Άρθρο της Πασχαλίδου Μαρίας

Από το Υπουργείο Οικονομικών στην Ψηφιακή Διακυβέρνηση

Εισαγωγικά

Σύμφωνα με το άρθρο 11 του νόμου 4727 (ΦΕΚ 184 -Α- 23/9/2020), ο προσωπικός αριθμός (ΠΑ) καθιερώνεται ως αριθμός υποχρεωτικής επαλήθευσης της ταυτότητας των φυσικών προσώπων στις συναλλαγές τους με τους φορείς του δημόσιου τομέα. Αποτελείται από δώδεκα (12) αλφαριθμητικά στοιχεία, εκ των οποίων τουλάχιστον τα εννέα (9) είναι αριθμητικά, και χορηγείται άπαξ στο φυσικό πρόσωπο. Ο ΠΑ δεν μεταβάλλεται και απενεργοποιείται με τον θάνατο ή την κήρυξη σε αφάνεια του φυσικού προσώπου.  Χορηγείται υποχρεωτικά σε κάθε φυσικό  πρόσωπο που δικαιούται Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (Α.Φ.Μ.) ή  Αριθμό Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.), σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.

Ο Π.Α. θα είναι ο μοναδικός αριθμός που θα ταυτοποιεί τους πολίτες απέναντι στις κρατικές υπηρεσίες και θα χρησιμοποιείται σε όλες τις ηλεκτρονικές και φυσικές – προσωπικές συναλλαγές τους με το Δημόσιο, με στόχο να βάλει τέλος στη διαδικασία προσκόμισης εγγράφων και πιστοποιητικών στις δημόσιες υπηρεσίες, ακόμα και για τις απλές διεργασίες, ενώ παράλληλα αναχαιτίζει τη γραφειοκρατία. Θα αποτελεί τομή στην ζωή των πολιτών, αναμένεται να τεθεί σύντομα σε εφαρμογή σύμφωνα με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, θα είναι υποχρεωτικός, αλλά ακόμη δεν έχει αποφασιστεί από πότε θα συμβεί αυτό.

Ουσιαστικά, ο Π.Α. θα καλύψει όλους τους άλλους αριθμούς που χρησιμοποιούνται στην καθημερινότητα (ΑΦΜ, ΑΜΚΑ κ.λπ.), χωρίς ωστόσο να καταργεί τον ΑΦΜ που έχουν περίπου 9 εκατομμύρια φορολογούμενοι, καθώς θα αποτελεί τον βασικό πυλώνα του Π.Α. Ένα πρόσθετο όφελος με την εισαγωγή του προσωπικού αριθμού είναι και ότι ο πολίτης θα αποκτήσει ενιαία εικόνα στα επιμέρους μητρώα του Δημοσίου, καθότι μέχρι σήμερα μπορεί να υπάρχουν διαφορές μεταξύ επιμέρους στοιχείων. 

Από το Υπουργείο Οικονομικών στην Ψηφιακή Διακυβέρνηση

Από το εξαιρετικό άρθρο «Μια έρευνα για τον προσωπικό αριθμό», που δημοσίευσε η ιστοσελίδα «Εστία Πατερικών Μελετών», αντλούμε τα παρακάτω διευκρινιστικά τα οποία και ενσωματώνουμε στο παρόν άρθρο: 

«Τα πεδία ενδιαφέροντος του Υπουργείου Οικονομικών συγκέντρωσαν όλες τις νέες τεχνολογίες για την καταγραφή, έλεγχο και επεξεργασία της οικονομικής ζωής του τόπου. Βέβαια, αναπτύχθηκαν παράλληλα και άλλες ψηφιακές υπηρεσίες και συστήματα από άλλους οργανισμούς και Υπουργεία, αλλά όχι στον βαθμό που αυτό συνέβη στον τομέα των οικονομικών.

Έτσι, καθώς το ελληνικό δημόσιο οργανωνόταν γύρω από την οικονομία, και τα συστήματά του εξελίχθηκαν και αυξήθηκαν στην ψηφιακή σφαίρα, «έφτασε η ώρα» να δημιουργηθεί ένα νέο Υπουργείο (Ψηφιακής Διακυβέρνησης), που θα παραλάβει τις σχετικές υπηρεσίες και τον τρόπο λειτουργίας τους από το Υπ. Οικονομικών για να τις αξιοποιήσει στο σύνολο των σχέσεων του Δημοσίου με τον πολίτη και τις επιχειρήσεις. Πραγματοποιήθηκε μία μεταμόσχευση: Η καρδιά του Υπ. Οικονομικών χτυπά πλέον σε όλο το Ελληνικό Δημόσιο.

Το ΥΨΔ (υπουργείο ψηφιακής διακυβέρνησης) παρέλαβε έναν οργανισμό που αναπτυσσόταν σε βάθος δεκαετιών. Ήταν αδύνατο να αρχίσει πάλι από το μηδέν. Γι’ αυτό και όλα περιστρέφονται γύρω από το taxisnet, την ΑΑΔΕ και τον ΑΦΜ. Για τον ΑΦΜ ειδικά, διαβάζουμε την ενδιαφέρουσα πληροφορία από το μακρινό 1998: «Ο νέος Αριθμός Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) των Φυσικών, Νομικών Προσώπων και Ενώσεων Προσώπων περιλαμβάνει εννέα (9) αριθμητικά ψηφία. Για όσους διενεργούν ενδοκοινοτικές συναλλαγές ή συναλλαγές με Τρίτες Χώρες, ο ΑΦΜ μπορεί να περιλαμβάνει πριν από τα αριθμητικά ψηφία μέχρι και τρεις ακόμη χαρακτήρες» (ΥΑ 1027411/842/ΔΜ. ΦΕΚ Β193/3-3-1998, Άρθ. 1.1)!

Γνωρίζουμε ήδη ότι ο Προσωπικός Αριθμός είναι ένας επαυξημένος ΑΦΜ, αλλά δεν περιμέναμε ότι τα 3 ψηφία και μάλιστα προ του αριθμού να έχουν ήδη προβλεφθεί εδώ και 3 δεκαετίες! Και μάλιστα για τις εκτός Ελλάδος συναλλαγές. Σαν να λέμε ότι είναι το πρόθεμα που τον κάνει αναγνωρίσιμο στο εξωτερικό. Η ανωτέρω απόφαση τελικά καταργήθηκε με την έναρξη της ΥΑ 1006/2014 που καθιέρωσε τον αποκλειστικά εννεαψήφιο ΑΦΜ. Μέσα σ’ αυτήν την δεκαπενταετία πάντως, είναι πολύ πιθανόν να έχει αναπτυχθεί το σύστημα με τους τρεις επιπλέον χαρακτήρες και να τέθηκε σε αδράνεια με την άνω διαταγή, μέχρι νεωτέρας. Σε κάθε περίπτωση η «σύμπτωση» είναι αξιοσημείωτη και χρήζει διερεύνησης».

Κώδικας ψηφιακής διακυβέρνησης

Σύμφωνα με το σχέδιο νόμου περί του «Κώδικα ψηφιακής διακυβέρνησης», σκοπός του παρόντος Κώδικα (ο ν. 4727/2020), που τέθηκε σε διαβούλευση από 10/7/2020 έως 17/7/2020, είναι «η ολοκληρωμένη ρύθμιση όλων των θεμάτων που άπτονται της ψηφιακής διακυβέρνησης, και ιδίως εκείνων που σχετίζονται με τη χρήση των Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνίας (ΤΠΕ) από τους φορείς του δημόσιου τομέα για τις ανάγκες της λειτουργίας τους, καθώς και η υποστήριξη της άσκησης των αρμοδιοτήτων και των συναλλαγών τους με φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες».

 Επίσης «Θεσπίζονται η υποχρέωση της χρήσης ΤΠΕ από τους φορείς του δημόσιου τομέα στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, για τις ανάγκες της λειτουργίας τους και την υποστήριξή τους στην παροχή υπηρεσιών σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα ή νομικές οντότητες, καθώς και το δικαίωμα των τελευταίων να συναλλάσσονται με τους φορείς του δημόσιου τομέα μέσα από ΤΠΕ».

Στο πρώτο κεφάλαιο του νόμου καθορίζονται ο σκοπός, το πεδίο εφαρμογής, οι ορισμοί των νομικών οντοτήτων και οι γενικές αρχές ψηφιακής διακυβέρνησης. 

Στο δεύτερο κεφάλαιο αναλύεται το σύστημα διακυβέρνησης, όπως η βίβλος ψηφιακού μετασχηματισμού, η υψηλή επιτροπή ψηφιακού μετασχηματισμού, η συντονιστική επιτροπή ψηφιακού μετασχηματισμού, το εκτελεστικό δίκτυο ψηφιακού μετασχηματισμού, οι υπηρεσίες ψηφιακής διακυβέρνησης στα υπουργεία, καθώς και τους ετήσιους διαγωνισμούς και τα βραβεία ψηφιακής διακυβέρνησης.

Από το 11^ο άρθρο που αποτελεί μόνο του το τρίτο κεφάλαιο του Α΄ μέρους του σχεδίου νόμου το οποίο και αναλύει τον Προσωπικό αριθμό, (το οποίο συγκέντρωσε 6 σχόλια, τα οποία και δεν ενσωματώθηκαν τελικά στο κείμενο του νόμου), αντλούνται τα εξής ενδιαφέροντα: 

«1. Καθιερώνεται υποχρεωτικά προσωπικός αριθμός (ΠΑ) ως αριθμός ταυτοποίησης των φυσικών προσώπων στις συναλλαγές τους με τους φορείς του δημόσιου τομέα. Ο ΠΑ αποτελείται από εννέα (9) αριθμητικά ψηφία, και χορηγείται άπαξ στο φυσικό πρόσωπο.

Ο ΠΑ δεν μεταβάλλεται, και απενεργοποιείται με τον θάνατο ή την κήρυξη σε αφάνεια του φυσικού προσώπου.

2. Ο ΠΑ χορηγείται υποχρεωτικά σε κάθε φυσικό πρόσωπο που δικαιούται Αριθμό Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ) ή Αριθμό Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (ΑΜΚΑ), σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία.

3. Η χορήγηση του ΠΑ δεν συνεπάγεται αυτοδικαίως την απονομή δικαιωμάτων ή την επιβολή υποχρεώσεων στον κάτοχό του, οι όροι και οι προϋποθέσεις των οποίων ρυθμίζονται από την κείμενη φορολογική, εργατική και ασφαλιστική νομοθεσία.

4. Η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων Δημόσιας Διοίκησης (Γ.Γ.Π.Σ.Δ.Δ.) είναι αποκλειστικά αρμόδια για ταυτοποίηση των φυσικών προσώπων μεταξύ των μητρώων του Δημόσιου τομέα για την αντιστοίχιση των ΠΑ, ΑΦΜ και ΑΜΚΑ και την διαλειτουργικότητα των πληροφοριακών συστημάτων των αρμόδιων φορέων μέσω του Κέντρου Διαλειτουργικότητας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 48 του ν. 4623/2019 (Α’ 134), τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων (EE L 119) και τον ν. 4624/2019 (Α΄137). Η ΓΓΠΣ για τους σκοπούς της ταυτοποίησης των φυσικών προσώπων είναι υπεύθυνη επεξεργασίας και τηρεί το Μητρώο Προσωπικού Αριθμού. Το Μητρώο Προσωπικού Αριθμού περιλαμβάνει τα στοιχεία που είναι απολύτως αναγκαία για την ταυτοποίηση του φυσικού προσώπου, όπως όνομα, επώνυμο, μητρώνυμο, πατρώνυμο , Αριθμό Δελτίου Ταυτότητας, ΑΜΚΑ ,ΑΦΜ. Η έκδοση του Π.Α. γίνεται μέσω του πληροφοριακού συστήματος της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.) η οποία για τον σκοπό αυτό είναι η εκτελούσα την επεξεργασία.

 5. Ο ΑΦΜ, ο οποίος έχει χορηγηθεί σε φυσικά πρόσωπά, αποτελεί τον ΠΑ αυτών. Σε όσα φυσικά πρόσωπα έχει χορηγηθεί μόνο ο ΑΜΚΑ, εφεξής χορηγείται και ο ΠΑ, σύμφωνα με την διαδικασία που ορίζεται στην απόφαση της παρ. 8.

6. Οι φορείς του δημοσίου τομέα που χρησιμοποιούν και τηρούν τον Π.Α. με σκοπό την παροχή δημόσιων υπηρεσιών, την εν γένει διεκπεραίωση των υποθέσεων των πολιτών και την άσκηση των αρμοδιοτήτων τους είναι αυτοτελώς Υπεύθυνοι Επεξεργασίας 

7. Ο ΠΑ θα αντικαταστήσει τον ΑΦΜ και τον ΑΜΚΑ των φυσικών προσώπων σταδιακά και με πλήρη αντικατάσταση εντός μιας διετίας.

8. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται η διαδικασία χορήγησης του ΠΑ, και ιδίως οι υπηρεσίες διεκπεραίωσης, τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και οι υπηρεσίες ελέγχου αυτών, οι λόγοι αναστολής του, το χρονοδιάγραμμα της προβλεπόμενης στην παρ. 7 αντικατάστασης, καθώς και κάθε τεχνική ή άλλη λεπτομέρεια για την εφαρμογή του παρόντος». 

Στα 107 άρθρα γίνεται αναλυτική αναφορά στην ψηφιακή διακυβέρνηση, όπως στην ψηφιακή σχέση κράτους πολίτη, στην επικοινωνία και στους ιστότοπους, στην ψηφιακή προσβασιμότητα, στην διαφάνεια, όπως ορίζεται στις Ευρωπαϊκές οδηγίες, διαλειτουργικότητα και υποδομές, μητρώα ψηφιακής διακυβέρνησης, Ανάπτυξη ψηφιακού οικοσυστήματος 5G στην Ελλάδα μέσω καινοτόμων επενδυτικών εργαλείων και άλλες διατάξεις.   

Ο νόμος στην τελική του μορφή αποτελείται από 237 άρθρα και 13 παραρτήματα με το 11^ο άρθρο σε περίοπτη θέση, αλλά παρόλες τις εξαγγελίες, δεν αναλύει τα υποσχόμενα, αλλά αναθέτει τα σχετικά με τη χορήγηση στο ΠΔ που περιμένουμε. Το σχέδιο του ΠΔ για το θέμα γράφει: «Στην περίπτωση που το φυσικό πρόσωπο δεν διαθέτει ενεργό Α.Φ.Μ., αλλά διαθέτει ενεργό Α.Μ.Κ.Α., η Γ.Γ.Π.Σ.Ψ.Δ. (Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων Ψηφιακής Διακυβέρνησης) , κατόπιν αιτήματος του φυσικού προσώπου, ειδοποιεί την Α.Α.Δ.Ε. μέσω διαλειτουργικότητας, προκειμένου να προχωρήσει στην απόδοση Α.Φ.Μ. με βάση τα επιβεβαιωμένα στοιχεία του φυσικού προσώπου. Η Γ.Γ.Π.Σ.Ψ.Δ. ενημερώνεται για τον Α.Φ.Μ. του προσώπου από την Α.Α.ΔΕ. μέσω διαλειτουργικότητας και ακολούθως παράγει τα πρώτα τρία (3) αλφαριθμητικά ψηφία, ολοκληρώνοντας την έκδοση του Π.Α.». Άρα στον αρχικό σχεδιασμό ο ΠΑ ταυτίζεται με τον ΑΦΜ και εκδίδεται από την ΑΑΔΕ, που είναι η αρμόδια, και μέσω διαλειτουργικότητας ανατίθεται η έκδοση του ΠΑ στην ΓΓΠΣΨΔ.

Όταν επίσης μιλά για αντικατάσταση του ΑΦΜ και του ΑΜΚΑ εντός διετίας τι υπονοεί! Αντικατάσταση σημαίνει κατάργηση; Σε αυτήν την ερώτηση απαντά πολύ στοχευμένα η «Εστία Πατερικών Μελετών»: 

«Πράγματι, η δημιουργία μητρώου ΠΑ εξασφαλίζει αντικατάσταση αλλά χωρίς κατάργηση. Εάν καταργηθούν ΑΜΚΑ και ΑΦΜ, τότε θα χρειαστεί επανασχεδιασμός των συστημάτων, πράγμα μάλλον απίθανο, γιατί θα πρέπει να ξεκινήσουν όλα από την αρχή. Τί νόημα θα είχε άλλωστε ένα Μητρώο με κατηργημένους τομεακούς αριθμούς; Η κατάργηση επίσης θα επανάφερε την έωλη λογική του ΕΚΑΜ «όλα ένα». Ας θυμηθούμε τη δήλωση Παπαστεργίου στη Βραδυνή: «σκοπός είναι να καταργηθούν σιγά-σιγά τα άλλα 4 (τομεακοί αριθμοί). Δεν θέλαμε να γίνει αυτό σε μία νύχτα… Στην πράξη ο Προσωπικός Αριθμός… θα εξαφανίσει τους υπόλοιπους αριθμούς, οι οποίοι θα είναι κάπου χωμένοι στα μητρώα». Άρα για λίγα χρόνια ακόμα θα χρησιμοποιούνται ΑΜΚΑ και ΑΦΜ στις συναλλαγές μας για ταυτοποίηση και μετά ξεκινά η δικτατορία του Π.Α. Προσοχή: θα καταργηθούν στις συναλλαγές μας, όχι όμως και από τα Μητρώα των φορέων τους».

Γιατί ο ΑΦΜ;

Από την ανάλυση που προηγήθηκε και αν αντιλαμβανόμαστε σωστά τη λογική και τον μηχανισμό του ΠΑ, αυτός εξαρτάται περισσότερο από τη διαλειτουργικότητα και λιγότερο από τον ΑΦΜ. Γιατί επιλέγεται τελικά ο ΑΦΜ ως το κυρίως σώμα του ΠΑ, ενώ θα μπορούσε να είναι ένας οποιοσδήποτε άλλος αριθμός; Ταυτίζεται ο ΠΑ με τον ΑΦΜ;

Τα δεδομένα είναι τα εξής:

α. Ο ΑΦΜ ήδη χρησιμοποιείται από τα συστήματα στις ηλεκτρονικές μας συναλλαγές ως στοιχείο επαλήθευσης.

β. Από 1998 έως το 2014 ο ΑΦΜ είχε δυνατότητα επέκτασης του αριθμού των ψηφίων του κατά τρία για τις εκτός Ελλάδος συναλλαγές. Είναι πιθανό να αναπτύχθηκαν τα συστήματα με τρόπο ώστε εμείς να χρησιμοποιούμε μόνο τα τελευταία 9 ψηφία -τον παραδοσιακό ΑΦΜ- επειδή τα τρία πρώτα είναι εξ ορισμού μηδενικά (0). Να γράφουμε δηλαδή τον ΑΦΜ εννεαψήφιο, πχ. 888777444, αλλά το σύστημα να τον αναγνωρίζει ως 000888777444.

γ. Εάν ταυτίζονται, τότε δεν θα έπρεπε να περιλαμβάνεται ο ΑΦΜ στο Μητρώο ΠΑ.

δ. Το υπό διαβούλευση άρθρο 11 περί Π.Α. του Ν/Σ για τον Κώδικα Ψηφιακής Διακυβέρνησης που είδαμε πάνω ταύτιζε ΠΑ και ΑΦΜ και μάλιστα τον καθόριζε ως εννεαψήφιο. Ωστόσο αυτό δεν εγκρίθηκε.

(Συνεχίζεται)

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI