Άρθρο της Ελένης Παπασταματάκη

Πρότυπο των επισκόπων, Ομολογητής της Εκκλησίας, υπέρλαμπρος φωστήρ της Ορθοδοξίας!

Στις 8 του μηνός Αυγούστου η Εκκλησία μας γιορτάζει τον Άγιο Αιμιλιανό Επίσκοπο Κυζίκου. Έναν Ομολογητή Άγιο Επίσκοπο που εν καιρώ κινδυνευούσης πίστεως δεν συμβιβάστηκε με τους πολέμιους της Ορθής διδασκαλίας, όσο και αν του κόστισε αυτό.

Είναι ένας Επίσκοπος που βγήκε μπροστά ως αληθινός ποιμένας να προστατέψει το ποίμνιο του από την μεγάλη αίρεση που μάστιζε την Βασιλεύουσα, την φοβερή αίρεση της Εικονομαχίας. Συγκαταλέγεται στην χορεία εκείνη των Ομολογητών Πατέρων, οι οποίοι όρθωσαν το ανάστημα τους απέναντι στον αυτοκράτορα Λέοντα Ε΄ του Αρμένιο που επέβαλε την βλάσφημη απόφαση της μη προσκύνησης των Αγίων Εικόνων.  Με την προσήλωση του στην ανόθευτη χριστιανική πίστη ο Άγιος Αιμιλιανός αναδείχθηκε «κραταιός πρόμαχος της αληθείας» και «νικητής των εικονομάχων».

Ζηλωτή των Αποστολικών παραδόσεων  και καθαιρέτη της πλάνης, τον ονομάζει ο υμνογράφος του στα Στιχηρά Ιδιόμελα που ψάλλονται στην Λιτή. «Ἀποστολικῶν παραδόσεων ζηλωτής, καὶ τῆς πλάνης καθαιρέτης ἐφάνης, μακάριε. Ἰδοὺ γὰρ τὴν Χριστοῦ ἁγίαν καὶ πάνσεπτον εἰκόνα, ὑπὸ χειρῶν ἀνόμων καθαιρουμένην, καὶ θείου ζήλου ἐμφορηθείς, ἤλεγξας ἐμφρόνως τοὺς ἀσεβοῦντας, καὶ ἔθηκας τὴν ψυχήν σου ὑπὲρ τοῦ τιμᾶσθαι τῆς δόξης τὸν Κύριον· ἡ γὰρ τιμὴ τῆς εἰκόνος ἐπὶ τὸ πρωτότυπον διαβαίνει. Τοῦτον πρέσβευε ἀδιαλείπτως ὑπὲρ ἡμῶν, τῶν αἰτουμένων διὰ σοῦ εἰρήνην καὶ μέγα ἔλεος». 

Ο Άγιος Αιμιλιανός καταγόταν από την Κωνσταντινούπολη. Από μικρή ηλικία η καρδιά του φλέγονταν από ζήλο Θεού, και είχε πόθο να μονάσει. Αφού σπούδασε στις ονομαστές σχολές της Κωνσταντινούπολης, εν συνεχεία ακολούθησε τον μοναχικό βίο εισερχόμενος σε μοναστική αδελφότητα σε Μοναστήρι που είχε ιδρύσει στο στενό του Βοσπόρου ο Άγιος Ταράσιος Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως. Στην ίδια Μονή, αυτή των Αγίων Πάντων μόνασαν επίσης και άλλα σκεύη εκλογής της Χάριτος του Θεού και μεγάλες μορφές του ομολογιακού αγώνα την περίοδο της Εικονομαχίας, όπως ο Άγιος Μιχαήλ Συνάδων και ο Άγιος Θεοφύλακτος Νικομηδείας.

Είναι θαυμαστό πως ο Θεός συνάζει τους δικούς Του και τους ενώνει ώστε κατά τον αγιογραφικό λόγο «ἀδελφὸς ὑπὸ ἀδελφοῦ βοηθούμενος ὡς πόλις ὀχυρὰ καὶ ὑψηλή»  να ετοιμαστούν για τους μεγάλους αγώνες υπέρ της Πίστεως, στηρίζοντας ο ένας τον άλλο.

Στο Μοναστήρι αυτό ο Αιμιλιανός έζησε με κάθε αυταπάρνηση και αυτό που τον ξεχώρισε ήταν η απαρασάλευτη τήρηση των θείων δογμάτων και η προσκόλληση στην Ορθή Πίστη.

Το 787 κοιμήθηκε ο Μητροπολίτης Κυζίκου Νικόλαος και ο πιστός κλήρος και λαός ανέδειξαν διάδοχο τον Αιμιλιανό, ο οποίος αρχικά είχε τις αντιρρήσεις του έχοντας ταπεινό πνεύμα και αναλογιζόμενος την μεγάλη ευθύνη. Υπακούοντας όμως στο θέλημα του Θεού δέχτηκε τελικά να αναλάβει τη διαποίμανση της Μητρόπολης Κυζίκου, τα χρόνια 787-815. Διακόνησε θεάρεστα το ποίμνιο του, το οποίο τον αγάπησε ως αληθινό πατέρα καθώς εκείνος τους φρόντιζε όχι μόνο μέσα από την πλούσια φιλανθρωπία, αλλά κυρίως μεριμνούσε για την πνευματική τους προκοπή και την βίωση της Ορθής Πίστης. Τα χρόνια της αρχιεροσύνης του λαμπρύνονται από τους αγώνες της ομολογίας υπέρ της πίστεως και με τα φλογερά κηρύγματα του στήριζε τους χριστιανούς της επαρχίας του στην ορθή πίστη διαφυλάττοντας τους ταυτόχρονα από τις αιρετικές διδασκαλίες.

Ο Άγιος Αιμιλιανός υπήρξε ένας αληθινός ποιμένας που αγρυπνούσε για τα πρόβατα της ποίμνης του. Για τον ίδιο είναι νωπές οι πληγές στο Σώμα της Εκκλησίας από την αίρεση της Εικονομαχίας, τα χρόνια που πέρασαν, καθώς προηγήθηκε η έξαρση αυτής της αίρεσης με τον μιαρότατο Λέοντα Γ’ τον Ίσαυρο και τον γιο του Κωνσταντίνο τον Κοπρώνυμο. Χρόνια μαύρα και πικρά, όπου διώχθηκε η ευσέβεια και αναβιβάστηκε η ασέβεια και η βλασφημία. Διώξεις φοβερές υπέμειναν κλήρος και λαός, μοναχοί και μοναχές που αρνήθηκαν να δεχτούν την αίρεση. Μεγάλους μάρτυρες και Ομολογητές ανέδειξε ο Κύριος αυτά τα δύσκολα χρόνια.

Ήρθε ο καιρός και αποκαταστάθηκε η τάξις στην Εκκλησία και η τιμητική προσκύνησις των Αγίων Εικόνων και θριάμβευσε η Ορθή Πίστη με την Ζ’ Οικουμενική Σύνοδο που συγκλήθηκε το 787, η οποία καταδίκασε την αίρεση της Εικονομαχίας. Πλέον οι χριστιανοί μπορούσαν ελεύθερα να λατρεύουν το Θεό και να προσκυνούν τις Άγιες Εικόνες.

Και ενώ σε αυτά τα ειρηνικά χρόνια διάγει την αρχιερωσύνη του ο Άγιος Αιμιλιανός όμως δεν παύει να κηρύττει με ζήλο τα δόγματα της πίστης μας και το απαραβίαστο της Ορθής διδασκαλίας γιατί ακριβώς αυτό που διακυβεύεται είναι η σωτηρία των ψυχών. Η ομολογία και η αλήθεια της πίστης είναι ταυτόσημες έννοιες. Προετοίμαζε τον εαυτό του για την Ομολογία και το μαρτύριο κάθε στιγμή ο Άγιος Αιμιλιανός, και ταυτόχρονα προετοίμαζε και το ποίμνιό του για την ομολογία και το μαρτύριο.

Και δεν άργησε να έρθει ο καιρός όπου και πάλι το καράβι της Εκκλησίας μας άρχισαν να το κτυπούν τα κύματα της αίρεσης. Αυτή τη φορά από τον Εικονομάχο βασιλιά Λέοντα τον Ε’ τον Αρμένιο, ο οποίος το 815 εξέδωσε διάταγμα να αφαιρεθούν οι Ιερές Εικόνες από τους ναούς και να διωχθούν όσοι υποστηρίζουν την τιμητική τους προσκύνηση. Μάλιστα απαίτησε από τον Άγιο πατριάρχη Νικηφόρο Α΄(806-815) να υποστηρίξει αυτήν την εικονομαχική του πολιτική. Αλλά ο μεγάλος πρόμαχος της Πίστης μας, ο Άγιος Πατριάρχης Νικηφόρος αμέσως αντέτεινε στον μιαρό βασιλιά και αρνήθηκε την συνθηκολόγηση με τους ανόμους και βλάσφημους. Είχε παραλάβει μαζί του, τους ορθόδοξους Επισκόπους, Θεοφύλακτο Νικομηδείας, Αιμιλιανό Κυζίκου, Ευθύμιο Σάρδεων, Μιχαήλ Συνάδων και Ιωσήφ Θεσσαλονίκης και έτσι όλοι μαζί παρουσιάστηκαν μπροστά στον ασεβή βασιλιά προκειμένου να τον ελέγξουν για την ασέβεια του.

Έτσι κάνουν οι Ορθόδοξοι Ιεράρχες όταν κινδυνεύει η Πίστη!

Οι Άγιοι Ιεράρχες με πολύ παρρησία και ιερό ζήλο έλεγξαν τον δυσσεβή βασιλιά και ανυποχώρητοι στάθηκαν απέναντί του υπερασπιζόμενοι την Παραδεδομένη Πίστη. Αυτό προκάλεσε την μήνιν του Λέοντα ο οποίος ζήτησε άμεσα την καθαίρεση του Νικηφόρου από τον θρόνο της Κωνσταντινούπολης, στον οποίο αναβίβασε τον εικονομάχο Θεόδοτο. Ο προδότης επίσκοπος συγκάλεσε ληστρική σύνοδο προκειμένου να ακυρώσει την Αγία Ζ΄Οικουμενική Σύνοδο.

Σε αυτήν την ληστρική σύνοδο ο Άγιος Αιμιλιανός Επίσκοπος Κυζίκου υπεραμύνθηκε την τιμητική προσκύνηση των Αγίων Εικόνων και αναδείχθηκε κραταιός ομολογητής, και φωτισμένος με την Χάρη του Αγίου Πνεύματος κατατρόπωνε τους εικονομάχους προκαλώντας την οργή τους.

Οι βλάσφημοι Εικονομάχοι κινήθηκαν στην πεπατημένη οδό- αυτήν που γνωρίζουν ως όργανα του μισόκαλου διαβόλου να κάνουν- δηλαδή αφού καταντροπιάστηκαν από το θάρρος και την Αλήθεια των λόγων του Αγίου Αιμιλιανού, τον εκθρόνισαν, τον καθαίρεσαν, και τον εξόρισαν. Ο ανδρείος Επίσκοπος υπέμεινε τις διώξεις χάριν της αγάπης του προς τον Σωτήρα Χριστό και την ανόθευτη Αλήθεια Του.

Το ποίμνιο του, έχανε τώρα τον αληθινό πατέρα, και ο ίδιος με οδυρμό ψυχής αποχαιρετούσε το αγαπημένο του ποίμνιο παίρνοντας τον δρόμο της εξορίας.

Όχι μόνο Ομολογητής αλλά και μάρτυρας κατά τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο ήταν ο Άγιος Αιμιλιανός Επίσκοπος Κυζίκου. Καθώς σύμφωνα με τον μεγάλο Πατέρα της Εκκλησίας μας, σε λόγο που εκφώνησε για τον Άγιο Ευστάθιο Αντιοχείας έγραφε «Είπα πολλές φορές στην αγάπη σας ότι μάρτυρα δεν αναδεικνύει μόνο ο μαρτυρικός θάνατος, αλλά και η πρόθεση. Αυτός λοιπόν ο μάρτυρας αντιπάλαισε μύριους θανάτους και όλους αυτούς τους υπέμεινε με τη θέληση του και την προθυμία του. Διότι και από την πατρίδα του τον απομάκρυναν και στην εξορία τον μετέφεραν και πολλά άλλα φοβερά έκαναν εναντίον του μακαρίου αυτού ανδρός. Και τελείωσε το βίο του με ομολογία ανυπόκριτης πίστεως». 

Το τέλος του Αγίου Αιμιλιανού ήρθε στην εξορία, αφού ο ίδιος είχε καταβεβληθεί από τις ταλαιπωρίες και τις θλίψεις. Κοιμήθηκε ειρηνικά και παρέδωσε το πνεύμα του στον Αγωνοθέτη Κύριο.

Αυτός ήταν ο βίος ενός ακόμα Αγίου Ομολογητή. Ενός  γενναίου αγωνιστή Επισκόπου που τα έδωσε όλα χάριν της διατήρησης ανόθευτης της διδασκαλίας της Εκκλησίας, της μόνης σώζουσας Αλήθειας. Πρωτοστάτησε στην αναστήλωση των Αγίων Εικόνων, δεν υποχώρησε στιγμή μπροστά στις απειλές, δεν προτίμησε να διατηρηθεί στον θρόνο του, αλλά σήκωσε το βάρος της ημέρας και έλεγξε με θάρρος την ασέβεια και την αίρεση. Γενόμενος  ο ίδιος ζωντανό παράδειγμα για το ποίμνιο του τους οποίους ενίσχυε να υπομένουν καρτερικά τους ασεβείς διωγμούς, και να μείνουν σταθεροί και ανυποχώρητοι στην Παρακαταθήκη της Εκκλησίας μας.

Ομότροπο των μαρτύρων, Ιεραρχών καλλονή τον ονομάζει ο υμνογράφος του στο Απολυτίκιο:

«Μαρτύρων ὁμότροπος, Ἱεραρχῶν καλλονή, ὁσίων ἀγλάϊσμα, Ὀρθοδοξίας φωστήρ, Αἰμιλιανὲ πανσεβάσμιε, ἤλεγξας τοῦ τυράννου τὴν ἀντίθεον πλάνην, ἄνωθεν ἠξιώθης τῶν στεφάνων τῆς νίκης, καὶ πρεσβεύεις ἀπαύστως ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν». 

Πρέσβευε υπέρ ημών Άγιε Αιμιλιανέ Επίσκοπε Κυζίκου και φώτιζε τις ψυχές των σημερινών καθευδόντων και απονευρωμένων επισκόπων. Αμήν!

Κάνε ἐγγραφή στό νέο κανάλι τῆς Κατάνυξης τοῦ Youtube πατώντας ἐδῶ: ΚΑΤΑΝΙΧI