Άρθρο του μακαριστού πρωτοπρ. Νικολάου Μανώλη

Η συνεχής ακρόαση του Θείου Λόγου θα μπορέσει να νικήσει και να εξαλείψει κάθε εμπαθή επιθυμία…

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr
Διαβάστε το Α΄ Μέρος του άρθρου εδώ

Β΄ Μέρος

Αφού πρώτα εμείς από την κακή μας προαίρεση διαφθείρουμε το νου μας -ο οποίος νους έχει από τον Θεό τη δύναμη να διαλύει τα πάθη- μετά πιστεύουμε ότι θα απολαύσουμε τους θησαυρούς μας. Όμως στην πραγματικότητα δεν θα έχουμε απολύτως καμία ωφέλεια, αλλά θα πάθουμε μεγάλη ζημιά στην ψυχή μας και ολόκληρη θα τη βλάψουμε. Δεν θέλουμε να εννοήσουμε ότι ο αληθινός θησαυρός μας είναι ο καθαρός νους μας.

Τονίζει ο Ιερός Χρυσόστομος ο Θεός ως πάνσοφος και στοργικός Πατέρας, διαμέσου όλων εκείνων που επιθυμούμε να αποκτήσουμε με πονηρία, φροντίζει να μας απομακρύνει και να μας επαναφέρει στην αρετή. Μας λέγει1: «Για ποιο λόγο θέλεις τα χρήματα; Όχι για να απολαύσεις την ηδονή και την τρυφή; Αυτό λοιπόν δε θα το επιτύχεις με τα χρήματα, αλλά με την τελείως αντίθετη κατάσταση». Πραγματικά μόλις μας τυφλώσουν τα υλικά αγαθά, δεν αισθανόμαστε κανένα από τα ευχάριστα της ζωής λόγω της συμφοράς αυτής. Πολύ περισσότερο θα πάθουμε το ίδιο, όταν διαστραφεί και διαφθαρεί ο νους μας. Όπως δηλαδή, εκείνον που νηστεύει, που ελεεί, που προσεύχεται για λόγους κενοδοξίας, ο Θεός τον αποσπά από την κενοδοξία. «Διότι, για ποιο λόγο προσεύχεσαι και ελεείς με τέτοιο τρόπο;», λέγει. «Επειδή επιθυμείς τη δόξα των ανθρώπων; Λοιπόν, μην προσεύχεσαι έτσι και τότε θα πετύχεις την δόξα αυτή κατά τη μελλοντική ημέρα της κρίσεως». «Γιατί, πάλι τα χρήματα, ο άνθρωπος τα κρύβει μέσα στη γη; Για να προφυλάσσονται εκεί με τη μέγιστη δυνατή ασφάλεια;». Αλλά και εδώ, το αντίθετο συμβαίνει. Έτσι και τον φιλάργυρο διαμέσου εκείνων που προπάντων επιθυμεί, τον προσελκύει ο Κύριος και τον αποσπά από το φοβερό αυτό πάθος του, και μας λέγει: «Τι θέλεις λοιπόν; Να φυλάσσονται τα χρήματά σου και να απολαμβάνεις την ηδονή; Και τα δύο αυτά θα σου τα δώσω με μεγάλη αφθονία, εάν καταθέσεις τα χρήματά σου εκεί που σε προτρέπω». Ο Θεός δεν εγκαταλείπει τον άνθρωπο, αλλά συνεχώς τον βοηθάει για τη σωτηρία της ψυχής του και δεν παύει την αγάπη Του για το πλάσμα Του ποτέ. Αυτό είναι το συγκλονιστικότερο γεγονός της επίγειας ζωή μας.

Μας έδειξε ο Κύριος τη ζημία του νου, που προκαλείται από την αγάπη του πλούτου, αφού πρώτα μας έδειξε ότι έχει βυθιστεί στο σκοτάδι ο άνθρωπος που κατέχεται από τη μανία του πάθους της φιλαργυρίας. Όπως εκείνοι που βρίσκονται και βαδίζουν στο πυκνό σκοτάδι, δεν βλέπουν τίποτα καθαρά και φοβούνται τα πάντα, αφού αυτά μπορεί να τους βλάψουν. Πραγματικά, φοβούνται την πενία, αλλά και την όποια ζημία μπορεί τους συμβεί. Γι’ αυτό όταν χάσουν έστω και το ελάχιστο, κλαίνε και λυπούνται περισσότερο από εκείνους που δεν έχουν ούτε την αναγκαία τροφή. Συμβαίνει πολλοί πλούσιοι να καταφεύγουν στον εκούσιο διά πνιγμού θάνατο, επειδή δεν μπορούν να υποφέρουν τις δυσκολίες της ζωής. Θεωρούν πολύ σοβαρό το να υβρίζονται και να αδικούνται, ώστε εξαιτίας αυτού, πολλοί θέτουν βίαιο τέρμα στη ζωή τους. Διότι ο πλούτος τους κατέστησε αδύνατους για να αντιμετωπίσουν την κάθε δυσχέρεια. Όταν όμως τους προστάζει ο εαυτός τους, δουλεύουν γι’ αυτόν και αψηφούν όλες τις βαριές αμαρτίες και τις ύβρεις και κάθε προσβολή. Αυτό βέβαια είναι απόδειξη εσχάτης αθλιότητας, αφού σε εκείνα που έπρεπε να φιλοσοφούν, είναι πιο ανίσχυροι από όλους, ενώ σε εκείνα που έπρεπε να είναι πιο προσεκτικοί, είναι πιο αναίσχυντοι και αυθάδεις. Ασφαλώς, με αυτούς συμβαίνει το ίδιο με εκείνον τον οποίο θα πάθει την ανάλογη ζημία, όποιος δηλαδή ξόδεψε όλα τα χρήματά του σε ασήμαντα πράγματα. Αυτός λοιπόν, όταν έρθει η στιγμή για την αναγκαία δαπάνη, επειδή δεν θα έχει πλέον τίποτε να ξοδέψει, υφίσταται τα ανίατα κακά, αφού όλη η περιουσία του δαπανήθηκε κακώς. 

Όσοι βαδίζουν πάνω στο τεντωμένο σχοινί και δείχνουν τόση ανδρεία, όταν κάποιο αναγκαίο θέμα απαιτεί τόλμη, δεν μπορούν ούτε να σκεφτούν κάτι ανάλογο, ούτε να αντέξουν δυστυχίες, ούτε να ανεχθούν δύσκολες καταστάσεις. Κατά όμοιο τρόπο και οι πλούσιοι, ενώ τολμούν τα πάντα χάριν των χρημάτων, δεν ανέχονται να υποστούν ούτε μικρή ούτε μεγάλη δοκιμασία σε σχέση με τον πλούτο, ώστε να συνηθίσουν να ασκούνται στην πνευματική ζωή και τις θυσίες που αυτή απαιτεί. Λέγει ο Άγιος ότι, όπως όσοι εργάζονται σε θέατρα και σε τσίρκα ασκούν κάτι επικίνδυνο και ανώφελο, έτσι και οι πλούσιοι υπομένουν πολλούς κινδύνους και δυσκολίες, χωρίς να φτάνουν ποτέ σε κάποιο χρήσιμο αποτέλεσμα, και βρίσκονται σε διπλό σκοτάδι, αφενός μεν το προερχόμενο από την τύφλωση που προκαλεί η διαστροφή του νου, αφετέρου δε, υπομένοντας το μεγάλο σκοτάδι που δημιουργεί η θολούρα των βιοποριστικών μεριμνών. Όποιος βρίσκεται στο σκοτάδι, απαλλάσσεται από το σκοτάδι όταν φανεί ο ήλιος, ενώ όποιος έχει τυφλωθεί, παραμένει τυφλός. Αυτό έπαθαν όσοι δεν ακούνε τον Κύριο, ο οποίος έλαμψε με το άγιο φως Του και τους συμβουλεύει να ζητήσουν το φως Του, επειδή ο πλούτος τους έκλεισε τους οφθαλμούς. Υπομένουν όμως το διπλό σκοτάδι από τον εαυτό τους, επειδή δεν προσέχουν και δεν προστρέχουν στον Διδάσκαλο για να δουν το φως Του. Εάν μάθεις το πώς τυφλώθηκες, τότε είναι δυνατόν να αναβλέψεις, διότι τυφλώθηκες από την πονηρή επιθυμία και τον έρωτα των χρημάτων που δημιουργεί μπροστά στα μάτια πυκνό σκοτάδι. Αλλά είναι εύκολο να φύγουμε από το σκοτάδι εάν δεχτούμε τη διδασκαλία του Χριστού, εάν ακούσουμε Εκείνον να μας συμβουλεύει και να μας λέγει: «Μή θησαυρίζετε ὑμῖν θησαυρούς ἐπί τῆς γῆς», μη αποταμιεύετε για τον εαυτό σας θησαυρούς επάνω στη γη»2. Θα μπορούσε να ρωτήσει κάποιος, λέει ο Ιερός Χρυσόστομος, «Και τι θα κερδίσω από την ακρόαση του λόγου του Θεού, όταν με κατέχει η επιθυμία; Η συνεχής ακρόαση του θείου λόγου θα μπορέσει να νικήσει και να εξαλείψει και κάθε εμπαθή επιθυμία. Συνεπώς, εάν επιμένεις να κατέχεσαι από το πάθος αυτό, τότε σκέψου ότι δεν πρόκειται για επιθυμία. Διότι τι είδους επιθυμία είναι αυτή να υπομένεις σκληρή δουλεία, να υφίστασαι την τυραννία, να δένεσαι από κάθε πλευρά, να παραμένεις στο σκοτάδι, να είσαι γεμάτος ταραχή, να υποβάλλεσαι σε ανωφελείς κόπους και να φυλάσσεις τα χρήματα για τους άλλους, πολλές φορές μάλιστα ακόμα και για τους εχθρούς σου; Ποιας επιθυμίας είναι άξια αυτά; Ποια φυγή ή δρόμο δεν αξίζουν; Τι επιθυμία είναι αυτή να εμπιστεύεσαι τον θησαυρό σου στους κλέπτες;». Εάν επιθυμείς υπερβολικά τα χρήματα, να τα μεταφέρεις εκεί όπου είναι δυνατόν να παραμένουν ασφαλή και απείραχτα. Με αυτόν τον τρόπο αποκαλύπτεται ο άνθρωπος που επιθυμεί τη δουλεία, την αδικία, τη ζημία και τη συνεχή οδύνη. 

