του Δήμου Σερκελίδη
γραμματέα του συλλόγου Άγιος Ιωσὴφ ο Ησυχαστής

Η Ισραηλιτική κοινότητα αναγνωρίζει την αυτοθυσία των Ελλήνων Χριστιανών της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι διακινδύνευσαν τη ζωή τους προσπαθώντας να σώσουν Εβραίους συμπατριώτες τους…

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Το μαύρο Σάββατο του 1942

Στις 11 Ιουλίου συμπληρώθηκαν 80 χρόνια από το Σάββατο της 11ης Ιουλίου του 1942, όταν 9000 Εβραίοι της Θεσσαλονίκης συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Ελευθερίας με σκοπό την καταμέτρησή τους και τον εκτοπισμό τους στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Με αφορμή την επέτειο αυτή επανήλθε στην επικαιρότητα το πάγιο αίτημα της Ισραηλιτικής κοινότητας για την μετατροπή της πλατείας Ελευθερίας σε μνημείο του Ολοκαυτώματος.

Η παρουσία των Εβραίων στην πόλη μας μαρτυρείται από τα προχριστιανικά χρόνια. Ο Απόστολος Παύλος στη Θεσσαλονίκη συνάντησε Εβραϊκή παροικία με δική της συναγωγή. Αλλά η Θεσσαλονίκη συνδέθηκε άρρηκτα με την ιστορία του Ισραηλιτικού λαού το 1492 μ.Χ., όταν 20.000 Εβραίοι της Ισπανίας κατέφυγαν σε αυτήν, διωγμένοι από τους καθολικούς βασιλείς της Ισπανίας, τον Φερδινάνδο και την Ισαβέλλα. Για τους επόμενους αιώνες αποτελούσαν την μία από τις τρεις εθνικές και θρησκευτικές κοινότητες της πόλης,(ελληνική, μουσουλμανική και εβραϊκή). Κατά την περίοδο της Γερμανικής κατοχής 46.000 Εβραίοι της Θεσσαλονίκης εκτοπίστηκαν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης του Άουσβιτς και του Μπίρκεναου, από όπου επέστρεψαν μόνο 1950.

Προς τιμή της η Ισραηλιτική κοινότητα της πόλης αναγνωρίζει την μοναδική σε όλη της Ευρώπη αυτοθυσία των Ελλήνων Χριστιανών της Θεσσαλονίκης, οι οποίοι διακινδύνευσαν τη ζωή τους προσπαθώντας να σώσουν Εβραίους συμπατριώτες τους. Διαβάζουμε στη σελίδα της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης “ …Στο σημείο αυτό θα πρέπει να εξαρθεί η αυτοθυσία εκείνων των Χριστιανών αδελφών μας, που με κίνδυνο της ζωής τους πρόσφεραν φιλόστοργο άσυλο σε πολλούς Εβραίους. Στην πρωτοπορία βρέθηκαν ο κλήρος, η εθνική αντίσταση και τα σώματα ασφαλείας. Αλλά και ολόκληρος ο ελληνικός λαός που συμπαραστάθηκε όπου και όπως μπορούσε, νιώθοντας από την πρώτη στιγμή φρίκη απέναντι στο έγκλημα, έστω και αν δεν το είχε συλλάβει σε όλη του την έκταση, όπως άλλωστε δεν το είχαν συλλάβει και τα θύματα.

Δεν μπορούμε να ξεχάσουμε τα έντονα διαβήματα του αειμνήστου Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Γενναδίου, για να ανακοπούν οι αποστολές. Και ακόμα δεν μπορούμε να ξεχάσουμε και θα τονίσουμε εδώ και το έγγραφο της 23. 3. 43, που συνυπέγραψαν μαζί με τον αείμνηστο αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και 29 ακόμα πρόεδροι οργανώσεων. Από την Ακαδημία και τις Ανώτατες Σχολές μέχρι τα τεχνικά και επαγγελματικά επιμελητήρια. Το έγγραφο αυτό, συνταγμένο σε αυστηρό ύφος, αναφέρεται στην ακατάλυτη αλήθεια των δεσμών που ταυτίζουν απολύτως τους Έλληνες Χριστιανούς Ορθόδοξους με τους Έλληνες Εβραίους υπό την κοινή και μόνη έννοια “Έλληνες”. Και είναι αναμφισβήτητο ότι σ’ ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη δεν αποτολμήθηκε κάποια παρόμοια ενέργεια.”

Δυσάρεστες συγκρίσεις

Επί του παρόντος δεν θα εξετάσουμε το κατά πόσο η αφιέρωση της ιστορικότερης πλατείας της Θεσσαλονίκης στη μνήμη των Εβραίων που χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα θα αλλοιώσει την φυσιογνωμία της πόλης ή θα προκαλέσει δυσαρέσκειες. ¨Ήδη βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή του Μουσείο Ολοκαυτώματος στην περιοχή του Λιμανιού.  

Αξίζει όμως να επισημάνουμε δύο από τις πλευρές τους θέματος. Πρώτον ότι  οι Εβραίοι της Θεσσαλονίκης θυμούνται  και τιμούν την ιστορία τους σε πείσμα του πανδαμάτορος χρόνου και σε αντίθεση με εμάς που καταντήσαμε να μισούμε το παρελθόν και την καταγωγή μας. Οι εκατόμβες της δικής μας ιστορίας μας προκαλούν απέχθεια και τα μαρτύρια της φυλής μας, παλαιά και νέα, μας δημιουργούν αποστροφή. 

Και δεύτερον την καταθλιπτική εικόνα της σημερινής ψοφοδεούς ιεραρχίας σε σχέση με την τότε θαρραλέα Ιεραρχία, που δεν δίστασε, μόνη αυτή σε όλη την Ευρώπη, να αντισταθεί και να διαμαρτυρηθεί στις Γερμανικές Κατοχικές δυνάμεις για τις διώξεις των Εβραίων. Τότε, μέσα στη πιό μαύρη κατοχή, ο Μητροπολίτης Θεσσαλονίκης Γεννάδιος δεν δίστασε να διαμαρτυρηθεί στον διοικητή της Θεσσαλονίκης, τον διαβόητο Μάξ Μέρντεν. Το ίδιο και ο εθνάρχης Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Δαμασκηνός. Σήμερα οι διάδοχοί τους ούτε τολμούν να ψελλίσουν μια λέξη διαμαρτυρίας για τα αίσχη της πολιτικής εξουσίας, τοπικής και κεντρικής. Οι παλαιοί ιεράρχες με τη δράση τους διαφύλαξαν την ελληνικότητα της Μακεδονίας και αγωνίστηκαν υπέρ του δικαίου στις πιo δύσκολες συνθήκες, εν αντιθέσει με τους διαδόχους τους που ξεπουλάνε την Μακεδονία και κάθε έννοια Δικαίου, χωρίς να κρατήσουν ούτε τα προσχήματα.

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra