του Δήμου Σερκελίδη
γραμματέα του συλλόγου Άγιος Ιωσὴφ ο Ησυχαστής

Μπορούν οι σύγχρονες καλές τέχνες, ο κινηματογράφος, το θέατρο, τα κόμικ, με την δραματοποίηση θρησκευτικών θεμάτων να παίξουν ένα ρόλο προσέλκυσης ψυχών στην Εκκλησία;

Επιμέλεια σύνταξης: katanixi.gr

Η τηλεοπτική σειρά “Άγιος Παΐσιος, από τα Φάρασα στον Ουρανό” έφερε στο προσκήνιο το ζήτημα της χρήσης της τηλεόρασης και των σύγχρονων καλών τεχνών για την διάδοση του Θείου Λόγου. Μπορούν οι σύγχρονες καλές τέχνες, ο κινηματογράφος, το θέατρο, τα κόμικs, με την δραματοποίηση θρησκευτικών θεμάτων να παίξουν ένα ρόλο προσέλκυσης ψυχών στην Εκκλησία; Ή μήπως τελικά αυτός ο τρόπος ιεραποστολής είναι κάτι ξένο και απαγορευμένο για την Εκκλησία;  

Ποια είναι η κατάσταση που επικρατεί σήμερα στο χώρο του θεάματος

Σήμερα ο χώρος του θεάματος είναι μια εισαγωγή στη μαγεία και την ειδωλολατρία. Η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής και διανομής παιδικών ταινιών, η Disney, εξοικειώνει εξ απαλών ονύχων τα παιδιά της υφηλίου με όλες τις μορφές μαγείας. Στη λευκή (Χιονάτη) και τη μαύρη μαγεία (Ωραία Κοιμωμένη), στο βουντού των μαύρων της Νέας Ορλεάνης (Η πριγκίπισσα και ο Βάτραχος), στην ειδωλολατρική Σάντα Μουέρτε της Λατινικής Αμερικής (Κόκο), στους Θεούς των Αζτέκων (Η πόλη του Χρυσού), στα τοτέμ των Ινδιάνων (Ποκαχόντας), στην κινεζική πατριαρχική θρησκεία (Μουλάν) κ.ο.κ. Στις τηλεοράσεις τα anime τις  Άπω Ανατολής έχουν αναλάβει την κατήχηση στον πανθεϊσμό με ντίτζιταλ δαίμονες (digimon), δαίμονες τσέπης (pokemon) και στις δαιμονοληψίες των άβαταρ. Για τους εφήβους υπάρχουν οι περιπέτειες του Χάρι Πότερ και του Άρχοντα των Δαχτυλιδιών, κόσμοι υπερηρώων χωρίς Σωτήρα (marvel, DC). Τα παραδείγματα είναι άκρως ενδεικτικά από τον ωκεανό των θεαμάτων για παιδιά όλων των ηλικιών. Μέχρι να ενηλικιωθούν οι νέοι έχουν δημιουργήσει ένα μυθολογικό σύμπαν που χωράει τα πάντα εκτός από την αληθινή θρησκεία του σταυρωθέντος και αναστάντος Χριστού. 

Για τα θεάματα των ενηλίκων δε χρειάζεται να γράψουμε πολλά. Αρκεί η τριγράμματη λέξη για να περιγράψει το άπειρο σύμπαν των εικόνων που κατακλύζουν τις πάσης φύσεως οθόνες μας. ΣΕΞ. Δίπλα σε αυτή τη λέξη μπορεί να κολλήσει οποιαδήποτε άλλη, ώστε να δημιουργείται η απαιτούμενη ποικιλία θεαμάτων, Σεξ και μόδα, Σεξ και χορός, Σεξ και χρήματα, Σεξ και βία, Σεξ και μαγεία και ούτω καθεξής.