Δεν διστάζεις ως άνθρωπος να ακολουθήσεις όποιον σου υποδείξει έναν τόπο ασφαλή πάνω στη γη, ακόμη και στην έρημο, υποσχόμενος ασφάλεια στη φύλαξη των χρημάτων, δε διστάζεις, ούτε αρνείσαι, αλλά έχεις εμπιστοσύνη και μεταφέρεις εκεί τα χρήματα. Όταν όμως αντί των ανθρώπων, σου το υπόσχεται αυτό ο Ίδιος ο Θεός και σου προτείνει όχι την έρημο, αλλά τον ασφαλή ουρανό, εσύ δεν δέχεσαι δυστυχώς, αλλά προτιμάς ο άθλιος τα αντίθετα αυτού: «Μολονότι, και αν ακόμη τα χρήματά σου βρίσκονται σε απόλυτη ασφάλεια εδώ στη γη, εντούτοις ουδέποτε θα μπορέσεις να απαλλαγείς από την φροντίδα. Και στην περίπτωση ακόμη που δεν τα χάσεις, δε θα απαλλαγείς σε καμία περίπτωση από την έγνοια και την αγωνία να μη σου τα αρπάξουν. Στον ουρανό, όμως, εάν τα αποταμιεύεις, δε θα πάθεις τίποτε από αυτά. Και επιπλέον θα ωφεληθείς, διότι δεν κρύβεις το χρυσάφι σου μόνο, αλλά και το φυτεύεις για να λάβεις εκατονταπλάσιο καρπό. Διότι το ίδιο γίνεται και θησαυρός και σπόρος, μάλλον όμως κάτι ανώτερο και από τα δύο αυτά: διότι ο μεν σπόρος δεν διατηρείται συνεχώς, ενώ αυτό μένει παντοτινά, ο δε θησαυρός δεν βλαστάνει, ενώ η ενέργεια αυτή της τήρησης των εντολών του Θεού φέρει καρπούς αθάνατους».

Πόσα αγαθά απολαμβάνεις εδώ στη γη; Πολλά πράγματα κατασκευάζεις στην παρούσα ζωή, τα οποία δεν πρόκειται να τα απολαύσεις ο ίδιος. Και όταν σε κατηγορεί κάποιος, τότε προβάλλεις τα παιδιά σου και τα εγγόνια σου ως ικανοποιητική δικαιολογία για τους κόπους στους οποίους υποβάλλεσαι. Ενώ βρίσκεσαι σε βαθύ γήρας, οικοδομείς λαμπρές οικίες, πολλές μάλιστα φορές θα πεθάνεις προτού να ολοκληρωθούν αυτές. Επίσης, όταν φυτεύεις δέντρα τα οποία θα καρποφορήσουν ύστερα από πολλά έτη, όταν αγοράζεις περιουσίες και κτήματα και άλλα πολλά παρόμοια με ζήλο εκτελείς, από τα οποία δε θα λάβεις ο ίδιος την απόλαυση, άραγε για τον εαυτό σου ή για τους μεταγενέστερους τα κάνεις;

Ο Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος μας λέει: «Κατά ποια λογική, λοιπόν, δεν είναι απόδειξη μεγάλης ανοησίας, εδώ από τη μια πλευρά να μην αγανακτείς καθόλου για την αναβολή του χρόνου, και μάλιστα, όταν πρόκειται με την αναβολή αυτή να χάσεις ολόκληρη την αμοιβή των κόπων σου, και από την άλλη να σε κυριεύει η αδιαφορία από την εκεί αναβολή, όταν μάλιστα σου επιφέρει μεγαλύτερο κέρδος και δε μεταβιβάζει τα αγαθά στους άλλους, αλλά μεταφέρει σε εσένα τις δωρεές; Πέραν τούτων, και η αναβολή δεν είναι μεγάλη. Διότι τα πράγματα είναι πολύ κοντά μας, και δε γνωρίζουμε, εάν δε λάβουν τέλος όλα τα επίγεια κατά τη διάρκεια της δικής μας γενεάς και δεν έλθει η φοβερή εκείνη ημέρα, παρουσιάζοντας σε μας το φρικτό και αδέκαστο δικαστήριο. Διότι πολλά από τα σημεία, που θα προηγηθούν αυτής, ήδη πραγματοποιήθηκαν, διότι και το Ευαγγέλιο κηρύχθηκε πλέον σε όλη την οικουμένη και οι πόλεμοι και οι σεισμοί και η πείνα συνέβησαν και δε μας χωρίζει μεγάλη απόσταση από αυτήν. Αλλά δεν παρακολουθείς τα σημεία; Και αυτό είναι μέγιστο σημείο. Διότι και οι άνθρωποι της εποχής του Νώε δεν αντιλήφθηκαν τα προμηνύματα της πανωλεθρίας εκείνης, αλλά ενώ διασκέδαζαν, έτρωγαν, νυμφεύονταν και ασχολούνταν με τις συνηθισμένες εργασίες, έτσι απροετοίμαστους τους κατέλαβε η καταστροφή εκείνη. Επίσης, και οι κάτοικοι των Σοδόμων κατά όμοιο τρόπο κατακάηκαν από τους κεραυνούς που έπεσαν τότε, ενώ ζούσαν απολαμβάνοντας, χωρίς να αντιληφθούν τίποτε από τα συμβαίνοντα. Όλα αυτά σκεπτόμενοι, λοιπόν, ας στρέψουμε την προσοχή μας στην προετοιμασία της αποδημίας μας από τη γη. Διότι κι αν ακόμη δεν έλθει ποτέ η κοινή ημέρα της συντέλειας, το τέλος του καθενός είναι κοντά μας, είτε είναι γέρος κανείς, είτε νέος. Και δεν είναι δυνατόν, όταν φύγουμε από τη γη, ούτε λάδι να αγοράσουμε πλέον, ούτε να παρακαλέσουμε και να βρούμε συγνώμη, είτε παρακαλεί για εμάς ο Αβραάμ, ο Νώε, ο Ιακώβ και ο Δανιήλ. Συνεπώς, εφόσον έχουμε ακόμη καιρό, ας αποταμιεύσουμε εκ των προτέρων μεγάλη παρρησία απέναντι στον Θεό, ας συγκεντρώσουμε άφθονο λάδι, ας μεταφέρουμε τα πάντα στον ουρανό, ώστε και στον κατάλληλο καιρό, κατά τον οποίο προπάντων χρειαζόμαστε αυτά, να απολαύσουμε τα πάντα, με την χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού».

Ας είμαστε έτοιμοι και άγρυπνοι να εκτελούμε το θέλημα του Κυρίου, για να αποκτήσουμε έτσι θησαυρούς στον ουρανό, διότι «ὅπου γάρ ἐστιν ὁ θησαυρός ὑμῶν, ἐκεῖ καί ἡ καρδία ὑμῶν ἔσται. Ἔστωσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιεζωσμέναι καί οἱ λύχνοι καιόμενοι»3.  Όλοι οι Άγιοι είναι μέσα στο Άκτιστο Φως του Χριστού. Το Φως του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού να μας φωτίζει και να μας χαρίζει το έλεος και τη Θεία αγάπη Του. Η Θεία Χάρη του Αληθινού Τριαδικού Θεού να φωτίζει πάντοτε τον εσωτερικό μας κόσμο και όλη την οικογένειά μας!!!


1. Αποσπάσματα της ομιλίας Κ΄ στο υπόμνημα του Αγίου Ιωάννου, αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως του Χρυσοστόμου στο Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο.
2. Ματθ. 6, 19
3. Λουκ. 12, 34-35

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra