Άρθρο της Ελένης Παπασταματάκη
αρθρογραφεί για katanixi.gr

Τη 13η του αυτού μηνός, η ανακομιδή και μετάθεσις του λειψάνου του Οσίου Πατρός ημών Μαξίμου του Ομολογητού

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Ο Άγιος Μάξιμος και ο μονοθελητισμός

Ο Άγιος Πατέρας μας Μάξιμος ο Ομολογητής, του οποίου την ανακομιδή του ιερού λειψάνου εορτάζουμε σήμερα, είναι από τις λαμπρότερες μορφές της Εκκλησίας μας. Αναδείχθηκε μέγας θεολόγος, καθώς επέδρασε αποφασιστικά στη διαμόρφωση της θεολογίας, όσο και στην πορεία της εν Χριστώ ζωής. Ο άγιος Ιωάννης ο Δαμασκηνός τον ονομάζει «θεοπρεπές της φιλοσοφίας και σοφόν ενδιαίτημα, των ιερέων κρηπίδα, βάσιν των δογμάτων, σάλπιγγα της σοφίας, Μαρτύρων ακρότητα».

Εκτός από το ύψος της Θεολογίας, έλαβε και το ένδοξο στεφάνι της Ομολογίας! Στην Εκκλησία μας κατέχει εξέχουσα θέση καθώς στους «γρανιτένιους» ώμους του κρατήθηκε στα χρόνια του σύμπασα η Ορθοδοξία. Ο Άγιος Μάξιμος υπήρξε ο εξολοθρευτής της κακόδοξης αιρέσεως των Μονοθελητών. Και ας ήταν ένας απλός μοναχός. Ούτε καν ιερέας. Αυτός όμως, μοναχός ων, κατανόησε τον όλεθρο της νέας διδασκαλίας την ίδια στιγμή που οι Επίσκοποι ο ένας μετά τον άλλο έπεφταν στην αίρεση. Αυτά να τα ακούνε οι σημερινοί υπέρμαχοι της δεσποτοκρατίας, που θεωρούν ότι μόνο ο Επίσκοπος μπορεί να μιλά και να ελέγχει…

Έζησε στα χρόνια του βασιλέως Ηρακλείου (610-640), ο οποίος βλέποντας τους μονοφυσίτες υπηκόους του στην Αίγυπτο, την Παλαιστίνη και την Συρία να αποξενώνονται από την Ορθόδοξη αυτοκρατορία, επεδίωξε να γεφυρώσει το δογματικό χάσμα μεταξύ Ορθοδοξίας και Μονοφυσιτισμού εισάγοντας το 638 το δόγμα του Μονοθελητισμού.

Ο μονοθελητισμός ήταν μια πιο εκλεπτυσμένη έκδοση του μονοφυσιτισμού. Δίδασκε πως ο Χριστός δεν έχει δύο θελήσεις και ενέργειες όπως δόξαζε η Εκκλησία, αλλά μία θέληση και ενέργεια την θεία. Η αιρετική αυτή πίστη είχε τεράστιες επιπτώσεις στη σωτηρία του ανθρώπου.

Από αρχιγραμματέας του αυτοκράτορα μοναχός

Ο μέγας Μάξιμος, ο οποίος βρισκόταν στο παλάτι ως αρχιγραμματέας του βασιλιά, βλέποντας την Εκκλησία συγχυζομένη από την αίρεση, τα εγκατέλειψε όλα και έγινε μοναχός. Επιδόθηκε σε μεγάλους ασκητικούς αγώνες που τον αναβίβασαν σε μέτρα τελειότητας γι’ αυτό οι μοναχοί της Μονής τον εξέλεξαν ηγούμενο.

Όμως δεν έμελλε να απολαύσει την ήσυχη μοναχική ζωή. Η καρδιά του λυπόταν και έκλαιγε καθώς έβλεπε την αίρεση να εξαπλώνεται και να κατασπαράζει το ποίμνιο και τους ποιμένες. Δεν μπήκε καν στο δίλημμα να μείνει ως Ηγούμενος στη Μονή του ή να βγει και να πολεμήσει τον μονοθελητισμό. Η καρδιά του τον ωθούσε ξεκάθαρα και απόλυτα για Ομολογιακούς αγώνες. Αυτό το αντιλήφθηκαν και οι μοναχοί του, οι οποίοι λυπόταν που θα έχαναν τον πατέρα τους, όμως γνώριζαν ότι ήταν κατά Θεό να γίνει αυτό.

Οι πρώτοι αγώνες υπέρ της Ορθοδοξίας

Ο πρώτος σταθμός του Αγίου Μαξίμου ήταν η Αφρική, όπου εκεί συνάντησε τον Επίσκοπο Πύρρο με σκοπό να του αποκαλύψει την πλάνη του μονοθελητισμού. Ο Πύρρος δέχτηκε κατ’ αρχήν την ορθόδοξη διδασκαλία, αλλά αργότερα την αναίρεσε ξανά και έγινε κατόπιν Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Πόσο μας θυμίζει αυτό τις τακτικές που ακολουθούνται σήμερα. Επίσκοποι να αποδέχονται μια βλασφημία και αμέσως μετά να προάγονται στην Ιεραρχία ή ιερομόναχοι να διώκουν ομολογητές ιερείς και ως αντάλλαγμα να λαμβάνουν Επισκοπική θέση. Ίδια η τακτική του διαβόλου ανά τους αιώνες …

Στην Αφρική ο Άγιος Μάξιμος γνώρισε και τον Σωφρόνιο μετέπειτα πατριάρχη Ιεροσολύμων, με τον οποίον ανέλαβαν κοινό αγώνα για την προάσπιση της Ορθοδοξίας. Πόσο ωραίο είναι αυτό! Ο κοινός αγώνας υπέρ της πίστεως, που φανερώνει ότι είναι κατά Θεόν, το ομοθυμαδόν, το ομόψυχο…

Η Σύνοδος του Λατερανού (649)

Το 646 μετέβη στη Ρώμη όπου εξηγεί το πρόβλημα που υπάρχει στο Βυζάντιο και καταπείθει τον μακάριο πάπα Μαρτίνο να συγκαλέσει Ιερά Σύνοδο. Το 649 η Σύνοδος του Λατερανού καταδίκασε τον μονοθελητισμό και αναθεμάτισε όσους τον ακολουθούν. Ο Άγιος Μάξιμος μαχόμενος υπέρ της Ορθοδοξίας εργαζόταν αόκνως και συνέταξε επιστολές και τις έστειλε σε όλον τον κόσμο ώστε οι πιστοί να στερεώνονται στην ευσέβεια.

Το μαρτύριο του Αγίου Μαξίμου και των μαθητών του

Όμως και ο απόγονος του Ηρακλείου, ο βασιλιάς Κώνστας, είχε πόθο να φέρει όλο τον κόσμο στην κακοδοξία. Αφού έμαθε τα περί Μαξίμου, έστειλε στρατιώτες στην Ρώμη να τον συλλάβουν. Μαζί με τον Άγιο Μάξιμο συνέλαβαν και τους μαθητές του που τον ακολουθούσαν πάντα, αλλά και τον πάπα Μαρτίνο και άλλους επισκόπους της Ιταλίας.  Χειρότερα και πιο βάναυσα φέρθηκαν στον Άγιο Μάξιμο, όπου ασκεπή και ανυπόδητο τον ανάγκασαν σε πεζοπορία και δεν σεβάστηκαν διόλου το γήρας του, πάνω από 80 χρόνων, ούτε το αγγελικό του είδος. Και αφού κατησχύνθη ο απεσταλμένος του βασιλιά από τον Άγιο, τον εξόρισε. Αλλά και εκεί στην εξορία δεν έπαυσε εκείνη η θεολόγος γλώσσα να κηρύττει την αλήθεια και ούτε η δεξιά του κουράστηκε να γράφει και να ελέγχει τους μονοθελητές.

Ακολούθησαν φρικτές τιμωρίες. Ο δαιμωνιώδης βασιλιάς Κώνστας διέταξε να μαστιγώσουν τον άγιο και τους μαθητές του και να τους διαπομπεύσουν και τέλος να τους κόψουν την γλώσσα και το δεξί χέρι. Τόσο πολύ τον μαστίγωσαν τον θειότατο Μάξιμο, ώστε δεν έμεινε μέρος απλήγωτο στο σώμα του. Και όταν έκοψαν την γλώσσα του Αγίου οι φθονεροί, ο Θεός θαυματούργησε και ο Άγιος μιλούσε ευλαλέστερα και έλεγχε περισσότερο τους δυσεβείς.

Τέλος, μετά από όλα αυτά τα δεινά τον εξόρισαν στο φρούριο της Λαζικής. Εκεί υπέργηρος και με όλους εκείνους τους πόνους από την κακοπάθεια παρέδωσε την αγία του ψυχή στις 21 Ιανουαρίου 662.

Είκοσι χρόνια μετά την κοίμησή του ο αγώνας του καρποφόρησε με τη Σύγκλιση της ΣΤ΄ Οικουμενικής Συνόδου, η οποία καταδίκασε την αίρεση, αναθεμάτισε όλους τους τότε Πατριάρχες Ανατολής και Δύσης και δικαίωσε τον Άγιο Μάξιμο. Βλέπουμε ότι οι αληθινοί δούλοι Κυρίου δεν είναι οι κατέχοντες εξουσίες και προνόμια, αλλά οι δεδιωγμένοι, οι λοιδωρούμενοι και οι κακοποιημένοι με κάθε τρόπο από εξουσία αντίθεη και πλανεμένη. Και ακόμα τα γεγονότα της εποχής εκείνης διδάσκουν ότι η Αλήθεια της Πίστεως είναι υπεράνω πάντων και δεν πρέπει να νοθεύεται για πολιτικές ή άλλες σκοπιμότητες.

Στις 13 του μηνός Αυγούστου γιορτάζουμε την ανακομιδή των αγίων λειψάνων του.

Άγιε Μάξιμε Ομολογητή πρέσβευε υπέρ ημών! 

Ἀπολυτίκιον. Ἦχος γ’. Τὴν ὡραιότητα.

Τήν τῶν λειψάνων σου, ἁγίαν λάρνακα, ἀρωματίζουσαν, ζωῆς τάς χάριτας, ὡς κιβωτόν ἁγιασμοῦ, πλουτήσαντες θεοφόρε, ἐξ αὐτῆς δρεπόμεθα, χάριν θείαν καί ἔλεος, Μάξιμε πανεύφημε, τῆς σοφίας ὁ τρόφιμος· διό μή διαλίπῃς πρεσβεύων, θείας τυχεῖν ἡμᾶς εὐκλείας.

ΠΗΓΕΣ

  1. Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Τόμος Η΄- Μήν Αύγουστος, ΑΘΗΝΑΙ 1994
  2. Μεγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας, Τόμος Α΄- Μην, Ιανουάριος, ΑΘΗΝΑΙ 1994
  3. Φιλοκαλία των Ιερών Νηπτικών, Τόμος Β΄, Εκδ. Το περιβόλι της Παναγίας,  Θεσσαλονίκη 1995
  4. Ημερολόγιο 2018 Ορθόδοξου Χριστιανικού Συλλόγου ‘Άγιος Ιωσήφ ο Ησυχαστής’ “Η διακοπή του μνημοσύνου στα συναξάρια των αγίων μας”

(Μόνιμη στήλη: Για την ζωή αυτών που λάτρεψαν και ομολόγησαν Χριστό)

Βίοι ομολογητών Αγίων

Άγιος Ιωσήφ Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης
Άγιος Ανατόλιος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Άγιος Ιουστίνος Πόποβιτς
Άγιος Μεθόδιος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως
Άγιος Μιχαήλ Συνάδων

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra