π. Θεόδωρος Ζήσης

Η εκκλησιαστική γραμματεία της Θεσσαλονίκης. Σταθμοί και αποτίμηση (Α΄)

εικόνα άρθρου: Η εκκλησιαστική γραμματεία της Θεσσαλονίκης. Σταθμοί και αποτίμηση (Α΄)
Ὁμιλία τοῦ πρωτοπρεσβυτέρου Θεοδώρου Ζήση

Ἡ ἐκκλησιαστική φιλολογική παραγωγή κατά τήν πρωτοχριστιανική καί πρωτοβυζαντινή περίοδο (1ος – 8ος αἰῶνες)


Τήν Κυριακή, 1η Νοεμβρίου (2026), στήν αἴθουσα τῆς Ἑταιρείας Ὀρθοδόξων Σπουδῶν (Σούτσου 3) καί ὧρες 11:30 – 13:00, στό καθιερωμένο κυριακάτικο μάθημα, ὁ Πρωτοπρεσβύτερος καθηγητής π. Θεόδωρος Ζήσης ἐδίδαξε τό θέμα: ” Ἡ ἐκκλησιαστική γραμματεία τῆς Θεσσαλονίκης. Σταθμοί καί ἀποτίμηση (Α΄)”.

Στήν ἀρχή ἐδικαιολόγησε τήν ἐπιλογή τοῦ θέματος λόγῳ τῆς ἑορτολογικῆς ἐπικαιρότητας, πού ἔφερε τήν Θεσσαλονίκη στό κέντρο τοῦ ἐνδιαφέροντος τῶν πιστῶν, λόγῳ τῶν ἐκδηλώσεων γιά τήν ἑορτή τοῦ Ἁγίου Δημητρίου (26 Ὀκτωβρίου), γιά τήν ἀπελευθέρωση τῆς Θεσσαλονίκης ἀπό τούς Τούρκους τήν ἡμέρα τῆς Ἑορτῆς τοῦ Ἁγίου (1912), ἀλλά καί γιά τήν Ἐθνική Ἑορτή τῆς 28ης Ὀκτωβρίου. Συνέδεσε ἀκόμη τίς ἐθνικές περιπέτειες τῶν Ἑλλήνων μέ τήν ἐγκατάλειψη τοῦ Θεοῦ λόγῳ ἀποστασίας ἀπό τήν Ὀρθόδοξη Πίστη, ὅπως  δυστυχῶς συμβαίνει καί σήμερα μέ τήν οὐνιτική συμπεριφορά τοῦ Πατριάρχου Βαρθολομαίου.

Κατόπιν, ἀναφέρθηκε στά βασικά γνωρίσματα τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας τῆς Θεσσαλονίκης κατά τήν πρωτοχριστιανική καί πρωτοβυζαντινή περίοδο, πού ἐπηρέασαν τήν συγγραφή θεολογικῶν κειμένων ἀπό τόν πρῶτο (1ο) μέχρι τόν ὄγδοο (8ο) αἰῶνα. Ὡς πρῶτο βασικό ἱστορικό σταθμό καί ὁρόσημο ἀνέφερε τήν Ἵδρυση τῆς Ἐκκλησίας τῆς Θεσσαλονίκης ἀπό τόν Ἀπόστολο Παῦλο (50 μ.Χ.) καί τήν συγγραφή τῶν δύο Πρός Θεσσαλονικεῖς Ἐπιστολῶν, ἡ πρώτη ἐκ τῶν ὁποίων ἀποτελεῖ τό πρῶτο γραπτό χριστιανικό κείμενο καί τό πρῶτο χρονολογικά βιβλίο τῆς Καινῆς Διαθήκης. Τό δεύτερο ἱστορικό ὁρόσημο τῆς πόλεως τήν περίοδο αὐτή εἶναι ἡ ζωή καί τό Μαρτύριο τοῦ Ἁγίου Δημητρίου, πού σφράγισαν ἀποφασιστικά τήν ταυτότητα τῆς πόλεως, ὥστε ὁ Ἅγιος Δημήτριος νά χαρακτηρίζεται ἀπό τούς εἰδικούς ὡς τό alter ego τῆς Θεσσαλονίκης. Τά ὑπόλοιπα ἱστορικά ὁρόσημα πού παρουσίασε ὁ π. Θεόδωρος ὡς συνδεόμενα μέ τήν συγγραφή ἤ τήν παρεμπόδιση συγγραφῆς θεολογικῶν συγγραμμάτων εἶναι (γ΄) τό ὅτι ἡ Θεσσαλονίκη τήν περίοδο αὐτή, μέχρι τόν ὄγδοο αἰώνα, ὑπαγόταν στήν δικαιοδοσία τῆς Ρώμης τοῦ Πάπα, καί (δ΄) οἱ ἀβαροσλαβικές ἐπιδρομές καθ’ ὅλη τήν διάρκεια τοῦ ἕκτου καί τοῦ ἑβδόμου αἰῶνος, μέ τίς ὁποῖες συνδέονται οἱ “Διηγήσεις περί τῶν Θαυμάτων τοῦ Ἁγίου Δημητρίου”. Δέν παρέλειψε νά ἐπισημάνει, ὅτι ὁ Μοναχισμός ἐμφανίζεται στήν Θεσσαλονίκη ἐνωρίς, καί κατά τήν περίοδο αὐτή, χωρίς βέβαια μεγάλη παραγωγή ἀσκητικῶν συγγραμμάτων.

Πολύ πιό πλούσια καί ἐντυπωσιακή εἶναι ἡ ἐκκλησιαστική Γραμματεία τῆς Θεσσαλονίκης κατά τίς ἑπόμενες ἱστορικές περιόδους, στήν ὁποία θά ἀναφερθεῖ ὁ π. Θεόδωρος στό ἑπόμενο (β΄) μάθημα.

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI

Σχετικά άρθρα

Χρησιμοποιούμε cookies για να σας προσφέρουμε την καλύτερη δυνατή εμπειρία στη σελίδα μας. Συνεχίζοντας την περιήγηση στην ιστοσελίδα, συναινείτε με την χρήση αυτών.
Μπορείτε να επισκεφθείτε τους Όρους χρήσης και την Πολιτική προστασίας απορρήτου.