Οι ιεροί Κανόνες απαγορεύουν την παρακολούθηση των θεαμάτων γενικά

Την εποχή που λάμβαναν χώρα οι Οικουμενικές Σύνοδοι και συνέγραφαν τα έργα τους οι Άγιοι Πατέρες, η κατάσταση στο χώρο των θεαμάτων δεν είχε καμία σχέση από ποσοτική και ποιοτική άποψη με τη σημερινή εποχή. Τότε τα θεάματα περιορίζονταν στον Ιππόδρομο και στα λίγα θέατρα, περισσότερο ή λιγότερο κακόφημα, τα οποία υπήρχαν φυσικά στις πόλεις και όχι στα χωριά. Και φυσικά η παρακολούθηση των θεαμάτων απαιτούσε τη φυσική παρουσία του θεατή. Σε κάθε περίπτωση η Εκκλησία αντιμετώπισε με αυστηρότητα την παρακολούθηση άσεμνων θεαμάτων.

Σύμφωνα με τον 24ο Κανόνα της Έκτης Οικουμενικής Συνόδου1, απαγορεύεται στους Ιερείς η παρακολούθηση θεάτρων και ασέμνων θεαμάτων, ενώ στον 51ο Κανόνα2 της ιδίας Συνόδου απαγορεύονται οι  μίμοι, δηλαδή οι ηθοποιοί και τα θέατρα, αλλά και όλα όσα λαμβάνουν χώρα επί σκηνής. Οι κανόνες ορίζουν αν παρακολουθούν αυτά τα θεάματα οι κληρικοί να καθαιρούνται, οι λαϊκοί μάλιστα να αφορίζονται.

Ο Στ’ Λόγος της Χριστοήθειας του Αγίου Νικοδήμου του Αγιορείτου είναι αφιερωμένος στο ότι οι Χριστιανοί δεν πρέπει να παίζουν ντάμες, μάγγαλα (ζάρια), λιθάρι, τρεξίματα, και άλλα τοιαύτα παιχνίδια, ούτε να βλέπουν αυτά, και άλλα παρόμοια θέατρα. Ό Άγιος ζωγραφίζει με μελανά χρώματα τα όσα άτοπα συμβαίνουν στους χώρους, όπου λαμβάνουν χώρα αυτά τα θεάματα, αλλά κυρίως τονίζει κάτι που όλους μας ξεφεύγει, την ανεκτίμητη αξία του χρόνου που σκορπίζεται σε αυτές της διασκεδάσεις, ακόμα και αν θεωρηθεί ότι δεν έχουν κάτι το ηθικώς επιλήψιμο. 

Δεν επιτρέπονται ούτε κατ’ οικονομία τα θεατρικά έργα που παριστάνουν τα θεία πρόσωπα

Απαγόρευση υπάρχει και στην παρακολούθηση θεατρικών έργων με θέμα τα Θεία Πάθη. Ο Άγιος Συμεών Θεσσαλονίκης στο έργο του “Διάλογος εν Χριστώ κατά πασών των αιρέσεων” σχολιάζει την συνήθεια των Λατίνων να αποδίδουν δραματοποιημένα τα Θεία Πάθη: “Κάποιος ηθοποιός να υποδύεται την Μαριάμ και άλλος τον Άγγελο στον Ευαγγελισμό. Άλλος να παριστάνει τον Παλαιό των Ημερών βάζοντας ξένα γένια, καθώς οι λατίνοι έχουν την συνήθεια να ξυρίζονται. Και οι παριστάνοντες την σταύρωση του Κυρίου χρησιμοποιούν αίμα ζώων, για να παραστήσουν το αίμα που έρευσε από τα χέρια του δήθεν σταυρωθέντος ανθρώπου ηθοποιού.” 

Και αναρωτιέται παρακάτω “…Αν θέλεις άνθρωπε ταύτα, (τα θεία πάθη) να παραστήσεις και να διδάσκεις τους ανθρώπους, να ιερουργείς όπως παρέδωσε ο Κύριος, να διδάσκεις με το λόγο, να γράφεις συγγράμματα, να αγιογραφείς και με χρώματα όπως μας έχει παραδοθεί. Και το να παριστάνεις με ξένες τρίχες και ενδύματα τους χαρακτήρες των αγίων και να τους ομορφαίνεις παρά το ευλαβές, δεν μας έχει παραδοθεί από τους πατέρες, και απλώς το να παρουσιάζονται σε θέατρα και δραματοποιημένα τα θεία δεν είναι ευσεβές και παραδεδομένο ούτε άξιο για Χριστιανούς.”

Χωρεί οικονομία στην παρουσίαση άλλων θρησκευτικών θεμάτων με σκοπό την κατήχηση; 

Οι ανωτέρω κανόνες συντάχθηκαν πριν ο διάβολος μπει στα σπίτια μας με την τηλεόραση, πριν καρφωθεί στα χέρια μας με το έξυπνο κινητό τηλέφωνο. Σήμερα είμαστε άπαντες ένοχοι και δεν το ξέρουμε. Τί θα πούμε, ότι οι κανόνες δεν ισχύουν; Όχι! Ισχύουν, και όποιος έχει την γενναιότητα να κλείσει την τηλεόραση του, να αφήσει το κινητό του τηλέφωνο, αυτός σίγουρα θα ωφεληθεί ή τουλάχιστον θα έχει περισσότερο χρόνο να θρηνήσει την πνευματική του φτώχεια. Και αυτό είναι κέρδος πολύτιμο. Εάν όμως η Εκκλησία στις μέρες μας, ακολουθώντας την ακρίβεια των κανόνων, απαγόρευε όλα τα θεάματα, αντί να κλείσουν οι τηλεοράσεις, τα θέατρα και οι κινηματογράφοι, θα άδειαζαν οι εκκλησίες. Αυτό δυστυχώς  είναι το επίπεδό ημών των Χριστιανών των εσχάτων. 

Ως ποιο σημείο λοιπόν μπορεί να οικονομηθεί το θέμα; Η αναπαράσταση του Χριστού και της Παναγίας απαγορεύονται απολύτως και εκεί δεν χωράει καμία οικονομία. Αλλά η αναπαράσταση της ζωής των αγίων κατ’ οικονομία, θα μπορούσε περισσότερο να ωφελήσει πάρα να βλάψει. Γιατί τα περισσότερα “αριστούργηματα” της έβδομης τέχνης να είναι μία μελέτη στα βαθέα του σατανά, στη ψυχογραφία των πιο  διεστραμμένων προσωπικοτήτων, και να μην επιτρέπεται η αντίστοιχη ενασχόληση με αγιασμένα πρόσωπα, με τις εξής όμως προϋποθέσεις:

α. Οι ηθοποιοί που ενσαρκώνουν τα άγια πρόσωπα να είναι συνειδητοί Χριστιανοί, με ήθος και έξωθεν καλή μαρτυρία. Είναι βλάσφημο κάποιος που υποδύεται τον ρόλο ενός Αγίου να είναι πχ Μασόνος ή δούλος αμαρτωλών παθών. Δυστυχώς, στην σειρά για τον Άγιο Παΐσιο ο Νικήτας Τσακίρογλου, που υποδύεται τον  Άγιο Αρσένιο τον Καππαδόκη, βαρύνεται με την κατηγορία ότι υπήρξε Μασόνος.

β. Το σενάριο να έχει σεβασμό προς την ορθόδοξη παράδοση και την ιστορική αλήθεια. Για παράδειγμα ο Άγιος Παΐσιος υπήρξε ένας κατεξοχήν αντιοικουμενιστής άγιος. Η παρουσίασή του ως ανθρώπου που τους δεχόταν όλους και δεν έλεγχε κανέναν, ούτε τους πατριάρχες, αποτελεί βλασφημία κατά του Αγίου. 

Εκτός θεατρική τέχνη και οι εικαστικές τέχνες των κόμικς και των κινουμένων σχεδίων είναι πρόσφορες για τους σκοπούς της κατήχησης. Η αγιογραφία είναι το πρώτο και αυθεντικότερο κόμικ (τεχνικά), με την απόδοση των περιστατικών της ζωής του Χριστού και των αγίων σε συνεχείς αυτοτελείς παραστάσεις εντός οριοθετημένων πλαισίων. Γιατί οι βίοι των αγίων να μην αποδοθούν έτσι; Απαιτείται σενάριο και δραματουργία. Μήπως τα συναξάρια και οι ύμνοι των αγίων δεν διαθέτουν σεναριακό υπόβαθρο; Μεμονωμένες προσπάθειες ενοριών, με πενιχρά μέσα, οι οποίες δημιούργησαν κινούμενα σχέδια με βίους αγίων έχουν αξιοσημείωτη ανταπόκριση.

Όπως λοιπόν ο Απόστολος Παύλος χρησιμοποίησε οικείες εικόνες για να προσεγγίσει τους Αθηναίους, παίρνοντας ως αφορμή τον βωμό του Άγνωστου Θεό, ίσως είναι αναγκαίο και η Εκκλησία να χρησιμοποιήσει με σοβαρότητα και προσοχή μέσα και τρόπους οικείους στον σύγχρονο ακατήχητο και αδιάφορο για υπαρξιακά ζητήματα άνθρωπο και κυρίως στα παιδιά. Ο μακαριστός ομολογητής θεολόγος και αγωνιστής της Ορθοδοξίας Νικόλαος Σωτηρόπουλος επέμενε στα κηρύγματα του ότι η Εκκλησία πρέπει να διαθέτει τηλεοπτικό κανάλι με ανάλογο περιεχόμενο. Έλεγε ότι δεν μπορεί οι εχθροί της Εκκλησίας να διαθέτουν κανόνια και η Εκκλησία να πολεμά με τόξα και βέλη. Από την άλλη μια Ορθόδοξη τηλεόραση θα ήταν ευλογία, αλλά μια οικουμενιστική τηλεόραση θα ήταν για την Εκκλησία αληθινή κατάρα. 

Με την Ιερά Μονή Βατοπαιδίου, έχουμε πολλούς λόγους να διαφωνούμε. Με τον Οικουμενικό πατριάρχη κ. Βαρθολομαίο, που έπλεξε το εγκώμιο της σειράς Άγιος Παΐσιος, ακόμα περισσότερους. Σε κάθε περίπτωση ο Θεός, ως ετάζων νεφρούς και καρδίας, ας μοιράζει τη χάρη Του σε αυτούς που τον υπηρετούν με καθαρή συνείδηση ακόμα και στον χώρο των θεαμάτων!

  • 1 Μὴ ἐξέστῳ τινὶ τῶν ἐν τῷ ἱερατικῷ καταλεγομένων τάγματι, ἢ μοναχῶν, ἐν ἱπποδρομίαις ἀνιέναι, ἢ θυμελικῶν παιγνίων ἀνέχεσθαι· ἀλλ’ εἰ καί τις κληρικὸς κληθείη ἐν γάμῳ, ἡνίκα ἂν τὰ πρὸς ἀπάτην εἰσέλθοιεν παίγνια, ἐξαναστήτῳ, καὶ παραυτίκα ἀναχωρείτω, οὕτω τῆς τῶν Πατέρων ἠμῖν προσταττούσης διδασκαλίας. Εἰ δέ τις ἐπὶ τούτῳ ἁλῷ, ἢ παυσάσθω, ἢ καθαιρείσθω. (Κανών ΚΔ’ της ΣΤ οικουμενικής Συνόδου)
  • 2 Καθόλου ἀπαγορεύει ἡ ἁγία αὕτη καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος, τοὺς λεγομένους μίμους, καὶ τὰ τούτων θέατρα, εἶτά γε μὴν καὶ τὰ τῶν κυνηγίων θεώρια, καὶ τὰς ἐπὶ σκηνῆς ὀρχήσεις ἐπιτελεῖσθαι. Εἰ δέ τις τοῦ παρόντος κανόνος καταφρονήσει, καὶ πρός τι ἑαυτὸν τῶν ἀπηγορευμένων τούτων ἐκδῷ, εἰ μὲν κληρικὸς εἴη, καθαιρείσθω, εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω. (Κανών ΝΑ’ της ΣΤ οικουμενικής Συνόδου)

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: https://bit.ly/2WldGra