόσους αἰῶνες μεγάλοι Ἅγιοι καί Πατέρες, καί στούς καιρούς μας σύγχρονοι Ἅγιοι καί Γέροντες, δέν κατάλαβαν, δέν συνέλαβαν τήν ἀνάγκη τῆς ἀνανεώσεως· ἡ Ἐκκλησία φαίνεται ὅτι βρισκόταν σέ ἕνα εἶδος ἀπραξίας, παραδοσιαρχίας, συντηρητισμοῦ, νάρκης· τό Ἅγιο Πνεῦμα ἐκοιμᾶτο, δέν ἐνεργοῦσε, ὁ Χριστός ἐκάθευδε, γιά νά χρησιμοποιήσουμε ἄλλη πατερική ἔκφραση. Ἔρχονται λοιπόν τώρα οἱ ἀνανεωτές, γιά νά σώσουν τήν Ἐκκλησία ἀπό τήν παλαιότητα καί τόν συντηρητισμό, νά τήν κάνουν σύγχρονη, δυναμική, προοδευτική. Συγκαλοῦνται κάθε χρόνο, ὑπό τήν εὐθύνη αὐτῆς τῆς εἰδικῆς συνοδικῆς ἐπιτροπῆς, λειτουργικά συνέδρια, καί ὁρίζονται εἰσηγητές, κυριαρχικά ἀπό τους κύκλους τῶν ἀνανεωτῶν, ὥστε νά δίδεται ἡ ἐντύπωση ὅτι ἡ θεολογική ἐπιστήμη, οἱ εἰδικοί λειτουργιολόγοι, συμφωνοῦν καί ὑπερθεματίζουν γιά τίς σχεδιασθεῖσες καί ἀποφασισθεῖσες λειτουργικές ἀλλαγές».³ 

Στη συνέχεια, ανατρέξαμε στο επιστημονικό βιβλίο του Γ. Μαντζαρίδη, «Χριστιανική Ηθική ΙΙ», το οποίο ορίζει την έννοια της υπακοής στην Εκκλησία: «Η υπακοή στη χριστιανική ζωή δεν ταυτίζεται με την πειθαρχία, αλλά διαφέρει ριζικά από αυτήν… Προϋπόθεση της αληθινής υπακοής είναι η ελευθερία. Χωρίς αυτήν, η υπακοή είναι δουλεία».⁴ Το κείμενο δεν φαίνεται να συνάδει με τα λεγόμενα του Μητροπολίτη, ο οποίος κάνει λόγο για υποταγή, που σαν έννοια είναι συνώνυμη της δουλείας. Και δεν διευκρινίζεται ικανοποιητικά αν αυτή η λατρεία σημαίνει πλήρη αποδοχή άνευ όρων, ακόμα και σε περίπτωση κακοδοξίας (για παράδειγμα στα πλαίσια του Οικουμενισμού). 

Απόσπασμα 2^ο 
«Η βιβλική έννοια της καθαρότητας έχει ανθρωποκεντρικό χαρακτήρα. Σε κατάσταση ακαθαρσίας περιέρχεται κανείς μέσα από συνθήκες που σχετίζονται με τη ζωή του· είτε αυτές αφορούν το σώμα του (γενετήσια διαδικασία, αρρώστια, θάνατος), είτε αφορούν τη συμπεριφορά του (αμαρτία). Αυτό σημαίνει ότι για την ακαθαρσία δεν ευθύνεται κάποιος δαίμονας ή κάποιος άλλος εξωγενής παράγοντας. Αυτή η αντίληψη είναι απόλυτα συμβατή με τη βιβλική θεώρηση του ανθρώπου ως αποκλειστικά υπευθύνου για το κακό στον κόσμο», ανέφερε ο κ. Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, Ομότιμος Καθηγητής της Θεολογικής Σχολής του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης στο θέμα: «Περί καθαρού και ακαθάρτου στην Χριστιανική Λατρεία».

Σχόλιο: Σε μία μελέτη⁵ της, η Μαρία Παζάρσκη, Δρ. Θεολογίας του ΑΠΘ, χρησιμοποιώντας το υλικό που παρουσιάστηκε στο 13ο Διεθνές Επιστημονικό Συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Βιβλικών Θεολόγων στις Σέρρες (7-9 Νοεμβρίου 2014) με θέμα: «ο Σατανάς στην Αγία Γραφή: Άγγελοι και Πνεύματα στην Αγία Γραφή», αναφέρει, μεταξύ άλλων, ότι για τα δεινά του Ιώβ είχε εκχωρήσει δικαιώματα ο Κύριος στον Σατανά, προκειμένου να του φέρει συμφορές, χωρίς ωστόσο να πειράξει τη ζωή του. Στο άρθρο της υπογραμμίζεται η παρουσία του σατανά και ως γενική έννοια αλλά και ως συγκεκριμένη οντότητα που αποτελεί την αιτία των συμφορών σε βιβλικά πρόσωπα. 

Παλαιοδιαθηκικός, επίσης, είναι και ο όφις, μέσω του οποίου ο Σατανάς παραπλανεί την Εύα, ώστε να δοκιμάσει τον απαγορευμένο καρπό.

Τρόπον τινά, οι παραπάνω αναφορές διαφοροποιούνται από την προαναφερθείσα τοποθέτηση του καθηγητή κ. Κωνσταντίνου, ο οποίος υπήρξε για ένα διάστημα και Αντιπρόεδρος του σωματείου Θεολόγων «ΚΑΙΡΟΣ». Να υπενθυμίσουμε σε αυτό το σημείο, πως ο σύνδεσμος «ΚΑΙΡΟΣ» καταγγέλθηκε⁶ από την ΠΕΘ (Πανελλήνια Ένωση Θεολόγων) για το ότι προάγει τον φάκελο του μαθητή στο μάθημα των Θρησκευτικών, καταργώντας ουσιαστικά τη διδαχή της Ορθόδοξης πίστης. 

Διαμαρτυρίες στην ομιλία του Μητροπολίτη Περιστερίου

Η Μητρόπολη Περιστερίου δεν φείδεται εκδηλώσεων . Εκτός απο το προαναφερθέν συμπόσιο, έχει φιλοξενήσει και άλλες ομιλίες και συνέδρια ενώ τελευταία είχε βρεθεί στο  επίκεντρο του ενδιαφέροντος με μία ομιλία που προκάλεσε αίσθηση.    

Συγκεκριμένα^, μια  τοποθέτηση του Μητροπολίτη Περιστερίου Γρηγορίου, στην ομιλία του, τον Μάιο του 2023, στο ίδιο συνεδριακό κέντρο, με θέμα: Η θέση του Εσταυρωμένου στην Εκκλησία  ξεσήκωσε κύμα αντιδράσεων , καθώς σύμφωνα  με τον Σεβασμιώτατο, ο Εσταυρωμένος δεν είχε καμία θέση πίσω από την Αγία Τράπεζα. 

Επί 3.30 ώρες ο Επίσκοπος προσπαθούσε, ⁸  εν μέσω έντονων διαμαρτυριών από το κοινό, να εξηγήσει γιατί αφαίρεσε τον Τίμιο Σταυρό πίσω από την Αγία Τράπεζα. «Είναι παράδοση μόλις 100 ετών» ανέφερε «και αποτελεί νεωτερισμό, ο οποίος επιβλήθηκε από τους παπικούς» (αποκαλύπτεται, όμως, στην ομιλία ότι ο Σταυρός ήταν τοποθετημένος στην Αγία Τράπεζα από το 1416, σύμφωνα με τον Άγιο Συμεών, ενώ και ο αείμνηστος καθηγητής Ι. Φουντούλης είχε κάποτε διαψεύσει ότι το επέβαλαν οι παπικοί). 

Όταν, ωστόσο, ρωτήθηκε από Θεολόγους γιατί δεν ασχολείται με άλλα φλέγοντα θέματα, όπως με την παναίρεση του Οικουμενισμού, με την παγκοσμιοποίηση, με τη διάλυση της οικογένειας και με την επιβολή νεοταξικών δεδομένων, πάρα μόνο με τον Εσταυρωμένο  -που τελευταία πολεμείται συστηματικά- απέφυγε να απαντήσει στοχευμένα. 

Επιπλέον, κατά τη διάρκεια της παρέμβασης του κοινού, αναφέρθηκε ότι, σύμφωνα με μαρτυρίες ομογενών, ο Αμερικής Ελπιδοφόρος έχει βγάλει τον Εσταυρωμένο από τον Μητροπολιτικό ναό και τον έχει μεταφέρει σε παρεκκλήσι, ενώ στο ίδιο μήκος κύματος κινείται και ο Οικουμενικός Πατριάρχης όταν λειτουργεί στο Φανάρι. 

Κλείνοντας την επεισοδιακή ομιλία του, ο Μητροπολίτης Περιστερίου ενημέρωσε ότι την περίφημη φράση «Τον Πάπα να καταράσθε…» δεν την ανέφερε ο Άγιος Κοσμάς ο Αιτωλός αλλά ο… Πρωθυπουργός της Ελλάδος την περίοδο της δεκαετίας του 1840, Ιωάννης Κωλέττης.

Έχοντας ως σημείο αναφοράς το γεγονός ότι στα πλαίσια του Οικουμενισμού ο Πάπας παρουσιάζεται από τους Ποιμενάρχες μας ως «η Αυτού Αγιότης», του οποίου την πνευματική ηγεσία ⁹ έχει «ανάγκη» όλος ο κόσμος, ανατρέξαμε σε εγκυκλοπαιδικά έργα προς ταυτοποίηση ειδήσεων. Αλιεύσαμε τις εξής πληροφορίες: Επί πρωθυπουργίας Κωλέττη ίσχυαν οι αρχές της εκκλησιαστικής ρυθμίσεως του 1833 (καισαροπαπικής  προελεύσεως) που διευθετούσαν τη διοίκηση της Ιεράς Συνόδου της Ελλάδας και τη σχέση της με την κυβέρνηση. Τον Ιανουάριο του 1845, το εκκλησιαστικό ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο, με τους εκπροσώπους του Ρωσικού κόμματος, της Ιεράς Συνόδου και της Ριζαρίου σχολής, ώστε να επανεξεταστεί το θέμα με νέα νομοθεσία που θα έδινε περισσότερη αυτονομία στην Εκκλησία (με τη ρύθμιση του 1833 η Εκκλησία δεν είχε πολλές εξουσίες ούτε ήταν αυτόνομη).

Η Επιτροπή που συγκλήθηκε για να κάνει τις τροποποιήσεις κατέθεσε ένα πόρισμα, ώστε να ενσωματωθεί στο νέο νομοσχέδιο που θα άλλαζε τις ισχύουσες διατάξεις.

Ο Κωλέττης απέφυγε να το υποβάλλει για να μην έρθει σε ρήξη με τις Παπικές δυνάμεις της Ευρώπης που τον στήριζαν. Με άλλα λόγια, δεν επιθυμούσε την τροποποίηση της εκκλησιαστικής ρύθμισης του 1833, και για αυτόν τον λόγο δεν εμφανίστηκε στη Βουλή όταν γινόταν η συζήτηση για το νέο νομοσχέδιο. Κατηγορήθηκε, δε, από τους εκπροσώπους του Ρωσικού κόμματος και από τον Διευθυντή της Ριζαρίου, Νεόφυτο Δούκα, ότι προωθεί τα συμφέροντα του παπισμού, ενώ μετά την ψήφιση του νομοσχεδίου οι ρωσόφιλοι δημοσίευσαν άρθρα που μιλούσαν ανοικτά για ύπαρξη εταιρειών που υπονόμευαν την Ορθοδοξία.¹⁰

Έχοντας υπόψιν τα παραπάνω, σε συνδυασμό με την καίρια και εμπεριστατωμένη επ’ αυτού τοποθέτηση¹¹ του πρωτοπρεσβυτέρου Θεοδώρου Ζήση, αναρωτιόμαστε πώς προκύπτει η πληροφορία ότι ο γαλλόφιλος Κωλέττης είχε αναφωνήσει -με αγανάκτηση- την φράση η οποία αποδίδεται στον Πατροκοσμά.

Επίλογος: 

Μελετώντας τις εισηγήσεις των συνέδρων της τριήμερης εκδήλωσης αλλά και τις ομιλίες γενικά και ειδικά, προκαλείται μία διανοητική διαδικασία που εγείρει την απαίτηση για περαιτέρω έρευνα και ταυτοποίηση στοιχείων και πληροφοριών. Αυτοδικαίως, το ερώτημα που γεννιέται, μέσα από την διεργασία αναζήτησης της αλήθειας, είναι το εξής: τελικά τα λειτουργικά συμπόσια έχουν χαρακτήρα ενημερωτικό, αφυπνιστικό και υποστηρικτικό ως προς την Πίστη μας ή αποτελούν την κοιτίδα της «ανάπλασης» και «αναγέννησης» -στα οικουμενιστικά πρότυπα – της Ορθοδοξίας, στοχεύοντας στη σταδιακή αλλοίωση του χαρακτήρα Της; 

Ας αναρωτηθούμε περί αυτού και ας είμαστε σε πνευματική επαγρύπνηση γιατί, δυστυχώς, οι ένθερμοι υποστηρικτές του Οικουμενισμού καιροφυλακτούν ως “εν ενδύμασι προβάτων λύκοι άρπαγες” (Ματθ. 7,15).

• [1 ] Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, Αθήνα 2000 , τόμος 56, σ. 416. 
• [2] https://www.orthodoxianewsagency.gr
• [3] (183 Πρωτοπρ. Θεοδώρου Ζήση, Νεοβαρλααμισμός ἡ «Λειτουργική Ἀναγέννηση», Θεοδρομία, τεῦχος Δ 4, ὈκτώβριοςΔεκέμβριος 2002, σ. 463.)
• [4] Γεώργιου  Ι. Μαντζαρίδη : Χριστιανική Ηθική ΙΙ , « Πειθαρχία και υπακοή», «Υπακοή και ελευθερία»,  Έκδόσεις Πουρνάρα, Θεσσαλονίκη 2010 , σ. 202-203 
• [5]  https://ejournals.lib.auth.gr
• [6] https://tasthyras.wordpress.com
• [7] https://www.ekklisiaonline.gr
• [8] (2) Facebook Live | Facebook
• [9] Υπεράνω της Εκκλησίας ο Πάπας για τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο | Κατάνυξη (katanixi.gr)
• [10] Ιστορία του Ελληνικού Έθνους: Νικηφόρος Διαμαντούρος, «Η αντιμετώπιση του Εκκλησιαστικού ζητήματος» Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., 1977, τόμος ΙΓ, σελ 120 -122
• [11] “Τον πάπα να καταράσθε”. Το είπε ο Άγιος Κοσμάς; [ΒΙΝΤΕΟ 2014] | Κατάνυξη (katanixi.gr)
  

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI