Άρθρο του πρωτοπρ. Νικολάου Μανώλη

Μόνο ο καθαρός νους από πλάνες και τις προκαταλήψεις του κοσμικού φρονήματος, βλέπει και θαυμάζει τη δημιουργία του Θεού και χαίρεται.

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr


Α΄ Μέρος.

Από το Αγιογραφικό κείμενο του Ευαγγελιστή Ματθαίου διαβάζουμε: Ο λύχνος του σώματος καί τό εσωτερικό φώς. «Ὁ λύχνος τοῦ σώματός ἐστιν ὁ ὀφθαλμός. ἐάν οὖν ὁ ὀφθαλμός σου ἁπλοῦς ᾖ, ὅλον τό σῶμά σου φωτεινόν ἔσται· ἐάν δέ ὁ ὀφθαλμός σου πονηρός ᾖ, ὅλον τό σῶμά σου σκοτεινόν ἔσται. εἰ οὖν τό φῶς τό ἐν σοί σκότος ἐστί, τό σκότος πόσον;»1. Ο λύχνος του σώματος είναι ο οφθαλμός. Εάν δέ ο οφθαλμός σου είναι υγιής, όλο τό σώμα σου θά είναι φωτεινό. Εάν δέ ο οφθαλμός σου είναι βλαμμένος καί τυφλωμένος, όλο τό σώμα σου θά είναι σκοτεινό. Εάν δέ τό εσωτερικό σου φώς (ο νούς, η συνείδηση) είναι σκοτάδι, τό σκοτάδι πόσο θα είναι;. (Η μετάφραση του κειμένου από τον μακαριστό Νικόλαο Σωτηρόπουλο).

Ο λύχνος που φωτίζει αδελφοί μου, την ψυχή μας είναι ο νους, το λογικό που μας έχει δώσει ο Θεός. Εάν λοιπόν ο οφθαλμός είναι γερός και καθαρός, τότε όλο το σώμα, θα είναι φωτεινό. Διότι, μόνο έτσι θα φωτίζεται η ψυχή μας, εάν ο νους μας και η καρδιά μας δεν έχουν τυφλωθεί από την προσκόλληση στους θησαυρούς της γης. Εάν όμως το φως που μας έδωσε ο Θεός, δηλαδή το νου μας και τη συνείδησή μας, τα διατηρούμε στο σκοτάδι εξαιτίας της προσκολλήσεως στα υλικά αγαθά, τότε το ηθικό σκοτάδι της ψυχής μας, πόσο πυκνό και αδιαπέραστο θα είναι; 

Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος, μας λέει2: «Εάν λοιπόν, δεν αντιλήφθηκες τι είναι τέλος πάντων η βλάβη του νου, να το καταλάβεις από τα υλικά πράγματα, διότι ό,τι είναι ο οφθαλμός για το σώμα, αυτό είναι ο νους για την ψυχή». Αναφέρει το νου και μας λέει γι’ αυτόν ότι γίνεται ολότελα υπόδουλος και αιχμάλωτος, αλλά αυτό δεν ήταν εύκολα κατανοητό από τους περισσότερους ανθρώπους, έτσι έστρεψε τη διδασκαλία προς τα εξωτερικά. Επικεντρώθηκε στα πράγματα που είναι περισσότερο αντιληπτά με τις αισθήσεις μας και τα καθημερινά μας βιώματα, ώστε διαμέσου αυτών να κατανοήσουμε και τα πνευματικά θέματα. Πόσο πολύτιμη είναι η όραση αδελφοί μου, όσο έχουμε γερούς τους οφθαλμούς μας, διότι εάν χάσουμε την όρασή μας δεν βρίσκουμε καμία ωφέλεια από την υπόλοιπη ζωή μας. Όταν τυφλωθούν τα μάτια μας, τότε θα χάσουν ως επί το πλείστον την ενεργητικότητά τους και τα υπόλοιπα μέλη του σώματος, αφού θα σβήσει και γι’ αυτά το φως. Όταν διαφθαρεί η διάνοιά μας, θα γεμίσει η ζωή μας από αμέτρητα κακά.

Εάν δεν θέλουμε οι οφθαλμοί μας να χάσουν την όρασή τους, ας μην φορέσουμε μεταξωτά ενδύματα και ας μην στολίσουμε με χρυσά κοσμήματα τον εαυτό μας. Στις μέρες μας, θεωρούμε την υγεία των ματιών μας πολύ πιο σημαντική, ενώ τη φροντίδα του σώματος τη θέτουμε ως προτεραιότητα, διότι είναι παραπάνω ποθητή από την αφθονία όλων των υλικών αγαθών της γης. Για τη φροντίδα της ψυχής μας, πρέπει ως προτεραιότητα να θέτουμε τη διατήρηση του νου υγιή. Μην αφήσουμε να τυφλωθεί ο νους, ο οποίος δίνει φως και στα άλλα μέλη του σώματος. Ο Ιερός Χρυσόστομος, λέει: «πλέον πώς θα βλέπουμε»; Θα ομοιάζουμε όπως εκείνος που στέρεψε την πηγή, ξήρανε και τον ποταμό, κατά όμοιο τρόπο και εκείνος που αφάνισε το νου του, έριξε στο σκοτάδι κάθε πράξη της επίγειας ζωής του. Γι’ αυτό ο Κύριος λέγει: «εάν το εσωτερικό σου φως είναι σκοτάδι, σε πόσο μεγάλο σκοτάδι θα βυθιστείς;». 

Πραγματικά όταν ο μόνος κυβερνήτης του πλοίου πνιγεί, όταν ο λύχνος σβήσει και όταν ο αρχηγός αιχμαλωτιστεί, τότε ποια ελπίδα θα έχουν οι υπήκοοι; Πόσο επίκαιρα είναι αυτά τα λόγια του Αγίου μας, για τη σημερινή κατάσταση που βιώνουμε! Όταν ο νους του πιστού είναι υποδουλω­μένος στα πάθη και τις κακίες, τότε η ψυχή ζει στα σκοτάδια· δυστυχώς, «ὁ θεός τοῦ αἰῶνος τούτου», ο σατανάς, «ἐτύφλωσε τά νοήματα τῶν ἀπίστων εἰς τό μή αὐγάσαι αὐτοῖς τόν φωτισμόν τοῦ Εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ»3. Η διάνοια του εμπαθούς ανθρώπου είναι τυφλή. Η κακία έσβησε το λυχνάρι του και κατήργησε τη λογική. Ο νους του, βυθίστηκε στο σκοτάδι. Λέει και ποιεί ό,τι υπαγορεύει η αμαρτωλή του καρδιά. Έτσι, οι πιο πολλοί σήμερα έμειναν εντελώς τυφλοί, βυθισμένοι στα σκοτάδια να υπηρετούν τον διάβολο. Μπορούν να μας οδηγήσουν αυτοί οι τυφλοί μέσα από την παναίρεση, το οικουμενιστικό και τελείως εκκοσμικευμένο πνεύμα; Μόνο στο βαθύτερο σκοτάδι της κόλασης θα μας οδηγήσουν. Όμως εμείς πώς θα τους ακολουθήσουμε, όταν ο Κύριος άλλα μας έδειξε και άλλα μας προστάζει να κάνουμε; O Κύριος μας θέλει αγνούς, καθαρούς και αγίους. Το έχετε σκεφτεί αυτό αδελφοί μου; Το έχετε αντιληφθεί έγκαιρα, ώστε να σωθείτε από το βαθύτερο σκότος; Εμείς, επειδή ακριβώς το αντιληφθήκαμε πολύ έγκαιρα, φροντίσαμε να καταφύγουμε στην ιεροκανονική Αποτείχιση και να διασώσουμε με αυτό τον τρόπο τις ψυχές μας μέσω της αλήθειας, της χάρης και του ελέους του Κυρίου μας. Δεν το έχετε δει αυτό σε εμάς αδελφοί μου; Ή δεν μας πιστεύετε όταν σας λέμε ότι υπηρετούμε την αλήθεια; Δεν βλέπετε ότι τα λόγια μας είναι μόνο λόγια των Αγίων Πατέρων; Δόξα τω Θεώ, πάντων ένεκεν!

Ο Ιερός Χρυσόστομος αναφέρει μέσα από το Άγιο Ευαγγέλιο τους κινδύνους, τις διαμάχες και τις δίκες, οι οποίες προκαλούνται εξαιτίας του πλούτου: «Ἴσθι εὐνοῶν τῷ ἀντιδίκῳ σου ταχύ ἕως ὅτου εἶ ἐν τῇ ὁδῷ μετ᾿ αὐτοῦ, μήποτέ σε παραδῷ ὁ ἀντίδικος τῷ κριτῇ καί ὁ κριτής σε παραδῷ τῷ ὑπηρέτη, και εἰς φυλακήν βληθήσῃ»4. (Συμβιβάσου και συμφιλιώσου γρήγορα με τον αντίδικό σου, εφόσον βρίσκεσαι μαζί του στον δρόμο, που οδηγεί στο δικαστήριο. Πρόλαβε μήπως σε παραδώσει ο αντίδικος στον δικαστή και ο δικαστής σε παραδώσει ως ένοχο στον εκτελεστή των ποινών και ριφθείς έτσι στη φυλακή). Αναφέρει τώρα κάτι από τα χειρότερα περιστατικά, από αυτά που συμβαίνουν, δυστυχώς, σχεδόν σε όλους σήμερα. Ο Θεός μάς νουθετεί μέσα από την Αγία Γραφή και φροντίζει έγκαιρα να μας απομακρύνει με τον τρόπο αυτόν από την πονηρή επιθυμία του πλούτου. Πραγματικά, είναι πολύ χειρότερο το να υποδουλωθεί ο νους στο πάθος αυτό, να είναι συνδεδεμένος με την επιθυμία των χρημάτων, παρά να κλειστεί στη φυλακή. Το θέμα της υποδούλωσης του νου είναι βαρύτερο κακό από τη φυλάκιση, όταν αυτή συμβαίνει. «Διότι ο Θεός μας έδωσε τον νου, για να εξαλείψουμε την άγνοιά μας και να κρίνουμε ορθά τα πράγματα και χρησιμοποιώντας τον νου σαν ένα όπλο και φως εναντίον του καθενός που μας λυπεί και μας βλάπτει, να παραμένουμε σε ασφάλεια». Δυστυχώς, εμείς σπαταλούμε τη δωρεά αυτή για περιττά και ανώφελα πράγματα. Το φως των οφθαλμών μας, χρησιμεύει για να δούμε τη δημιουργία ολόκληρου του φυσικού κόσμου. Το φως της ψυχής μας είναι αυτό που θα μας βοηθήσει να δούμε μέσα μας τον δικό μας κόσμο, ως δημιούργημα του Θεού. Υπάρχει μέσα μας ένα ακόμη ωραιότερο και λαμπρότερο φως και είναι το πνευματικό φως, το οποίο όμως δεν είναι απλό φως. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι μέσα μας σαν τον ολόκλη­­ρο ήλιο· διότι είναι ο ίδιος ο Κύριος Ιησούς Χριστός! Κύριε, «ὅτι παρά σοί πηγή ζωῆς, ἐν τῷ φωτί σου ὀψόμεθα φῶς»5.

Ο πιστός για να μπορέσει να δει τον Κύριο που είναι η αλήθεια, το φως και η όντως ζωή, έχει ανάγκη την υγιή εσωτερική όραση με την οποία βλέπει η ψυ­χή, δηλαδή τον υγιή «λύ­χνο» του ψυχικού μας κόσμου που είναι ο νους. Μόνο ο καθαρός νους από τα πάθη, τις πλάνες και τις προκαταλήψεις του κοσμικού φρονήματος, βλέπει και θαυμάζει τη δημιουργία του Θεού και χαίρεται. Όταν καθαριστεί τελείως ο νους μας, βλέπει αυτό το Φως μέσα του και όταν αγιάσει, δηλαδή όταν θεωθεί, ζει και αναπαύεται πλέον ο Ίδιος ο Κύριος εντός του. Στις μέρες μας, βλέπουμε ότι υπερηφανεύεται, αποστατεί, τυφλώνεται και περιπλανιέται ο ταλαίπωρος, ο τυφλός, ο πτωχός και ο γυμνός νους του ανθρώπου. Ο Κύριος θέλει να βάλει τον δούλο Του μέσα στο Παράδεισο, στη φωτεινή και υπέρλαμπρη κατοικία Του. Τον θέλει δικό Του στην αιώνια Βασιλεία Του, για να τον βλέπει να ζει και να ευφραίνεται μέσα στην άρρητη δόξα του Θεού.

Συνεχίζεται!


1. Ματθ. 6, 22-23
2. Αποσπάσματα της ομιλίας Κ΄ στο υπόμνημα του αγίου Ιωάννου, αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, EΠE-41
3. Β΄ Κορ. 4, 4
4. Ματθ. 5, 25
5. Ψαλμ. 35, 10

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra